Impakt net 1 copy

Велес може и треба да биде зелена и просперитетна општина

ОдМЦМС

Фондацијата Импакт Нет од Велес, на 25 јануари 2023 ја организираше трибината Заеднички заложби за трансформативни практики кон зелена и просперитетна општина на која, покрај ученици од средните училишта, учествуваа и дел од општинските советници, пратеници во македонското собрание од Велес, претставници на општината и на граѓанските организации. 

Велешките средношколци побараа повеќе засадени дрвца во градот, воспоставување зелен катастар со кој ќе се води грижа за нив и обнова на изгорената шума околу Езеро „Младост“. Говорниците побараа од сограѓаните поретко да ги користат возилата, а почесто велосипедите и електричните тротинети, а од локалната власт побараа да им обезбеди безбедни пешачки патеки. Петре Цилаков, раководителот на секторот урбанизам, заштита на животната средина, комунални дејности, евроинтеграции и локален економски развој информираше за активностите на општината за обновата на постојните и за подигањето нови зелени површини во градот за минатогодишната акција за пошумување над Езеро „Младост“ и за чистењето на неколку диви депонии.

Пратеникот Игор Здравковски појасни дека надлежните прават напори до 2025 да се направи депонија за управување со цврст отпад, а до 2027 пречистителна станица за отпадните води во реката Вардар. Советникот Димитар Абрашев се осврна на амбиенталниот воздух и потребите од повеќе мерни станици во градот. Тој им вети на присутните дека ќе се заложи во Советот да се вработи еколошки инспектор кој редовно ќе ја следи состојбата и навреме ќе алармира за сите нарушувања. „Не е во ред лани за екологија, Општина Велес да вложи 10 милиони денари, за оваа 2023 година тој износ да ги намали на 8 милиони денари“, потенцира Абрашев. 

impakt_net_1_-_copy

Советничката Елизабета Митревска Анѓелеска, побара од граѓаните да го прилагодат начинот на живеење и потсети на субвенциите кои Општина Велес им дава на граѓаните за купен велосипед и инвертер клима со кои не се загадува амбиенталниот воздух. За важноста на зеленилото зборуваше и Лилјана Поповска од Зелениот институт, која додаде дека државата треба да биде целосно посветена на имплементација на Европскиот зелен договор и Зелената агенда за Западен Балкан.

Според Стевче Дечев, координатор на проектот, ваквите активности се поттик за младите и нивните очекувања од политичарите, особено ветувањата дадени на последните избори. „Одбравме четири фокус точки: преработката на отпад, јавен градски транспорт, зеленилото и неговиот квантитет и квалитет. Едноставно сакаме да веруваме дека овие ветувања ќе најдат конкретна реализација. 

Мобилизаторите на заедницата Стефан Атанасовски Трајковиќ и Благој Ѓорѓиевски истакнаа дека политичките партии, советниците и парламентарците се под будното око на граѓаните и граѓанскиот сектор во спроведувањето на Програмата за животна средина. На трибината, Иван Трифунов го промовираше концептот на Апликацијата: Зелена мапа која ќе биде се доработи со младите и ќе се промовира во март како дел од активностите на проектот. 

Трибината е овозможена со проектот  „Поддршка на изборните реформи во Северна Македонија“ на Владата на Швајцарија кој го спроведува Меѓународната фондација за изборни системи (ИФЕС), а грантовите ги администрира Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС).

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор