Screenshot

Темелните права во 2020 година: рефлексии и поглед напред

ОдИнститут за европска политика

Институтот за европска политика –  ЕПИ го презентираше извештајот за темелните права кој Агенцијата за темелни права на Европската унија (ФРА) го објави овој месец. Како дел од ФРАНЕТ, ЕПИ втора година по ред го изработува придонесот за Северна Македонија кон овој извештај. Покрај презентацијата на наодите, панелистите и панелистките дискутираа и за главниот тематски фокус на овој извештај – влијанието на КОВИД-19 пандемијата врз темелните права.

Настанот го отвори директорката на Институтот за европска политика –  ЕПИ, Симонида Кацарска, која се осврна на соработката со ФРА и работата на извештајот. Таа го истакна значењето на статусот набљудувач во ФРА кој нашата земја го има трета година по ред и повика на користење на полниот потенцијал и можности кои овој статус ги нуди.

По неа се обрати народниот правобранител Насер Зибери кој се осврна на наодите од неговиот годишен извештај со фокус на влијанието на КОВИД-19 пандемијата врз човековите права, со посебен фокус на наодите во врска со образованието, правата на лицата со попреченост и семејното насилство. Народниот правобранител подвлече дека е клучно да се работи на изнаоѓање и одржување на баланс помеѓу ограничувањата на правата и самите права.

Министерот за правда Бојан Маричиќ се согласи со претходните говорници и говорнички дека изминатава година беше исклучително предизвикувачка за темелните права. Од неговото излагање како особено важен развој се издвојува започнувањето на процес на изготвување на Закон за вонредна состојба, кој ќе помогне за справувањето со вакви слични ситуации во иднина.

Претставникот на Агенцијата за темелни права на Европската унија, Михаил Веис, ги изложи наодите од извештајот за темелните права со фокус на влијанието на КОВИД-19 пандемијата. Тој го истакна како клучен исход од пандемијата зајакнувањето на постојните нееднаквости. Во ваквите ситуации станува клучна улогата на националните институции за човекови права, а како институции кои се соочија со особен предизвик низ целата ЕУ ги издвои институциите задолжени за заштита на личните податоци. Тој повика на поширок дијалог за наодите и мислењата на ФРА и поголемо користење на знаењето и експертизата која доаѓа од ФРА, со оглед на набљудувачкиот статус на земјава во Агенцијата.

Потоа следуваше панел со дискусија за наодите на извештајот и влијанието на КОВИД-19 пандемијата врз темелните права кој го модерираше Уранија Пировска. Прва на панелот се обрати Тања Кикерекова од Министерството за правда. Таа се задржа на паралелите помеѓу извештајот на ФРА и активностите на кои се работи во моментов во Северна Македонија. Нагласи дека извештајот на ФРА треба да служи како патоказ за понатака за во која насока треба да се движиме во врска со заштитата и промоцијата на темелните права.

По ова, кратка презентација на наодите дадоа авторките на поглавјата од извештајот. Билјана Котевска, авторка на поглавјата „Еднаквост и недискриминација“ и „Расизам, ксенофобија и нетолеранција“, го издвои (повторното) донесувањето на Законот за спречува и заштита од дискриминација и формирањето на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација како клучен развој за 2020 година. Таа повика на итно спроведување на постапката за избор на седми член/ка на ова тело и на реформирање на начинот на избор на членови/ки во националните институции за човекови права со цел истите да бидат помалку порозни за партиски влијанија.

Несиме Салиоска, авторка на поглавјето „Еднаквост и инклузија на Ромите/ките“, издвои осум елементи кои ја обележаа годината и тоа: нагласена социо-економска нееднаквост, расно профилирање, гетоизација на Ромите во екот на пандемијата, неземање предвид на децата Роми при планирањето на онлајн наставата, нагласен попречен пристап до сантирани услуги за Ромите, медиумска хајка против Ромите и ескалирање на здравствената криза во економска криза. Таа нагласи дека, иако некои од усвоените мерки беа позитивни, генерално имплементацијата и прилагодувањето на мерките кон специфичните ранливости на Ромите изостанаа.

Виџиленца Абази, авторка на поглавјето „Информатичко општество, приватност и заштита на податоци“, ја истакна клучната улога на оваа област во КОВИД-19 пандемијата. Таа укажа на ескалирањето на повеќегодишното таложење на проблемите за време на пандемијата и дека, иако беа направени повеќе законски зафати кои беа позитивни, дека сега мора истите да бидат пропратени со соодветна примена.

Гордана Лажетиќ, авторка на поглавјето „Правата на детето“, се надоврза на претходните излагања во поглед на сериозното влијание на пандемијата врз правото на образование на децата. Таа укажа на важноста од побрзо донесување на законите за правда на децата и за паричен надомест на жртвите на насилство.

Александра Богдановска, авторка на делот „Директива за права на жртви“, се согласи со Лажетиќ по однос на итноста од донесување на овие закони. Таа укажа на неколку позитивни примери од минатава година помеѓу кои работата на проектот за трговија со луѓе кој се работи со поддршка на Хоризонтал Фасилити на Советот на Европа.

Маја Балшиќевска, авторка на делот „Насилство врз жени“, укажа на бројните препреки за жените – жртви на насилство во пандемијата. Го нотираше генералниот застој во реформирањето на домашната законска и институционална рамка според Истанбулската конвенција давајќи конкретни примери како овој застој се манифестираше во 2020 година и повика на зајакнување на напорите за спроведување на оваа конвенција.

Елена Кочоска, авторка на поглавјето „Развои во врска со спроведувањето на Конвенцијата за права на лица со попреченост“, јасно нагласи дека за лицата со попреченост голем дел од ограничувањата со кои се соочија овој период се ограничувања со кои тие се соочуваат и во „мирнодопски“ услови. Таа ги истакна спорните институционални екипирање од аспект на попреченоста, фокусирајќи се на националното координативно тело, во кое и покрај бројните укажувања членуваат само родителски организации на лица со попреченост. Уште еден пример е и Комисијата за спречување и заштита од дискриминација во која, и покрај неколкуте апликанти/ки кои ги исполнуваа законските услови, не беше избрано ниту едно лице со попреченост. Според Кочоска ова се јасни знаци дека институциите не се спремни за вклучување на лицата со попреченост. Таа повика на користење на можностите кои ги нуди Конвецијата за правата на лицата со попреченост за справување со ситуации како што е КОВИД-19 пандемијата.

Видеото од настанот е достапно на нашата Фејсбук страница.

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор