УНИВЕРЗИТЕТИТЕ БАРААТ КОРЕКЦИИ, ВЛАДАТА ЈА БРАНИ РЕФОРМАТА ВО ВИСОКОТО ОБРАЗОВАНИЕ

Предложените реформи во високото образование отворија една од најшироките дебати во академскиот сектор во последните години, разоткривајќи ги тензиите меѓу потребата од повисоки стандарди за квалитет и стравувањата за можна ерозија на универзитетската автономија.

Додека Владата тврди дека реформите се неопходни за модернизација на универзитетите и нивно приближување кон европските стандарди, дел од академската заедница предупредува дека одредени решенија можат да доведат до зголемена административна контрола и прекумерен фокус на мерливи академски резултати.

Дебатата продолжи и оваа недела, иако со помал политички интензитет, но со сè поголемо институционално вклучување, особено откако Универзитетот „Мајка Тереза“ соопшти дека доставил 55 забелешки и предлози за нацрт-законите.

Говорејќи во телевизиска дебата, ректорот Беким Фетаи изјави дека ректорите генерално ја поддржуваат потребата од подобрување на квалитетот во високото образование, но оцени дека актуелниот текст бара сериозни корекции.

Според Фетаи, универзитетот формирал посебна комисија за анализа на законските предлози и идентификација на спорните прашања. Тој посочи дека УМТ доставил 55 конкретни предлози поврзани со трите закони што се однесуваат на високото образование и научно-истражувачката дејност.

Фетаи додаде дека министерката за образование Весна Јаневска се обврзала поголем дел од предлозите да бидат вклучени во финалната верзија, иако универзитетите сè уште не го виделе конечниот текст на законите.

Реформскиот пакет опфаќа нов закон за високо образование, закон за обезбедување и унапредување на квалитетот во високото образование и закон за научно-истражувачка дејност.

Владините претставници ги претставуваат измените како дел од пошироки структурни реформи насочени кон зголемување на академските стандарди, интернационализација на универзитетите и подобрување на позицијата на македонските високообразовни институции на меѓународните рангирања.

На седница на Секторската работна група за образование, вработување и социјална политика, Јаневска изјави дека реформите имаат цел да обезбедат повисок квалитет и поголема конкурентност на универзитетите.

Таа најави и паралелни инвестиции во образованието и научните истражувања, како и развој на концептот за првиот државен научно-технолошки парк во земјата.

Најголем дел од јавната дебата се фокусира на новите критериуми за академско напредување, обврските за објавување трудови во меѓународни списанија и промените во системот на акредитација.

Критичарите во академската заедница предупредуваат дека реформите ризикуваат високото образование да го претворат во систем управуван првенствено од административни критериуми и квантитативни показатели.

Поддржувачите на законските измени, пак, сметаат дека построгите стандарди се неопходни за надминување на долгогодишните слабости во секторот, вклучително и ниската научна продукција, слабата поврзаност со пазарот на труд и континуираниот одлив на студенти во странство.

Дебатата постепено се прошири и надвор од техничките законски решенија, отворајќи пошироки прашања за улогата на универзитетите во општеството.

Дел од професорите и истражувачите предупредуваат дека реформите не смеат да се сведат исклучиво на рангирања и статистички показатели, бидејќи универзитетите имаат и поширока улога во зачувувањето на културниот и интелектуалниот континуитет.

Засега Владата останува решена да ги турка реформите напред, додека универзитетите продолжуваат да бараат дополнителни измени пред законите да влезат во собраниска процедура.

Исходот од дебатата би можел да има последици не само врз академските политики, туку и врз пошироката доверба во образовниот систем, во време кога Северна Македонија продолжува да се соочува со одлив на млади и притисок за модернизација на институциите.

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас. 

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.