[Aggregator] Downloaded image for imported item #47597

Судот утврди дискриминација врз индивидуалните земјоделки во пристапот до права од здравствено осигурување

ОдЗдружение ХЕЛСИНШКИ КОМИТЕТ ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Скопје

Основниот граѓански суд донесе пресуда со која утврди индиректна, продолжена и интерсекциска дискриминација врз индивидуалните земјоделки во остварување на правото од областа на здравствено осигурување-право на надомест на плата за време на отсуство од работа поради бременост, раѓање и мајчинство и право на надоместок на плата за време на привремена спреченост за работа поради болест и повреда преку Законот  за здравствено осигурување. Со Пресудата се задолжуваат тужените Република Северна Македонија – Влада на Република Северна Македонија Скопје и Министерството за здравство да иницираат измени и дополнувања на Законот за здравствено осигурување.

Основниот граѓански суд ја донесе оваа пресуда откако Хелсиншкиот комитет за човекови права и Комисијата за спречување и заштита од дискриминација поднесоа тужба за заштита од дискриминација – actio popularis преку Адвокатското друштво „Зефиќ Јакимовска и партнери“ како дел од проектот „Еднаквост сега – Зајакнување на маргинализираните заедници за социјална инклузија и недискриминација“, финансиски поддржан од владата на Швајцарија, преку Цивика мобилитас, со грантови за граѓански ангажман.

Судот утврдил дека индивидуланите земјоделки иако се вклучени во системот на задолжително здравствен осигурување и имаат својство на осигуреници, не уживаат еднаков пристап до правата што произлегуваат од системот. Следствено, на законска конструкција постои навидум неутрално правило кое ги признава индивидуалните земјоделки како осигуреници, нo фактички ги исклучува од пристапот до клучни парични надоместоци од системот за здравствено осигурување. Иако индивдуалните земјоделци/ки плаќаат пониска основица при пресметување на придонесите не се менува фактот што тие се реални обврзници во системот на социјално осигурување.

Во постапката беше земено предвид и мислењето на Комисија за спречување и заштита од дискриминација, арх бр.08-119/3 од 03.03.2023 година во кое се утврдува дека постојната законска рамка доведува до нееднаков третман на индивидуалните земјоделки во однос на останатите осигурени лица. Комисијата укажа дека исклучувањето на оваа категорија жени од правото на надоместок за време на бременост, раѓање и мајчинство, како и при привремена спреченост за работа, претставува форма на индиректна дискриминација и повика на итни законски измени со цел обезбедување еднаков пристап до правата од здравственото осигурување.

Проблемот има изразена социјална димензија. Како што беше истакнато во постапката, овие жени често се принудени да продолжат со работа и во период на бременост или болест, бидејќи отсуството од работа директно значи губење на приходи. Ваквата состојба создава циклус на ранливост, во кој недостатокот на институционална поддршка дополнително ја продлабочува нивната маргинализација. Дополнително, ваквите последици се во спротивност со принципите на заштита на мајчинството и родовата еднаквост, кои претставуваат суштински вредности во современите демократски општества.

Судот препозна дека станува збор за системски проблем кој произлегува од законската рамка, а не од индивидуални случаи и дека постојните решенија не обезбедуваат еднаков третман за сите категории осигурени лица. Дополнително смета дека постоењето на посебни програми за финансиска поддршка како мерка може да имаат позитивно влијание, не претставуваат системко законско решение и не обезбедуваат еднаков и стабилен пристап до правата. Оттука, потребата од суштински законски измени е неопходна за да се овозможи вистински пристап до правата кои формално им припаѓаат на индивидуалните земјоделки.

Мислењата кои се изразени овде не нужно ги одразуваат ставовите на Швајцарската влада, Цивика мобилитас или организациите што ja спроведуваат.

The post Судот утврди дискриминација врз индивидуалните земјоделки во пристапот до права од здравствено осигурување appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Хелсиншки комитет за човекови права

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор