Центар Жупа и Дебар: Жените од локалните заедници со конкретни предлози за поголемо учество во одлучувањето

Центар Жупа, 29 септември 2026 – Во Центар Жупа се одржа јавната дебата „Женско лидерство како огледало на заедницата“, посветена на можностите и предизвиците за учество на жените, особено од руралните средини, во процесите на локално одлучување.

Дебатата ја организираше Хуманитарното здружение „Мајка“ Куманово, во соработка со женскиот огранок „Радика“, во рамки на проектот „Жените го преземаат водството во локалните заедници“.

Во фокусот беа механизмите за граѓанско учество – јавните расправи, консултациите, форумите на заедниците и месните заедници – но и прашањето колку овие механизми навистина се достапни и функционални за жените од руралните средини.

Во воведниот дел, Фадрија Мустафовска, претседателка на здружението „Радика“, ги презентираше наодите од теренското истражување за економското јакнење на жените. Истражувањето опфатило 300 жени од шест локации и покажало дека економското јакнење е меѓу нивните најголеми приоритети, при што значаен дел од жените имаат потреба од дополнителни обуки, поддршка за развој на вештини и подобри можности за пласман на производите.

Во панел-дискусијата учествуваа Ерихана Фетов, претседателка на Комисијата за еднакви можности на жените и мажите при Општина Центар Жупа, како и Анита Маловска, Џумазија Камиловска и Наги Емро, претставнички на локални женски кружоци од руралните средини.

Токму искуствата на жените од терен покажаа дека граѓанското учество може да доведе до конкретни резултати. Како пример беше посочено решавањето на проблемот со питката вода во село Бродец/Будолец, како и иницијативите за уредување на училишни и јавни простори.

Во исто време, жените посочија и на предизвици кои сè уште чекаат решение – проблеми со собирањето отпад во Тикварци, административни и имотно-правни пречки за уредување на простор во Могорче, како и неактивноста на месната заедница во село Новак, преку која жените немаат редовен пристап до информации и можност за организирано учество.

Една од важните теми беше и начинот на комуникација со жените од руралните средини. Учесничките посочија дека за дел од жените, особено постарите, веб-страниците и електронските алатки не се доволно достапни. Како поефикасни канали беа издвоени директните средби, локалните групи на Viber и WhatsApp, како и физичките известувања во самите населени места.

Од страна на локалната самоуправа беше истакнато дека иницијативите и предлозите на граѓаните се разгледуваат во рамки на расположливите финансиски можности и се доставуваат до Советот на Општината кога е потребно нивно буџетирање и одобрување. Беше посочена и отвореноста на седниците на Советот за граѓаните.

Дискусијата покажа дека за поголемо и посуштинско учество на жените се потребни:

• редовни теренски средби на локалната самоуправа со жените од руралните заедници;
• навремено и достапно информирање за локалните процеси и можностите за учество;
• активирање и зајакнување на месните заедници како канал за комуникација со граѓаните;
• навремени повратни информации од институциите за поднесените иницијативи;
• креирање на поприлагодени мерки за економско јакнење на жените и поддршка за пласман на нивните производи;
• поголема соработка меѓу локалните институции, женските организации и локалните женски кружоци.

Дебатата покажа дека жените од руралните средини не само што ги препознаваат проблемите во своите заедници, туку се организираат, предлагаат решенија и веќе имаат примери на успешно застапување.

Следниот чекор е нивниот глас да биде дел од локалните процеси континуирано – од препознавањето на проблемот, преку предлагањето решение, до неговото спроведување.

Јавната дебата е дел од проектот „Жените го преземаат водството во локалните заедници“, финансиран од Европската Унија, ко-финансиран од Шведска, а имплементиран од The Kvinna till Kvinna Foundation во партнерство со Акција Здруженска и Хуманитарното здружение „Мајка“ Куманово.

Содржината на овој документ е единствена одговорност на Хуманитарното здружение „Мајка“ и партнерите и не ги одразува ставовите на Европската Унија и Шведска.