Konferencija eu europe house e1773326782752 768x432

Jaшари: Поддршката што ја дава ЕУ во борбата со дезинформациите е многу важна

ОдФондација Метаморфозис

Секојдневно ги чувствуваме последиците и знаеме на кој начин делуваат оние кои што шират дезинформации и ги знаеме ефектите. И затоа мора да делуваме, да ја следиме ЕУ. Ако сакаме граѓаните да имаат доверба во државните институции и во демокртијата, тие мора да имаат точни информации. Тоа е единствениот начин, потенцира директорот на Метаморфозис, Бардил Јашари

Дезинформациите не се само медиумски проблем, туку е тоа предизвик за нашата демократија и плус станува безбедносно прашање. Затоа поддршката што ни ја дава ЕУ во борба против дезинформациите е многу важна, истакна денеска Бардил Јашари, извршниот директор на Фондацијата Метаморфозис, на Конференција со социјалните партнери и организациите на граѓанското општество од С. Македонија. Во рамки на конференцијата која се одржа во „Јуроп хаус“, имаше сесија посветена на граѓанскиот сектор, слободата на изразување и борбата против дезинформациите, на која се дискутираше за улогата на граѓанското општество, медиумите и институциите во зајакнувањето на демократските процеси и спротивставувањето на ширењето дезинформации.

Покрај Јашари, излагања имаа и Јонут Сибиан, потпретседателот на Комитетот за следење на Западен Балкан при Европскиот економски и социјален комитет (EESC), Ирена Иванова од Делегацијата на Европската Унија во Северна Македонија, Ања Босилкова-Антовска од Балканската мрежа за развој на граѓанското општество, како и Ана Петрушева, директорката за БИРН Македонија.

„Организациите од граѓанското општество често се нападнати, се нарекуваат странски платеници. Работиме во опкружување кое е непријателско и нема системски и содржински начин да се учествува во активностите поврзани со граѓанското општество, ниту има модел како може да се учествува. Што се однесува до секторот на медиуми – ние водиме наши медиуми и работиме напорно, не само да обезбедиме квалитетно новинарство, туку и да ја потврдиме улогата на медиумите во демократското општество. Мислам дека како медиуми, мораме да ја потврдиме и нагласиме нивната улога, за да им помогнеме на новинарите да се адаптираат на новите контексти во смисла на тоа како да ја користат вештачката интелигенција (ВИ), како да ја вградат во секојдневното нивно работење, како да користат податочни алатки. Ако сте професионален новинар и ако вашата работа е релевантна, единствен начин да го заземете местото во оваа севкупна врева е да се биде одново корисен“, истакна Јашари.

Зборувајќи за финансиската независност тој истакна дека не постои пазар за медиумите, а за независно новинарство има политички притисоци.

„Би рекол дека постои мека цензура. Има многу медиуми во нашиот регион кои функционираат со пари од бизнисите и владите. Во однос на дезинформациите, тие не се само медиумски проблем, туку е тоа предизвик за нашата демократија и плус станува безбедносно прашање. Едно наше поново истражување за ефектите на дезинформациите, покажа дека над 60 отсто од граѓаните разбираат кои се последиците од дезинформациите, но 40 отсто не знаат како да се справат со нив. Тие ја еродираат довербата на граѓаните во институциите“, истакна Јашари.

Според директорот на Метаморфозис, ЕУ ни го покажува патот со Демократски штит (Democracy Shield) кој е важен како што е важен и актот за слобода на медиумите.

„Ние треба да ја следиме ЕУ со мошне конкретни мерки, односно, да ја сообразиме нашата медиумска рамка, медиумската писменост. Поддршката што ја дава ЕУ за медиумска писменост е многу важна. Сега ние веќе секојдневно ги чувствуваме последиците и знаеме на кој начин делуваат оние кои што шират дезинформации и ги знаеме ефектите. И затоа мора да делуваме, да ја следиме ЕУ. Ако сакаме граѓаните да имаат доверба во државните институции и во демокртијата, тие мора да имаат точни информации. Тоа е единствениот начин“, потенцира Јашари.

Ања Болсилкова-Антовска посочи дека граѓанските актери и новинарите кои се занимаваат со чувствителни прашања и теми се сè почесто мета на напади и негативни кампањи. Таа нагласи дека во јавниот дискурс сè почесто се користи антиродова реторика со цел одредени организации да се прикажат како актери што работат спротивно на националните интереси. Според неа, ваквите наративи создаваат непријателска средина за работа на граѓанските организации и медиумите.

Како дополнителен проблем, таа ги посочи и таканаречените стратешки тужби против јавно учество (СЛАПП), кои се користат како средство за притисок врз новинарите и активистите. Болсилкова-Антовска предупреди дека неодамнешната пресуда против Истражувачката репортерска лабораторија (ИРЛ) е загрижувачка бидејќи во неа се доведува во прашање дали новинар од организација на граѓанското општество може да се смета за новинар. Како позитивен чекор го оцени формирањето владина работна група која ќе работи на законски решенија за заштита од вакви тужби.

Јонут Сибиан оцени дека усвојувањето на стратегии и иницијативи за поддршка на граѓанското општество претставува значаен чекор напред. Тој нагласи дека Европската комисија го признава четвртиот сектор како клучен за заштита на европските вредности.

„Европската унија е како куќа со свои столбови, ако секојдневно ги уриваат тие столбови, на крајот ќе се урне и куќата“, истакна Сибиан.

Тој зборуваше и за важноста на платформите за граѓански дијалог преку кои организациите од регионот можат да учествуваат во процесите на постепена интеграција во ЕУ. Според него, потребни се и посилни механизми за заштита на граѓанскиот простор, за што Европската комисија веќе спроведува проценка на можностите. Сибиан предупреди и на предизвиците со финансирањето бидејќи значителен дел од европските средства се пренасочуваат кон поддршка на Украина.

Ирена Иванова од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија нагласи дека граѓанското општество и медиумите треба да работат заедно во одбраната на слободата на изразување и во борбата против дезинформациите. Таа посочи дека и во ЕУ се забележува намалување на граѓанскиот простор како и раст на дезинформациите и цензурата во одредени сектори.

„Живееме во сè повеќе поларизирани општества, па затоа медиумската писменост е клучна“, рече Иванова, која истакна дека дигитализацијата може да придонесе за поголема транспарентност и за обединување на гласот на граѓанските организации. Сепак, таа оцени дека во земјата сè уште недостасува посилна мрежа и поинтегриран настап на граѓанскиот сектор.

Ана Петрушева од БИРН предупреди дека дезинформациите се евтини и лесно се шират особено во дигиталната ера.

„Денес може да се создаваат и споделуваат стотици вести дневно, а секој што има компјутер и интернет може да се претстави како новинар“, рече таа.

Според Петрушева, медиумскиот пазар е силно поларизиран, а притисокот од рекламите често води до самоцензура кај медиумите бидејќи редакциите избегнуваат да известуваат критички за компании што ги финансираат. Таа нагласи дека голем дел од истражувачкото новинарство во земјата се финансира со донаторски средства кои во последниот период се намалуваат поради пренасочување на ресурсите кон Украина.

„Се соочуваме со големи предизвици и мораме да се бориме на повеќе фронтови“, кажа Петрушева и додаде дека економските притисоци врз медиумите се само еден дел од пошироката криза со која се соочува медиумскиот сектор.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Метаморфозис

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор