Svetla Idnina Fotografija

Граѓаните и претставниците на локалните власти дискутираа за проблемите со животната средина на ромската заедница во Кочани

ОдМЦМС

„Меѓу другото, мора да се работи на јакнење на свеста на граѓаните во заедницата, и тоа да биде системски и планирано, прво да се направи нешто, па да се чува“, вели Ајсер Мемедова, млада активистка од Кочани и учесничка на јавната трибина на која се зборуваше за квалитетот на услугите кои ги добива ромската заедница во овој град.

На трибината која се одржа на 17 јануари 2023 година во просториите на Општина Кочани, беа презентирани резултатите од анкетата направена меѓу ромското население. Половина од анкетираните граѓани (52%) велат дека во нивното маало нема задоволителни услови за живеење, при што мнозинство од испитаниците (60%) велат дека тие и нивните деца чувствуваат и здравствени последици од загадувањето на околината. Граѓаните се самокритични и се препознаваат меѓу виновниците за загадувањето на животната средина. На листата тие се на второ место, веднаш зад Јавното комунално претпријатие „Водовод“ за кое голем дел од анкетираните сметаат дека нередовно го чисти сметот. И покрај оваа свесност, загрижуваат одговорите на прашањето „Дали вие го фрлате вашиот домашен отпад или градежен шут на јавните меса и ја загадувате животната средина?“. Ист број граѓани одговориле со „да“ и со „не“ (21%), вкупно 35% тоа го прават понекогаш, додека 23% рекле дека тоа го права само кога мораат.

Вкупно 34 учесници, меѓу кои заинтересирани граѓани, претставници на граѓански организации но и  директорот на комуналното претпријатие „Водовод“ од Кочани, раководители од различни сектори поврзани со комунална хигиена, службеници од Општина Кочани кои работата на заштитата на животната средина, општинските инспектори за комунални работи и тимот на општински комунални редари, дискутираа за овие резултати и за препораките од извештајот. Дискусијата треба да биде потсетување за локалните власти за исполнување на предизборните ветувања кон граѓаните, а извештајот да овозможи подобро планирање на активностите за заштита на животната средина.

„Овие активности се добри бидејќи ни овозможуваат јавно да зборуваме за нашите проблеми во заедницата.Животната средина е сериозно загрозена, условите за живот се лоши, а институциите недоволно посветуваат внимание за решавање на ситуацијата“, вели Џесијан Зурапов, граѓанин на Кочани, и додава дека ја искористил можноста да ги праша претставниците од комуналното претпријатие и од Општината кога ќе преземат активности за подобрување на состојбата.

Учесниците се согласија дека оваа е сериозен и добар почеток за соработка и идентификување на проблемите во заедницата.

Анкетата е спроведена во периодот од 15 до 20 декември 2022 година и опфати 200 жители на Кочани, од ромската заедница. Анкетата и трибината се дел од проектот „Иницијатива за подобри услови и подобра животна средина во ромската заедница во Општина Кочани” што го спроведува Центарот за развој на заедницата „Светла Иднина“ од Кочани.   

Сите активностите се овозможени со проектот  „Поддршка на изборните реформи во Северна Македонија“ на Владата на Швајцарија кој го спроведува Меѓународната фондација за изборни системи (ИФЕС), а грантовите ги администрира Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС).

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор