26 11

Студиска посета на Израел

ОдЦентар за Еколошка Демократија ФЛОРОЗОН
Од 22 до 28 ноември 2025 година, претставникот на CED FLOROZON, г-дин Кирил Ристовски, како член на националната делегација на експерти за вода на Северна Македонија, учествуваше на сеопфатна студиска посета на Израел организирана од Министерството за надворешни работи на Израел. Посетата имаше за цел зајакнување на знаењето, институционалниот капацитет и професионалната размена во областа на интегрираното управување со водните ресурси. Програмата комбинираше институционални состаноци на високо ниво, технички посети на терен, академска размена и вклучување на граѓанското општество, обезбедувајќи им на учесниците холистички преглед на моделот на управување со водите на Израел и практични решенија за недостиг на вода, контрола на загадувањето и отпорност на климатските промени.

Програмата започна со пристигнувањето на делегацијата во Ерусалим, по што следеше воведна културна посета на Стариот град. Овој почетен сегмент овозможи контекстуално разбирање на историските и социјалните димензии на водата во регионот, заедно со можности за неформално вмрежување и групна ориентација.

Централен белег на посетата беше состанокот со Израелската управа за води, каде што учесниците добија длабински преглед на израелската економија за вода, регулаторната рамка и законот за води. Воведното обраќање на претседателот на Управата за води се фокусираше на долгорочното планирање, централизираната координација и интеграцијата на политиките, инфраструктурата и иновациите. Оваа сесија даде вредни сознанија за тоа како силното институционално управување и јасните законски рамки го поткрепуваат успехот на Израел во управувањето со водите. Посетата на корпорацијата Гихон, одговорна за услугите за вода и отпадни води во Ерусалим, дополнително ја илустрираше оперативната димензија на градското водоснабдување, ефикасноста и обезбедувањето услуги.

Програмата продолжи со учење на терен во кибуцот Калија, каде што учесниците ги истражуваа напредните системи за наводнување, практиките за десалинизација и меѓусебните врски помеѓу управувањето со водите и земјоделството во сушни услови. Дискусиите ја нагласија ефикасноста на водата, повторната употреба и улогата на технологијата во одржувањето на земјоделското производство. Ангажманот со Здружението за оживување на Мртвото Море додаде перспектива на граѓанското општество, нагласувајќи ја застапувањето на животната средина, јавната свест и напорите за рехабилитација на екосистемот поврзани со едно од најчувствителните водни тела во Израел.

Техничката иновација беше клучен фокус за време на посетите на големите инфраструктурни објекти. Во фабриката за десалинизација „Сорек А“, учесниците ги испитаа процесите за десалинизација на морска вода во голем обем, оперативните стандарди и заштитните мерки за животната средина. Ова беше надополнето со посета на Центарот за посетители на „Нетафим“, каде што технологиите за наводнување капка по капка беа презентирани како глобално скалабилно решение за земјоделство со ефикасно користење на водата. Посетата на кибуцот „Нир Оз“ обезбеди дополнителни сознанија за отпорноста на ниво на заедницата и користењето на водата во предизвикувачки еколошки и безбедносни контексти.

Академската и истражувачката соработка беа истакнати за време на посетата на колеџот Кинерет, каде што учесниците се вклучија во Одделот за водоинженерство и неговиот иновативен центар. Презентациите ја истакнаа интеграцијата на академските истражувања, применетото инженерство и технолошкиот развој, нагласувајќи ја важноста на високообразовните институции во поттикнувањето на иновациите и обуката на идните професионалци за вода. Последователната посета на Националниот центар за посетители на водоснабдувачи „Ешкол“ понуди стратешки преглед на националниот систем за пренос на вода на Израел и неговата улога во балансирањето на регионалната достапност на вода.

Последниот ден од техничките посети се фокусираше на националните компании за вода и иновативните екосистеми. Во Центарот за посетители „Мекорот“, учесниците добија увид во управувањето со водоснабдувањето на национално ниво, отпорноста на инфраструктурата и дигиталните системи за мониторинг. Посетата на Шафдан, централниот објект за третман и повторна употреба на отпадни води во Израел, демонстрираше напреден третман на отпадни води, повторна употреба за земјоделство и практики за кружно управување со водите. Програмата заврши со посета на Start-Up Nation Central, каде што учесниците беа запознаени со израелскиот екосистем за иновации во водоводната технологија, стартапите и јавно-приватните партнерства што водат технолошки решенија во водниот сектор.

Во текот на студиската посета, дискусиите постојано нагласуваа клучни теми што се однесуваат на повеќе области: интегрирано управување со водите, институционална координација, донесување одлуки базирани на податоци, повторна употреба и десалинизација на водата, адаптација на климатските промени и улогата на иновациите и учеството на јавноста. Посетата им обезбеди на учесниците конкретни примери и преносливи практики релевантни за контекстот на Западен Балкан, особено во однос на управувањето со речните сливови, модернизацијата на инфраструктурата и зајакнувањето на соработката меѓу институциите, академијата, граѓанското општество и приватниот сектор.

Студиската посета заврши со заминувањето на делегацијата на 28 ноември 2025 година, што го означува успешното завршување на интензивна и многу вредна програма за професионална размена.
Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Здружение на граѓани ФЛОРОЗОН-Центар за еколошка демократија Скопје

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор