Како да се избегне омраза кога се зборува за “муслимански проблем“

Регулаторот на печат на Велика Британија ИПСО прими стотици поплаки за колумна во британскиот весник “The Sun” во која се употребува фразата „муслимански проблем“ – која многумина потсетува на нацистичката терминологија „еврејскиот проблем“. Во оваа објава Ејдан Вајт, Директор на Мрежата за етичко новинарство (ЕЈН) ја илустрира оваа контроверзност и објаснува што можат да сторат креаторите на политики и новинарите за да се спротивстават на расизмот во печатот.

Колумнистот на „ Sun“ Тревор Каванју беше типично офанзивен во неговиот одговор на критиките за користење на терминот „муслимански проблем“ во минатонеделната колумна која предизвика реакција на повеќе од 100 пратеници и дополнителни 200 поплаки до Меѓународната организација за стандарди на печатот (ИПСО).

„Да бидам искрен“, рече тој за UK Press Gazette, „никогаш не ми падна на памет дека тоа може да се протолкува во контекст на „еврејскиот проблем’ и со задоволство ќе се извинам на секој кој се најде навреден.“

Тој потоа станува офанзивен и обвинува за цензура велејќи дека е „нечуено, навредливо и перверзно извртување на вистината“ да се каже дека тој провоцира „конечно решение на нацистички начин“ преку неговиот избор на зборови. Сепак, уредниците на “Sun” ја сфатија пораката и молчешкум ја напишаа фразата „муслимански проблем“ со мали букви во интернет изданието на текстот.

Тоа што Каванју не ја гледа штетата која неговиот избор на зборови може да ја предизвика и оганот кој може да го распламти, го направи неговото извинување безначајно.

Не е доволно новинарите да признаат дека можеби навредиле некого. Тука проблемот не е навредата или повредувањето на нечии чувства. Она што е важно е дали овие зборови имаат потенцијал да нанесат реална штета. Порастот на инцидентите на расизам, говор на омраза и насилство насочени кон членовите на британската муслиманска заедница во последните години по терористичките напади на исламските екстремисти покажува дека исламофобијата не е теоретска или замислена состојба, туку ризична струја на јавно мислење водена од незнаење, дезинформации и предрасуди. Непромисленото ехо на Каванју на историските нацистички изрази за Евреите само ја влошува климата на страв и не дава контекст ниту новинарска јасност.

Не е доволно новинарите да признаат дека можеби навредиле некого. Тука проблемот не е навредата или повредувањето на нечии чувства. Она што е важно е дали овие зборови имаат потенцијал да нанесат реална штета.

Каванју е ветеран новинар кој треба да знае подобро. Непромисленото известување за Исламот и Муслиманите може да создаде атмосфера на непријателство против Муслиманите и да доведе до зголемен криминал од омраза.

Тоа е доминантен проблем кој води кон зголемена реакција од државата. Оваа недела, Директорот на јавното обвинителство, Алисон Сандерс, најави планови за затегнување на законот и поголеми овластувања на судиите да изречат построги казни за оние кои се виновни за интернет омраза.

Новинарите треба да направат сè во нивна моќ да не ја направат климата поотровна. Тие треба да известуваат со внимателност и чувствителност за проблемите кои нè засегаат сите, а кои се фокусирани на грст насилни криминалци и сексуални грабливци од муслиманските заедници.

Постојат три проблеми кои произлегуваат од оваа контроверзност а кои новинарите би требало да ги земат предвид:

Прво, јасно е дека весникот “Sun”, кој пред пет години беше помеѓу весниците критикувани за анти-муслиманска пристрасност во извештајот за етика на печатот на Лорд Џастис Левесон (види стр. 668 до 682 од извештајот), не ја научил лекцијата. Немарното отфрлање на критиките од страна на Каванју и уредниците на“Sun” како „измислени“ од оние кои сакаат да ја замолчат дебатата за мажите муслимани во сексуални банди мириса на истата ароганција и непочитување на малцинствата кои ги критикуваше Левесон.

Второ, совршено е легитимно, и навистина и неопходно, новинарите и медиумите детално да ги прегледаат врските и комплексноста на имиграцијата, религијата, кулурата и криминалот во контекст на прогонот на членови на сексуални банди, многу од кои се со пакистанско потекло. Новинарите се во право кога посочуваат дека многу од споменатите лица се повикуваат на иста вера. Не е исламофобично тоа да се посочи, но кога тоа го прават, новинарите мора да дадат контекст, да им дадат глас на информираните инсајдери и да избегнуваат јазик кој провоцира непријателство.

Трето, контроверзноста повторно ја потенцира неподготвеноста на регуларотот на печат ИПСО да обезбеди решение за малцинските заедници во случаи кога тие се жртви на новинарска пристрасност. Уредничкиот кодекс на ИПСО, кој треба да ги заштити читателите од насилно новинарство, штити само поединци, не групи. Така, дури и кога заканите за потенцијално насилство врз муслиманската заедница се јасни и очигледни, ИПСО е немоќен да интервенира.

Новинарите треба да направат сè во нивна моќ да не ја направат климата поотровна. Тие треба да известуваат со внимателност и чувствителност за проблемите кои нè засегаат сите, а кои се фокусирани на грст насилни криминалци и сексуални грабливци од муслиманските заедници

Како резултат, Националниот синдикат на новинари побара од ИПСО да спроведе истрага за застапеноста на исламофобијата и расизмот во печатот. Тие тврдат дека тука постои можност за ИПСО да покаже дека е решен да изврши промени во печатот. Убава надеж, но малкумина веруваат дека ќе се оствари, особено поради тоа што Тревор Каванју е член на одборот на ИПСО. (ваквиот конфликт на интереси беше тема на жесток напад од поранешниот уредник на “Guardian” Питер Престон, кој реќе дека ќе излезе од ИПСО доколку продолжи со својата дрска улога на коментатор на медиумите).

Независно дали истражуваат или не, останува реалниот страв кај новинарите дека трапав, неточен и неразумен избор на зборови, од коментатори како Каванју или од пратеничката на лабуристите Сара Чемпион, која даде оставка по колумна во “Sun” со наслов „Британија има проблем со британските Пакистанци кои силуваат и експлоатираат бели девојки“, може да стане начин на одвлекување на вниманието од транспарентна и искрена дискусија за проблемите, особено кога тие допираат теми како религија и култура.

Ако за ваквите прашања не се дискутира отворено во медиумите и со вклучување на засегнатите заедници и власти, тие ќе продолжат да бидат клима на омраза и дискриминација, како и на запоставување на ранливи загрозени луѓе. Доброто новинарство, применето со стил и чувствителност, е решението, но тоа бара поголема свест, хуманост и здрава уредничка проценка од онаа на “Sun” и Тревор Каванју.

Оваа статија беше привчно објавена на  блогот на LSE Media Policy Project blog на Лондонското училиште за економија и политички науки.

 

The post Како да се избегне омраза кога се зборува за “муслимански проблем“ appeared first on ССНМ.

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор