ChatGPT Image Feb 25 2026 01 00 44 PM 1230x720

Локална власт: Вклучувањето на жените и младите бележи благ напредок

ОдBirc


Последното истражување на институтот БИРЦ за „Претставувањето на жените, младите и помалите етнички заедници во процесот на одлучување на локално ниво“ во рамки на проектот „Гласовите на еднаквоста, демократија за сите“, финансиран од Европската унија, покажува дека вклучувањето на овие групи во Полошки Регион е повеќе формално отколку ефективно: жените, младите и помалите етнички заедници често се ставаат на изборни листи за да се исполнат законските критериуми, но нивното реално влијание во донесувањето одлуки останува ограничено.

Според извештајот, жените сочинуваат околу 33% од избраните советници во регионот, иако на некои општински изборни листи учеството било над 40%. Во Тетово жените сочинуваа 45,25% од местата на листите, но само 35,5% од избраните советници беа жени; во Гостивар соодносот беше 43,62% на листите наспроти 34,8% во советот. Дури и во помали општини, како Јегуновце и Желино, учеството на листите е високо, но реалното присуство во процесите на донесување одлуки значително варира. Кандидатурите на жени за извршни функции остануваат ниски: само 10,4% од кандидатите за градоначалник на национално ниво беа жени, а во Регион Полог само две од девет општини имаа кандидатки за градоначалници.

За младите, извештајот бележи остри контрасти: околу 16% од избраните советници во регионот се на возраст 18–29 години, но во некои помали општини уделот на младите во советите е многу повисок — во одделни случаи достигнувајќи околу 54,5% од избраните советници. Ова укажува дека присуството на листите не гарантира автоматски реално учество во одлучувањето и дека застапеноста на младите често е концентрирана во помали општини.

ЦЕЛИОТ ИЗВЕШТАЈ ПРОЧИТАЈТЕ ГО ТУКА

Што се однесува до помалите етнички заедници, извештајот нагласува дека нивното претставување често е симболично и канализирано преку етнички партии или коалиции со поголемите партии. Претставување на ромската и турската заедница се појавува на листите и во поединечни кандидатури — на пример, кандидатурата на Самка Ибраимоски — но влијанието на гласовите од овие заедници врз локалните политики останува ограничено поради недостиг од консултативни механизми и ресурси.

Извештајот укажува и на јаз во јавниот дискурс: жените и младите во јавноста најчесто се поврзуваат со социјални прашања и јавни услуги, но ретко заземаат водечки позиции во стратешките локални дебати. Дури и кога кампањите промовираат инклузивност преку изјави на локални претставници, реалноста по изборите покажува дека структурните промени и понатаму изостануваат.

Клучни препораки на Институтот БИРЦ:
– воведување конкретни механизми за трансформирање на формалното вклучувањето во реално влијание (закони и правила за спроведување на квоти);
– програми за обука и финансиска поддршка за жени и млади кои се кандидираат и дејствуваат во локалната политика;
– политики за зголемување на видливоста и гласот на помалите етнички заедници преку меѓуетнички совети и граѓански организации;
– континуирано мониторирање за мерење на нап

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор