Screenshot 2024 10 19 At 9.25.07 Am

Индекс на отвореност на локалната самоуправа: Најотворена општина е Битола, најзатворена – Сопиште

„Она што е важно е да се обезбеди видлив пристап до услугите, заедно со контакти кои ќе им бидат од помош на граѓаните, за да можат да се информираат за тоа, каде да добијат помош при користење на некоја услуга. Канцеларии за контакт со граѓаните се исто така битна алатка, како и електронски алатки, информатор, социјални медиуми“, истакна Мила Јосифовска Даниловска, програмска менаџерка во Метаморфозис.

Во С. Македонија, најотворена општина е Битола, а најзатворена е Сопиште. Разликата меѓу овие две општини е сериозна и изнесува цели 60 отсто. Тоа не би требало да биде така, бидејќи секоја општина подеднакво ги има истите одговорности кон своите граѓани и секој граѓанин има право на пристап до информации и услуги. Ова го покажуваат последните резултати од Индексот на отвореност на локалната самоуправа за 2024 година, кои беа презентирани денеска во Граѓанскиот ресурсен центар, во организација на Фондацијата Метаморфозис, Рурална Коалиција и Центар за социјални иновации Блинк 42-21.

На тематскиот форум „Вклучена заедница за отпорност на корупција“, во полната сала беа дискутирани добрите практики и предизвиците за потранспарентна локална самоуправа, со цел зголемување на довербата на граѓаните и искоренување на корупцијата.

Поздравни обраќања на настанот имаа Александар Кржаловски, национален тим лидер на Програмата Цивика мобилитас и директор на Македонскиот центар за меѓународна соработка, како и Бардил Јашари, извршниот директор на Фондацијата Метаморфозис. Резултатите од Индексот на отвореност на локалната самоуправа, ги презентираше Мила Јосифовска Даниловска, програмска менаџерка во Фондација за интернет и општество Метаморфозис, а на темата говореа и Лилјана Јоноски, директорката на Рурална Коалиција и Тони Коњановски градоначалникот на општина Битола.

„Анализата покажа дека најотворени општини се Битола со 67 отсто, Делчево со 66, Демир Хисар со 64, Велес со 60, Валандово со 59 отсто, додека, пак, најзатворени општини Сопиште, Студеничани, Кривогаштани, Росоман, Шуто Оризари. Ако се стават една до друга најтворената и најзатворената општина, ќе се види дека постои сериозна разлика од 60 отсто. Не би требало да биде така, бидејќи секоја општина ги има истите одговорности кон граѓаните, секој од нив има право на пристап до информации и услуги, кои влијаат на нивните животи“, кажа Мила Јосифовска Даниловска.

Отвореноста на општините се мери преку четири параметри: транспарентност, свесност, пристпност и интегритет. Оттука, најтранспарентни општини според Индексот на отвореност за 2024 се Берово, Велес, Валандово, Делчево, Битола, а најнетранспарентна е општината Сопиште. Гледано преку начелото свесност, кое се однесува на квалитетот на планирање, програмирањето, мониторингот и евалуацијата на локалните политики, најсвесна општина е Гевгелија. Дури 20 општини не објавуваат ниедна информација која се идентификува со областа „свесност“.

„Она што е важно е да се обезбеди видлив пристап до услугите, заедно со контакти кои ќе им бидат од помош на граѓаните, за да можат да се информираат за тоа, каде да добијат помош при користење на некоја услуга. Канцеларии за контакт со граѓаните се исто така битна алатка, како и електронски алатки, информатор, официјални профили на социјални медиуми на општината“, додаде Јосифовска Даниловска.

Директорот на Метаморфозис, која годинава одбележува 20 години постоење, Бардил Јашари, истакна дека промоцијата на дигитализацијата и ставањето во функција на подобрување на квалитетот на живеење на граѓаните, се централна точка и фокус на сите активности на организација.

„Во овие 20 години, работевме на градење капацитети на државните институции и на организациите, работевме многу анализи на е-услугите што ги има во нашата земја. Често се занемаруваат потребите на граѓаните, па токму затоа мораме придобивките од дигиталната трансформација да ги направиме опипливи. Дигитализацијата придонесува да се намали корупцијата, но таа не е цел сама за себе, туку е дел од друга визија и таа може значително да помогне“, истакна директорот Јашари.

Градоначалникот на општината Битола, за која анализата покажа дека е најотворена, Тони Коњановски, истакна дека независно од високите политики, сепак, она што ги допира граѓаните е токму локалната самоуправа.

„Тоа што сме најотворена општина, е поттик за нас да бидеме уште подобри. Многу сериозно ќе ја проучиме анализата која ја презентиравте за да се подобриме. Имаме обврска да направиме транспаретна и отчетна локална самоуправа. Чест и гордост е да се работи за локалната самоуправа, да се биде отворен, достапен за граѓаните. Преку мене и мојот лик тие ја гледаат транспарентноста, достапноста“, кажа Коњановски, кој истакна дека соработката со граѓанските организации е суштинска за адресирање на потребите на граѓаните.

За дигитална трансформација на локално ниво, како и за дигиталната алатка мЗаедница, зборуваа Милан Танчески, директор на Центарот за социјални иновации Блинк 42-21, како и Драган Ананиев, секретар на општина Кочани.

Форумот имаше за цел да поттикне акција против корупцијата, обединувајќи претставници од локалната самоуправа, граѓански организации, активисти, експерти, граѓани и медиуми во заедничка борба заснована на инклузивност и соработка.

Тематскиот форум „Вклучена заедница за отпорност на корупција“ беше организиран во рамки на проектот „Дигитална трансформација на локално ниво (ДИГИЛОК) – Вклучена заедница за отпорност на корупција“, финансиран од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Рурална коалиција Кичево

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор