ПП 1 Б.jpg

ИЗВЕШТАЈ НА БИРС: ОБРАЗОВАНИЕТО ВО КРИЗА, ЕКСПЕРТИТЕ БАРААТ ДЕПОЛИТИЗАЦИЈА И ДЛАБОКИ РЕФОРМИ

ОдBirc

Автор: м-р Бардул Заими

Образовниот систем во Северна Македонија во ниту еден момент не изгледа дека успеал да одолее на бројните политички турбуленции во транзицискиот период, партиските и други влијанија што во голема мера го намалија квалитетот. Не беше создаден кохерентен образовен систем што би одговарал на професионализмот и максималната посветеност што ја бара оваа толку значајна општествена сфера. Напротив, цело време се појавуваа експерименти во образовните политики, моментални решенија, кои повеќе беа импровизации отколку вистинска суштинска трансформација со добро осмислена законска рамка, документи изработени од стручњаци и долгорочни стратегии со визија во согласност со глобалниот развој.

По повеќе од три децении од почетокот на транзицијата, Северна Македонија сè уште се соочува со длабоки предизвици поврзани со преминот од реформи што главно се засноваа на краткорочни политички интереси, кон одржливи и професионални реформи базирани на експертиза. Овој процес е особено важен во секторот на високото образование, каде политичките влијанија и недостатокот на континуитет ја поткопаа довербата, квалитетот и ефикасноста на образовниот систем.

Експертите во областа на образованието укажуваат дека една од клучните пречки за суштинските реформи во високото образование е отсуството на широк и стабилен политички консензус што може да заштити и да имплементира долгорочни стратегии без дневнополитички интервенции. Регионалните искуства, како што е словенечкиот модел, покажуваат дека успехот на структурните реформи произлегува од континуирани политики, вклучување на академската заедница и поддршка од државните институции во подолг временски период.

Во согласност со овие потреби, Северна Македонија направи конкретни чекори со формирањето на 6 ноември 2024 година на Националното координативно тело за реформи во високото образование – сеопфатен ентитет што ги обединува претставниците на државните институции, универзитетите, бизнисот и граѓанското општество, со мандат да ја врати квалитетата, стандардизацијата и инвестициите во науката и истражувањето. Ова тело има за цел да започне длабока структурна реформа, подготвувајќи конкретни предлози за подобрување на образовниот систем во наредните 18 месеци.

Сепак, предизвиците остануваат големи. Извештаите на Европската комисија за 2023 и 2024 година[1], како и анализите на меѓународните организации како УНДП и ОЕЦД/СИГМА, ја истакнуваат недостигот од технички и човечки капацитети, политизацијата на универзитетите и фрагментацијата на законодавството како фактори што го попречуваат консолидирањето на реформите во високото образование. Без надминување на овие бариери, според експертите, Северна Македонија ќе продолжи да се соочува со предизвици во изградбата на деполитизирани, независни и одговорни институции кон академската заедница и општеството.

ЦЕЛАТА СТУДИЈА МОЖЕ ДА ЈА ПРОЧИТАТЕ ТУКА

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас.  

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

This post was originally published on this site

Продолжи со читање

  • МЦМС ја започна новата антикорупциска програма

    Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) го започна спроведувањето на програмата „Градење општество отпорно на корупција“, која ќе се реализира во периодот од 1 јануари 2026 до 30 јуни 2028 година со финансиска поддршка од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија.

  • Потврда на долгогодишното македонско-холандско пријателство

    Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП) и Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) на 16 јануари 2026 година беа домаќини на Н.Е. Узлем Џанел (Özlem Canel), Амбасадорка на Кралството Холандија во Република Северна Македонија и Иван Илиев, советник за економија и трговија во Амбасадата.

    „Денес беше убава прилика за освежување на долгото пријателство меѓу МРФП и Амбасадата на Кралството Холандија“, истакна Лазар Неданоски, извршен директор на МРФП.На средбата, која помина во пријатна и отворена атмосфера, директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, потсети на почетоците на соработката со Холандија и на клучните поединци кои придонеле за развојот на организацијата. МЦМС како организација е основана во 1993 година, како потфат на домашни иницијативи поддржани од Холандската меѓуцрковна помош (ХМП) и агенциите на Светскиот совет на црквите (ССЦ). Пет години подоцна, во 1998 година, МЦМС ја основаше Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП), фокусирана на развој на малите претпријатија, преку пристап до финансиски услуги и промоција на претприемништво.

    Директорот на МРФП, Неданоски, даде хронолошки приказ на развојот на Фондацијата, нагласувајќи дека поддршката од Кралството Холандија била од клучно значење во првите години од нејзиното работење. Според него, таа поддршка не била важна само од финансиски аспект, туку имала значително влијание и врз организацискиот развој на МРФП, како и врз пошироката заедница мултиплицирајќи го ефектот во развојот на институциите, организациите и нивните лидери.
    Амбасадорката Џанел изрази задоволство што поддршката од Кралството Холандија резултирала со одржливи организации кои успешно работат и го пренесуваат своето искуство на други организации и институции. На средбата беше разговарано и за можностите за идна соработка.
     

  • Презентиран Индексот на политички интегритет

    На 27 ноември 2025 година во Клубот на пратеници се одржа презентацијата на првиот Индекс за политички интегритет (ИПИ) во земјата – инструмент создаден да ја измери, поттикне и промовира културата на интегритет во политичкиот и јавниот живот. Настанот беше проследен од голем број претставници на институции, медиуми, граѓански организации. Во своето…

  • Bure-Cycle: Од отпад до иновативен велосипедски паркинг

    Во светот каде ресурсите се ограничени, а отпадот се зголемува, секоја мала идеја за реупотреба има големо значење. Еко Логик со својот проект Bure-Cycle го покажува токму тоа – како старите метални буриња можат да добијат нов живот и да станат функционални, визуелно привлечни и одржливи велосипедски паркинзи за јавни простори. Иницијативата се роди од […]

  • Младите уметници го освојуваат јавниот простор: PATS – Уметност за активизам и општествени промени

    Европскиот проект „Младите уметници го освојуваат јавниот простор – PATS“ (Performance Artists Take The Streets – PATS) официјално започнува со јасна и силна мисија: да им овозможи на младите уметници нови простори, алатки и можности за креативно изразување и општествен ангажман. Уметноста како глас на промената PATS е проект финансиран преку Erasmus+ програмата на Европската […]

  • Високите цени ја истиснаа корупцијата од првото место, но таа и понатаму е меѓу најголемите општествени предизвици

    За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше препознаена како најголем општествен проблем, во 2025 година граѓаните на прво место ги издвојуваат високите цени (46,6%), додека корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, растечките трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, но и дека корупцијата останува еден од клучните општествени предизвици.

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор