Xr:d:dafdcopgsuu:6,j:690175169,t:23031302

РОДОВА ЕДНАКВОСТ, ПОМЕЃУ „НУМЕРИЧКИТЕ КВОТИ“ И „СУШТИНСКОТО ЗАСТАПУВАЊЕ“

ОдBirc

Учеството на жените во политиката и генерално во јавниот живот веќе се толкува во многу стратешки документи на меѓународно ниво, но и во многу анализи, социолошки и политички разгледувања, кои отвораат нов хоризонт за присуството и вклучувањето на жените во демократскиот живот. Концептот на родова еднаквост сè повеќе се разгледува со социо-културна позадина, фокусирајќи се на културните теории за пречките во претставувањето на жените, поврзаноста на демократијата со родовата еднаквост.

Едно од основните прашања во студиите за родова еднаквост и демократија е зошто некои општества постигнуваат високи нивоа на претставување на жените во политиката, додека други остануваат многу назад. Одговорот често се бара во културни и економски фактори, кои ги обликуваат општествените норми, политичките системи и можностите жените да влезат во јавната арена.

Културните теории сугерираат дека традиционалните ставови кон родовите улоги се меѓу главните пречки за учеството на жените на избрани позиции. Во исто време, процесите на модернизација и демократизација носат значајни промени, постепено зголемувајќи го нивото на родова еднаквост и претставеноста на жените во парламентите.

Во една студија на авторите Роналд Инглхарт, Пипа Норис и Кристијан Велцел „Gender Equality and Democracy“ се нагласува дека процесот на модернизација носи структурни и културни промени што директно влијаат на родовата еднаквост. Според оваа студија, со зголемувањето на индустријализацијата, образованието и приходите, општествата се движат кон поегалитарни норми и кон пофункционални демократии.

Промените во родовите норми, се истакнува во студијата, се дел од оваа поширока културна трансформација. Со векови, жените биле ограничени во семејните улоги, но во последните децении тие добија пристап до образование, кариера и политика, доживувајќи социјална револуција.

Врската меѓу родовата еднаквост и демократијата останува сложена. Студијата покажува дека родовата еднаквост не е само резултат на законски квоти или на економски раст, туку пред сè на културни промени кои ги трансформираат општествените перцепции за улогата на жените во политиката.

Во послабите општества и демократии, како што е случајот на Западен Балкан, родовата еднаквост минува низ мошне комплицираните запчаници на транзицијата. Во една компаративна анализа можат да се видат разликите во земјите од регионот, иако сите држави се соочуваат речиси со истите бариери за вклучување на жените во процесот на одлучување.

Во една студија на Мерита Лимани „Women’s political participation: A comparative study of gender quota implementation in six Western Balkan countries“ се истакнува дека политичкото учество на жените е суштинско за демократијата и еднаквото претставување. Според авторката, отсуството на жени во политиката ги нарушува човековите права и го поткопува функционирањето на демократијата. Поради оваа причина, нагласува авторката, многу земји од Западен Балкан користеле „родови квоти“ како механизам за зголемување на учеството на жените во политичкиот живот. Според авторката, сите шест земји од регионот имаат усвоено законски родови квоти што варираат од 30 до 40 проценти. Студијата докажува дека квотите значително го зголемиле „нумеричкото претставување на жените“ во парламентите и локалните совети.

Сепак, во оваа студија се нагласува дека „нумеричкото присуство“ не се преведува автоматски во „реална одлучувачка моќ“. Мажите продолжуваат да доминираат на клучните политички и владини позиции. Во повеќето земји од регионот, жените сè уште се помалку претставени на министерски позиции или во раководствата на политичките партии.

Авторката нагласува дека многу истражувачи предлагаат премин од „описно застапување“ (нумеричко) кон „суштинско застапување“, каде што жените имаат реално влијание врз јавните политики. Според авторката, само преку изградба на култура на учество и поддржувачки механизми може да се постигне целосна политичка еднаквост.

Во оваа студија се истакнува дека „родовите квоти беа ефикасно средство за зголемување на присуството на жените во политиката на Западен Балкан, но недоволно за постигнување суштинска еднаквост“. Општо земено, се нагласува во оваа студија, земјите постигнале значителен напредок благодарение на меѓународниот притисок и процесите на европска интеграција, но културните пречки, патријархализмот и машката доминација во лидерството продолжуваат да ја ограничуваат одлучувачката моќ на жените.

Во многу студии и документи се нагласува дека во Северна Македонија, а особено во Полошкиот регион, прашањето за учеството на жените во одлучувањето останува постојан предизвик. Иако постои законска рамка која гарантира родови квоти и еднакво претставување, реалноста често покажува недоволна застапеност, структурни пречки и политичка култура доминирана од мажи.

Учеството на жените во процесот на одлучување на локално ниво во Полошкиот регион останува структурен и културен предизвик. И покрај законската рамка, реалноста одразува делумно и често симболично вклучување. Ако сакаме инклузивна демократија и легитимни локални институции, зголемувањето на претставувањето на жените мора да стане приоритет. Само преку родова еднаквост може да се постигне одржлив развој и социјална правда во Полошкиот регион.

Исто така, недоволната застапеност на жените ја намалува легитимноста на локалните институции и ја нарушува довербата на граѓаните во демократскиот процес. Демократија без балансирано родово застапување е непотполна, бидејќи не го одразува диверзитетот на заедницата.

Оваа анализа е финансирана од Европската Унија во рамки на проектот „Гласови на еднаквост, демократија за сите“, спроведуван од Балканскиот институт за регионална соработка – БИРС Тетово. Овој проект е субгрант добиен во рамки на „ЕУ поддршка за Граѓански ресурсен центар – фаза 2” финансиран од Европската Унија. Содржината на анализата е единствена одговорност на авторот  и не мора да ги одразува ставовите на Европската Унија и на Граѓанскиот ресурсен центар.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор