ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: ЖЕНИТЕ И МЛАДИТЕ – ГЛЕДАЧИ ВО ЛОКАЛНОТО ОДЛУЧУВАЊЕ

И покрај законските квоти и формалните обврски, застапеноста на жените, младите и помалите етнички заедници во локалната власт сè уште не успева да се претвори во реално влијание. Активистката Елмедина Абдулахи, во интервју за БИРС, предупредува дека овој формален пристап ризикува да ја претвори локалната демократија во затворен и ексклузивен процес. Според неа, енергијата на младите, перспективата на жените и гласот на малцинствата можат да бидат столбови на локалниот развој, но само ако општините преминат од симболична застапеност кон суштинско и инклузивно учество.

БИРС: Како ја гледате состојбата со застапеноста на жените, младите и помалите етнички заедници (Турци, Роми, Срби…) во процесот на одлучување во локалната власт?

ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Состојбата со застапеноста на жените, младите и помалите етнички заедници во процесот на одлучување во локалната власт продолжува да останува недоволна. Иако законот предвидува обврска за еднакво вклучување на сите групи, а учеството на жените е регулирано и со задолжителни квоти според Изборниот законик, нивното вклучување често се реализира само за исполнување на минималниот формален услов, без реална улога, еднакво влијание или простор за активно придонесување во креирањето политики.
Ова создава повеќе симболична отколку суштинска застапеност, оставајќи ги овие групи надвор од одлучувањето и ограничувајќи ги нивните можности да влијаат врз развојот на заедницата. Според податоците од мониторинзите во 2024 година, околу 40% од општините имаат формирано локални младински совети, но многу од нив остануваат неактивни. Слична ситуација се забележува и кај застапеноста на жените и помалите етнички заедници, каде квотите често се почитуваат само формално, без создавање простор за вистинско учество и влијателно одлучување.

БИРС: Колку мислите дека младите, жените и претставниците на помалите етнички заедници се мотивирани да учествуваат во овој процес?

ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Постојат млади, жени и претставници на помалите етнички заедници кои се мотивирани да учествуваат во процесот на одлучување и некои сè уште ја задржуваат надежта за промена, иако често се разочарани од актуелната политичка состојба. За жал, оние со добра волја често немаат реален пристап, додека оние што размислуваат поинаку или се обидуваат да ја оспорат статус квото се исклучени или маргинализирани, за да не го попречат функционирањето на постојната рамка, која често е доминирана од машко профилирано раководство.

БИРС: Како може да се подигне свеста кај актерите во локалната власт и да се сензибилизира јавноста за потребата од вклучување на овие категории во одлучувањето?

ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Најпрво, раководството на општините треба да ги прифати критиките и предлозите што доаѓаат од заедницата. Важно е да се направи разлика меѓу конструктивна критика и клевета, бидејќи не секоја критика е злонамерна. Напротив, ако се земе предвид гласот на пошироката заедница, може да се најдат посоодветни и поинклузивни решенија за сите граѓани. Ова е можно само кога лицата на одлучувачки позиции дејствуваат во служба на заедницата, а не во тесен интерес на одредена група.
Клучна улога во овој процес имаат граѓанското општество и невладините организации, кои можат да служат како мост меѓу граѓаните и локалните институции. Исто така, транспарентноста и отчетноста на локалната власт остануваат суштински: преку објавување податоци за нивото на застапеност и постигнатите резултати, граѓаните можат да го следат исполнувањето на законските обврски и да бараат отчетност од институциите. Ако впечатокот и резултатите се позитивни, тие можат да бидат охрабрени да станат дел од процесот на одлучување.

БИРС: Дали медиумите обезбедуваат соодветен простор за кандидатите или избраните од овие општествени категории?
ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Што се однесува до улогата на медиумите, од мое лично искуство можам со убеденост да кажам дека тие генерално обезбедуваат доволно простор за кандидатите или избраните од различни општествени категории. Често голем број медиуми покажале подготвеност да соработуваат и да пренесат ставови или реакции во врска со одредени појави, без двоумење. Дури имало случаи кога различни портали ги објавиле или направиле вест и од нашите индивидуални реакции на профилите на социјалните мрежи. Ова е добар механизам за дистрибуција на вестите и информациите, под услов содржината да не биде погрешно интерпретирана и извадена од контекст.

БИРС: Како го оценувате улогата на младинските совети во општините каде што тие функционираат?
ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Иако немам внимателно следено секоја нивна активност, сепак сум убедена дека улогата на младинските совети во општините каде што функционираат е значајна, бидејќи им дава простор на младите да ги изразат своите идеи и грижи, како и да се вклучат во процесите на одлучување. Сепак, од искуство се гледа дека нивната функционалност зависи од подготвеноста на општината да ги третира како сериозни партнери и да им создаде реален простор за влијание, како и од нивото на ангажираност на самите млади во рамките на советите. Само ако овие два елементи се спојат, функционирањето на младинските совети може да биде плодно, да ја зајакне локалната демократија и да ја подигне граѓанската свест кај новите генерации, додека во отсуство на институционална поддршка или нивна активност, ризикуваат да останат формални структури (само за перење пари или исполнување на законска обврска) без реално влијание.

БИРС: Како може да се подобри застапеноста на овие категории со цел да се обезбеди што поголемо учество во овој процес?

ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Подобра застапеност на жените, младите и помалите етнички заедници може да се постигне само ако локалните институции преминат од формален пристап кон суштинско вклучување. Тоа значи дека вклучувањето на овие категории не треба да биде само формалност за пополнување медиумски простор или за тесно партиски и изборни цели, туку да се гледа како реална вредност за развојот на заедницата. Само преку искрена ангажираност, каде нивните идеи и потреби се почитуваат и претвораат во конкретни политики, може да се обезбеди еднакво учество и инклузивно одлучување.

БИРС: Како може да се зголеми квалитетот на застапеноста на овие категории?

ЕЛМЕДИНА АБДУЛАХИ: Само ако се создадат еднакви услови, ослободени од политичко влијание, за да придонесуваат и да влијаат врз политиките, застапеноста на овие категории може да добие реална тежина и да го зголеми квалитетот на одлучувањето. Ова затоа што нивните предлози и критики произлегуваат директно од постојните потреби и проблеми и затоа го претставуваат автентичниот глас на заедницата, кој мора сериозно да се земе предвид од институциите.

Ова интервју е финансирано од Европската Унија во рамки на проектот „Гласовите на еднаквоста, демократија за сите“, спроведен од Балканскиот институт за регионална соработка – BIRC Тетово. Овој проект е субгрант добиен во рамки на „ЕУ поддршка за Граѓански ресурсен центар – фаза 2” финансиран од Европската Унија. Содржината на интервјуто е единствена одговорност на проектот  и не мора да ги одразува ставовите на Европската Унија и на Граѓанскиот ресурсен центар.

 

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор