Превенција од дроги кај младите во согласност со европските стандарди: Интервју со проф. д-р Игњатова

Од Вашето клиничко и професионално искуство, што е нешто што најчесто се превидува кога зборуваме за употребата на психоактивни супстанции кај младите и ризиците што ги носи тоа?

Она на што не се обраќа доволно вниманиеили, се превидува, кога се зборува за употребата на психоактивни супстанции кај  младите се „причините на причините”  за употреба на супстанца, односно ризик факторите кои може да се присутни од рано детство, па дури и за време на бременоста на мајката, како и заштитните фактори.    Кратко одговорено се превидува дека треба да се почне со „рана превенција” што значи да се превенираат ризичните фактори и да се поткрепуваат заштитни фактори уште во рано детство па дури и за време на бременоста на мајката, затоа што ризик факторите подоцна, во пубертет/адолесценција, може/извесно е, да доведат до употреба на супстанца. Се превидува исто така дека зависноста од  супстанци не е доброволна и дека сите деца не се подеднакво ранливи за употреба на супстанци како и за тоа дали употребата ќе помине во штетна употреба и зависност.

Што најмногу ве уверило во тоа дека превенцијата, задолжително треба да се базира на докази и на добро организиран систем — а не на нередовни и изолирани активности?

Евалуациите на програмите потврдуваат дали некоја програма е ефективна или не . Евалуациите на нередовни и изолирани активности зборуваат дека тие интервенции не се ефективни.

Во пракса, што гледате како најголем предизвик за наставниците, педагозите и психолозите кога се обидуваат да препознаат ризично однесување кај младите? Што им недостасува за поефективно превентивно делување?

Недостасува знаење за превенција, односно обуки и континуирани обуки, како и матерјали за превенција. Недостасуваат програми по кои тие ќе постапуваат и ќе ги мониторираат и евалуираат.

Вашето долгогодишно учество во национални процеси, но и постојаната соработка со меѓународната заедница на овие теми Ви овозможува да ја видите превенцијата од системски агол. Што ги научивме досега — и во кои делови сметате дека системот сè уште не обезбедува доволна конзистентност и поддршка?

И активностите за учење до сега беа и се несистемски, нередовни и изолирани и тоа што мал број лица само преку невладин сектор и интернационални организации во соработка со државата се обидуваат да го пренесат нивното знаење е многу под минимум потребното што треба да се стори. Превенцијата е цела наука и треба континуирано да се учи и обновува со нови научни докази, за што е потребно во програмите за едукација на универзитетите/ факултетите (медицина, психологија, социјална работа, социологија…., педагогија, педагошка академија,….. ) и средните школи да се воведе образование за превенција од дроги (супстанци), за да се произведат кадри кои може да спроведуваат превенција од супстанци. Во меѓувреме, невладниот сектор и државата да спроведуваат одржливи активности за едукација- обука.

Во европските земји постојат стабилни и успешно организирани модели за превенција кај младите. Гледајќи ги тие искуства, кои принципи сметате дека се применливи и корисни за Македонија?

Интернационалните и европските стандарди/ принципи  за превенција се применливи со адаптација и во нашата земја и тие што поскоро треба да се озваничат со што ќе се обезбеди квалитетна и ефективна превенција, ќе се заштедат финансии потрошени за неефективни преветивни интервенции и ќе се постигне целта за превенција – намалена употреба на дрога, одложен почеток на употреба на дрога, подобар и побезбеден живот за младите и целото општество.

Кое е Вашето видување за значењето на оваа иницијатива за воспоставување национален систем за превенција во училиштата — и кои резултати би укажале дека системот почнува да прави реален напредок?

Воведување на НАЦИОНАЛНИ СТАНДАРДИ ЗА ПРЕВЕНЦИЈА ОД ДРОГА не само што е почеток, но и основа, база без која не може да се развиваат програми за превенција кои ќе ГАРАНТИРААТ КВАЛИТЕТ И ЕФЕКТИВНОСТ. Националните стандарди за квалитет ќе обезбедат сите програми кои ќе се имплементираат во нашата земја да ги исполнуваат тие стандарди, кои покрај тоа што се грижат за научно докажани превентивни интервенции, обврзуваат секоја превентивна интервенција да се мониторира и евалуира, а резултатите од евалуацијата да се користат за понатамошно подобрување на програмите кои ќе можат да ја постигнат целта – намалена преваленца/ честота на употреба на дрога/супстанца, одложена возраст на почеток на употреба на  супстанца, намалено ризично однесување, поголема  безбедност и благосостојба на младите, но и на возрасните и целото општество.

Проектот „Воспоставување на национален систем за превенција на употреба на дрога во средните училишта“ е ко-финансиран од Европската Унија преку Европскиот инструмент за демократија и човекови права (ЕИДХР).
Содржината на оваа објава е единствена одговорност на ХОПС – Опции за здрав живот и не ја одразува нужно гледната точка на Европската Унија.

The post Превенција од дроги кај младите во согласност со европските стандарди: Интервју со проф. д-р Игњатова appeared first on ХОПС.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Здружение ХОПС – Опции за здрав живот Скопје