[Aggregator] Downloaded image for imported item #47861

Етичка рамка за колумни

Колумната, како уникатен новинарски жанр, ги надминува традиционалните правила на новинарството и во медиумската теорија се смета за една од најслободните и „најживи“ форми, во која доминираат авторскиот став и интерпретацијата. За разлика од класичниот коментар или уредничкиот текст, колумната често остава простор за личен тон, анегдота, полемика, намерна провокација или потсмев.

Во неа не важат класичните новинарски барања за објективност и „втора страна“, ниту, пак, потребата текстот да биде врзан за конкретен дневен или актуелен настан. Со колумни се реагира, но и се отвораат теми што инаку лесно би останале на маргините на јавната дебата. Нејзиниот јазик некогаш е ироничен, саркастичен или провокативен, а неретко се „наслонува“ и на литературата.

Впрочем, освен новинарите, како колумнисти се јавуваат и писатели, публицисти, професори, политичари или јавни личности што преку медиумите учествуваат во јавната дебата и влијаат врз јавното мислење.

Оттаму, се наметнува прашањето дали, и како, колумната може да биде оценувана според етичките стандарди на новинарството, особено ако нејзините автори често воопшто и не се новинари?

Авторска слобода и одговорност

За разлика од вестите, кои се обврзани на објективност и точност, колумната не почива на истите начела. Таа по својата природа е вредносен жанр во кој авторот изразува личен став или рефлексија за одредена тема. Во неа се дозволени емоција, личен тон, па и претерување како стилска алатка.

Јавната дебата не може да постои без простор за критика, провокација и авторски ризик. Оваа слобода, сепак, не ја исклучува одговорноста на авторот, но и на медиумот што ја пренесува, за искажаниот збор и почитување на основните начела на јавната комуникација.

tam text 1

Иако колумната не мора да биде чисто информативна, таа сепак треба да се заснова или да биде инспирирана од факти. Во колумните често се собираат различни информации што потоа се обработуваат и се изразуваат на нов и неочекуван начин, често преку иронија, пародија или сарказам.

Но, тоа не значи дека смеат да се изопачуваат проверени информации и свесно и намерно да се дезинформира. Ниту медиумот ниту колумнистот не може да биде ослободен од одговорност за јавно искажаниот збор.

Колумната е моќна алатка за критика и за отворање важни општествени прашања. Tаа има право да биде остра, провокативна, па и непријатна. Иронијата, сарказмот и потсмевот се легитимен дел од колумнистичкиот стил, но проблемот почнува тогаш кога тие стануваат маска за навреда, дискредитација, дехуманизација или свесна манипулација со фактите. Колумнистот не е должен да биде „неутрален“, но е должен да биде свесен за тежината и за последиците на јавно изговорениот збор.

Авторот има право на став, претерување, иронија и остра критика, но нема право свесно да дезинформира, да манипулира со факти или да поттикнува омраза и дискриминација.

Токму затоа формалната жанровска ознака сама по себе не може да даде етички имунитет. Тоа што еден текст е објавен како колумна, став или коментар, воопшто не значи дека тој автоматски е ослободен од професионална и јавна одговорност.

Колумнистичката форма не смее да се користи како засолниште за манипулација, дезинформирање или поттикнување омраза под изговор на „авторска слобода“.

Истото важи и за медиумот што ја објавува колумната.

Медиумот не е само технички простор за туѓо мислење, туку активен учесник во јавната комуникација. Со самото објавување, тој прави уреднички избор и презема дел од одговорноста за содржината што ја пласира во јавноста.

tam text 2

Оттаму, слободата и одговорноста при пишувањето колумни не се однесуваат само на авторот, туку и на редакцијата. Оградувањето од ставовите на колумнистот може да се однесува само на уредувачката политика, односно на фактот дека личниот став на авторот не мора да биде и став на редакцијата. Но, тоа не го ослободува медиумот од одговорност за евентуално ширење дезинформации, клевети или говор што поттикнува омраза и поделби. Таквиот „дисклејмер“ сам по себе не е доволен.

Етичката одговорност не се исцрпува само со прашањето на намерата, туку и со последиците што јавно објавената содржина може да ги произведе во јавниот простор.[1] Токму затоа одговорноста не може целосно да се „делегира“ ниту да се префрли исклучиво врз авторот.

Колумната како етички предизвик

Колумната, со својата флексибилност и субјективност, се издвојува од другите новинарски форми, но тоа не значи дека е ослободена од етичка рамка. Нејзината сила е во слободата да биде лична и неконвенционална, без притоа да ја изгуби врската со фактите и јавниот интерес.

Токму преку таа слобода, колумната често отвора нови начини на изразување, нови перспективи и поинаков пристап кон темите за кои медиумите известуваат[2]. Но колку повеќе ги поместува границите на јавниот говор, толку е поголема и одговорноста и на авторот и на медиумот што ја објавува.

  „Формалната жанровска ознака сама по себе не може да даде етички имунитет.“

 „Колумнистот не е должен да биде ‘неутрален’, но е должен да биде свесен за тежината и за последиците на јавно изговорениот збор.“

  „Колумнистичката форма не смее да се користи како засолниште за манипулација, дезинформирање или поттикнување омраза под изговор на ‘авторска слобода’.“

„Медиумот не е само технички простор за туѓо мислење, туку активен учесник во јавната комуникација.“

 

Автор: Тамара Чаусидис


[1] Louis Alvin Day, Ethics in Media Communications: Cases and Controversies, 4th ed., Wadsworth Publishing, 2006.

[2] Колумната во современата медиумска теорија често се разгледува како жанр што ги поместува и ги преиспитува традиционалните жанровски конвенции. Види: Dobrivoje Stanojević и Lidija Mirkov, „Genološka medijska alternativa – kolumna kao protivžanr“, Communication and Media, XVII(2), 2022.


Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Македонски институт за медиуми

Продолжи со читање

  • YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства

    Последни новости YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства Од 8 до 11 јули 2026 година, група средношколци од различни градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот YMLP 2026 (Young Men’s Leadership Project) – лидерско и авантуристичко искуство организирано од ИМКА Македонија во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Иако со помал број учесници, YMLP Кампот овозможи секој млад човек да добие индивидуално внимание, да изгради искрени пријателства и да се предизвика себеси преку активности насочени кон развој на лидерски способности, самодоверба и личен раст. Во текот на четирите дена, учесниците работеа на теми поврзани со столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку интерактивни работилници, тимски предизвици и практично учење, тие ги препознаваа своите силни страни, ги развиваа комуникациските вештини, учеа да решаваат проблеми во тим и размислуваа како можат позитивно да придонесат во своите училишта и локални заедници. Едукативниот дел беше надополнет со бројни рекреативни и активности на отворено. Учесниците уживаа во куглање, флег-фудбал, олимписки игри, водени предизвици и креативни активности кои поттикнуваа тимска работа и здрав натпреварувачки дух. Еден од најнезаборавните моменти беше кампувањето во Националниот парк Пелистер. Момчињата ноќеваа во шатори, се дружеа околу логорски оган со традиционалните s’mores, го поминаа адреналинскиот парк, пешачеа низ шумските патеки и заеднички решаваа симулација на авионска несреќа, активност која ги стави на тест нивните комуникациски вештини, лидерски способности и носење одлуки под притисок. За самите учесници, најголемата вредност на кампот беа пријателствата и чувството на заедништво. Еден учесник сподели: Спортските активности, огромната количина смеа меѓу нас и запознавањето нови луѓе. Друг учесник го сумираше своето искуство: Активностите беа одлични, луѓето, персоналот – сè беше одлично. Други како највпечатлив дел го издвоија престојот во природа: Кампувањето во шатори, s’mores и стекнувањето нови пријателства. Кампот на Пелистер. Влијанието на YMLP кампот продолжи и по враќањето дома, а родителите забележаа значајни позитивни промени кај своите синови. Еден родител сподели особено емотивно искуство: Мојот син не сака многу да зборува. Најчесто одговара само со ‘да’ или ‘не’ и ретко раскажува што му се случувало во текот на денот. Откако се врати од кампот, стана многу поотворен. Почна да зборува за своите планови, да бара совет и помош, а покажа и поголем интерес за локални прашања како загадувањето, отпадот, планинарските и велосипедските патеки. Почна да ми раскажува како му поминал денот и што правел со пријателите. За мене како родител, тоа е огромна позитивна промена. И други родители забележаа охрабрувачки промени: Подобрени комуникациски вештини. Порасположен, посамоуверен и полн со позитивни впечатоци. YMLP кампот е многу повеќе од четиридневно летно искуство – тој претставува почеток на подолг лидерски пат. Следната година, учесниците ќе имаат можност да аплицираат за програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА Македонија, преку која младите стекнуваат лидерски, менторски, комуникациски и волонтерски вештини, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите и лидери во своите заедници. Преку кампот YMLP, ИМКА Македонија продолжува да инвестира во младите, помагајќи им да изградат самодоверба, цврст карактер и практични лидерски вештини што ќе им овозможат позитивно да придонесуваат во своите семејства, училишта и локални заедници.

  • Соларен саем во Кичево: Сончевата енергија поблиску до граѓаните

    На 8ми август на Градскиот плоштад во Кичево се одржа Соларен саем посветен на сончевата енергија, обновливите извори и можностите што им стојат на располагање на граѓаните за поактивно учество во енергетската транзиција. Саемот беше можност посетителите на едно место да добијат практични и разбирливи информации за користењето на сончевата

  • Велешките гемиџии и извидници учесници на рафтинг манифестација “Неретва и пријателите 2026 – Битката на Неретва“

    Во периодот од 14 до 16 август 2026 год. дванаесет извидници и гемиџии на покана на рафтинг клубот “Тузлак“ од Тузла, Босна и Херцеговина земаа учество на рафтинг манифестацијата Тузла и пријателите – Неретва 2026 или Битката на Неретва. Рафтинг спустот се организираше на реката Неретва, а ние и повеќе…

  • GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство

    Последни новости GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство Од 1 до 4 јули 2026 година, речиси 40 средношколки од околу 15 градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот GLOW 2026 (Girls Leading Our World) – уникатно лидерско искуство организирано од ИМКА во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Направен со цел да ја инспирира следната генерација млади лидерки, кампот GLOW ги обедини практичното учење, авантурата во природа и креативноста во средина каде што секоја учесничка беше охрабрена да ги открие своите силни страни, да ги поддржува другите и да ја изгради својата самодоверба. Во текот на четиридневната програма, учесничките следеа интерактивни работилници засновани на столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку практични активности, тие развиваа критичко размислување, способност за тимска работа и лидерски вештини кои ќе можат да ги применуваат во своите училишта и локални заедници. Покрај едукативниот дел, програмата понуди богата палета рекреативни активности, меѓу кои креативни работилници, куглање, олимписки игри и забавни водени предизвици кои поттикнуваа тимски дух и здрава конкуренција. Еден од највпечатливите моменти беше престојот во Националниот парк Пелистер, каде што девојките кампуваа во шатори, го совладаа адреналинскиот парк, и уживаа во пешачење и истражување на шумата преку интерактивна потрага по природни богатства. Влијанието на кампот најдобро го опишаа самите учеснички: Неверојатната енергија на сите! Секоја активност беше одлично организирана, сите беа гостопримливи и пријателски настроени, а заедно доживеавме толку многу нови искуства. Најмногу ми се допадна што конечно направив работи за кои отсекогаш сум сонувала, и тоа опкружена со прекрасни девојки на моја возраст! Посебно ми значеше чувството на топлина и сигурност што го создаде просторот исполнет со жени кои се поддржуваат меѓусебно. Друга учесничка го истакна богатството на програмата: Секој ден беше исполнет со различни и уникатни активности, така што ниту еден ден не беше ист како претходниот. Советничките беа прекрасни, секогаш позитивни и полни со охрабрување. За многу девојки, токму пријателствата создадени за време на кампот останаа највредниот дел од целото искуство: Најмногу ми се допадна заедништвото што го создадовме во кампот – атмосфера исполнета со поддршка и пријателски дух. Имав чувство дека сме во еден посебен свет исполнет со љубов и добрина, далеку од суровоста што понекогаш ја носи секојдневието. А и храната беше одлична! Влијанието на кампот продолжи и по неговото завршување, а родителите забележаа позитивни промени кај своите ќерки. Еден родител сподели „Забележав дека стана поотворена и ме изненади колку многу енергична беше кога се врати дома. Ми се чини дека стекна и многу поголема храброст отколку порано. Беше пресреќна и веднаш ми кажа дека следната година повторно сака да учествува.“ Други родители истакнаа промени како: Подобри комуникациски вештини. Поголема самодоверба. Порасположена е, посигурна во себе и полна со прекрасни впечатоци. Следното лето дел од овогодишните учеснички ќе имаат можност да го продолжат своето лидерско патување преку пријавување во програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА, преку која младите развиваат лидерски, комуникациски, менторски и волонтерски вештини во текот на учебната година, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите. Преку оваа лидерска патека, ИМКА инвестира во младите не само како учесници на камповите, туку и како идни ментори и лидери кои ќе ја инспирираат следната генерација.

  • Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“

    Како дел од подготовките за седмото издание на списанието „Правен фокус“, од 14 до 16 август во Охрид се одржа обука посветена на стандардите за академско пишување. Обуката беше наменета за избраните автори кои ќе подготват стручни статии за новото издание, посветено на темата „Помеѓу […]
    The post Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“ appeared first on Myla.

  • Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери

    Последни новости Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери Од 23 до 25 јуни 2026 година, ИМКА Македонија го организираше дневниот камп SPARK во Битола – три незаборавни дена исполнети со авантура во природа, развој на лидерски вештини и учење преку практично искуство. Кампот беше реализиран во партнерство со Мировниот корпус, Педагошкиот факултет, Технолошко-техничкиот факултет и алумни на камповите на ИМКА. Активностите се одржуваа во шумскиот простор во близина на Педагошкиот факултет, кој овозможи безбедна и инспиративна средина за учење, дружење и стекнување нови пријателства. Во текот на трите дена, учесниците беа дел од разновидни активности инспирирани од лидерските столбови на ИМКА – личен развој, лидерство, граѓанска одговорност и заштита на животната средина. Преку искуствено учење на отворено, тимски предизвици, олимписки игри и забавни водени активности, децата ги развиваа својата самодоверба, соработката и тимскиот дух. Еден од највозбудливите моменти беше еднодневната посета на Националниот парк Пелистер. Таму учесниците ги тестираа своите способности во адреналинскиот парк, а потоа учествуваа во организирана прошетка низ шумските патеки. Овие активности ги поттикнаа да излезат од својата комфорна зона, да се охрабруваат меѓусебно, да градат отпорност и истовремено да ја запознаваат и ценат природата на Македонија. SPARK претставува прв чекор во лидерската патека на ИМКА. Како дневен камп наменет за ученици од основно образование, тој ги подготвува младите за следната фаза – лидерските кампови за средношколци Girls Leading Our World (GLOW) и Young Men’s Leadership Project (YMLP). На тој начин, учесниците добиваат можност континуирано да ги развиваат своите лидерски способности, чувството за заедница и личната одговорност. Влијанието на кампот SPARK продолжи и по неговото завршување. Во анкетите по кампот, родителите дадоа исклучително високи оценки за целокупното искуство, истакнувајќи дека кај нивните деца забележале поголема самодоверба, независност, нови пријателства и уште поголем ентузијазам за учење преку активности во природа. Нивните позитивни впечатоци се уште една потврда за заложбата на ИМКА да создава безбедни, квалитетни и трансформативни програми за млади. ИМКА упатува искрена благодарност до координаторите, советниците, персоналот и сите поддржувачи кои придонесоа за успешната реализација на SPARK 2026. Благодарение на нивната посветеност, младите добија можност да ги откријат своите потенцијали, да создадат спомени за цел живот и да ги направат првите чекори на своето лидерско патување.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор