Glavna

Помалку бариери, повеќе можности: Реформите клучни за раст на домашните бизниси

ОдИнститут за демократија „Социетас цивилис“ Скопје

Како реформите да престанат да бидат само обврска на хартија и да станат реална поддршка за бизнисите, ова беше во фокусот на конференцијата „Помалку бариери, повеќе можности: Реформи за ветер во грб на малите и средни бизниси“, што денес се одржа во Скопје, во организација на Институтот за демократија.

Во услови кога Реформската агенда (2024-2027) и Планот за раст на Европската Унија отвораат простор за економски напредок, учесниците на настанот посочија дека клучното прашање не е дали реформите се потребни, туку како тие побрзо и поефикасно да се почувствуваат во секојдневното работење на компаниите, преку поедноставени правила, подобар пристап до пазарите и вистинска поддршка за малите и средни претпријатија.

Настанот ги обедини претставниците на институциите, бизнис заедницата и граѓанскиот сектор, а во рамки на воведниот дел се обратија Марко Трошановски, претседател на Институтот за демократија и Миле Бошков од Бизнис конфедерацијата на Северна Македонија.

Трошановски, истакна дека настанот е дел од пошироките активности на организацијата насочени кон реформските процеси поврзани со Берлинскиот процес и Планот за раст на Европската Унија.

„Во отсуство на реален напредок во формалниот дел на пристапниот процес, односно незапочнување на преговорите, преку овие процеси се обидуваме да ја поттикнеме државата, институциите, но и бизнис заедницата и јавноста, со цел да се зголеми поддршката, разбирањето и имплементацијата на реформите“, изјави Трошановски.

Тој нагласи дека една од клучните цели е да се намали јазот меѓу апстрактните реформски процеси и нивното реално влијание врз секојдневниот живот.

„Реформите често се сведуваат на закони и процедури што за граѓаните звучат далечно, но тие директно влијаат врз нивниот живот, од пониски банкарски трошоци до полесен пристап до услуги во регионот. Бизнис заедницата исто така треба активно да се вклучи во процесот. Таа не е само корисник, туку и ко-креатор на реформите, и токму затоа целта на овој настан е да се отвори дискусија за нивната имплементација, особено во делот на деловното опкружување“, додаде Трошановски.

Претседателот на Бизнис конфедерацијата на Северна Македонија, Миле Бошков, ја нагласи важноста од вклученоста на бизнис заедницата во реформските процеси и потребата од посилен дијалог меѓу сите засегнати страни.

„Бизнис заедницата е неопходен партнер во овие процеси – заедно со институциите, стопанските комори и граѓанскиот сектор, потребно е да се гради вистински дијалог и заедничко разбирање за реформите“, изјави Бошков.

Тој посочи дека и покрај постоењето на различни стратешки документи и иницијативи, клучниот предизвик останува нивната практична имплементација.

„Имаме стратегии, агенди и планови, но она што ни недостасува е доследна примена на стандардите и принципите што сме се обврзале да ги спроведеме“, истакна тој.

Бошков нагласи дека ваквите настани се важни за испраќање јасна порака дека постои подготвеност за заедничко делување.

„Мора да покажеме дека сме подготвени активно да учествуваме во реформите – тоа е единствениот начин да бидеме конкурентни и дел од поширокото европско и глобално опкружување“, додаде Бошков.

Раководителката на Центарот за европски интеграции при Институтот за демократија, Анамарија Велиновска, посочи дека ниската информираност за Реформската агенда и Планот за раст претставува сериозен предизвик, поради што е потребно овие процеси да се доближат до граѓаните и бизнис заедницата и да се поттикне нивно поактивно вклучување.

„Нашите истражувања покажуваат дека запознаеноста со Реформската агенда и Планот за раст е на ниско ниво – околу 43% од граѓаните воопшто не слушнале за нив, а дополнителни 43% слушнале, но немаат конкретни информации. Во моментов, имплементацијата на Реформската агенда е околу 30%, односно само мал дел од предвидените чекори се целосно завршени, додека поголемиот дел од реформите сè уште се во процес или допрва треба да се спроведат. Очекуваме најголем интензитет на исполнување да се случи во текот на оваа година, со оглед дека реформската агенда трае до 2027 година. Затоа е важно реформите да не останат само на хартија, туку да постои јавен притисок за нивно навремено и ефективно спроведување“, изјави Велиновска.

Конкурентност преку интеграција и реформски импулс

Првата панел-дискусија, на тема „Конкурентност преку интеграција“, се фокусираше на тоа како Планот за раст на ЕУ и Реформската агенда 2024-2027 влијаат врз трансформацијата на деловното опкружување во земјата. На панелот учествуваа Виктор Митевски, извршен директор на Здружение ЗМАИ, Ардиана Абази,  државен советник за евроинтеграции во Министерството за економија и труд, Ирена Ѓорѓиевска раководител на сектор за меѓународна соработка од Агенција за иновации – ИНОВА) и Миле Бошков од Бизнис конфедерација.

Дискусијата што ја модерираше новинарката Александра Томиќ ги опфати клучните аспекти на реформите, од регулаторното усогласување и интеграцијата во единствениот пазар на ЕУ, до привлекувањето инвестиции, поттикнувањето иновации и дигиталната трансформација. Посебен акцент беше ставен на улогата на малите и средни претпријатија и потребата од поактивна соработка меѓу институциите и приватниот сектор во спроведувањето на реформите.

Јавните политики и набавките како двигател на економски раст

Вториот панел што го модерираше новинарката Анета Додевска беше посветен на улогата на јавните политики и јавните набавки како алатки за економски раст, со учество на Марија Јованоска раководител на сектор во Биро за јавни набавки, Герман Филков претстедател на Центарот за граѓански комуникации) и Миле Бошков од Бизнис конфедерација.

Учесниците дискутираа за тоа како јавните набавки можат да се трансформираат во инструмент за поддршка на домашните компании, особено малите и средни претпријатија, преку подобро таргетирани политики кои ќе поттикнат иновации, дигитализација и зелен развој. Воедно, беше нагласена потребата од поголема транспарентност, предвидливост и усогласеност со европските стандарди во оваа област.

Конференцијата што се одржа во рамки на проектот „Зајакнување на учеството на граѓаните и бизнисите во Берлинскиот процес и Реформската агенда на Северна Македонија“, финансиран од Фондација Отворено општество – Западен Балкан, потврди дека Реформската агенда претставува значајна можност за унапредување на деловното опкружување, но и дека нејзиниот успех ќе зависи од ефективната имплементација, координацијата меѓу институциите и активното вклучување на бизнис заедницата.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Институт за демократја ИДСЦС

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор