ЕПИ

Дебата: Преку реформи во образованието до европеизација на општеството

ОдИнститут за европска политика

Образованието претставува клучен начин преку кое општеството се надоградува и развива. Преку квалитетно образование генерациите се едуцираат за правата, законите и заштитата на своите, но и правата на другите, при што се придонесува кон запознавање и на домашната култура и вредност, но и на европската култура и вредности. Со самото воведување на реформи и промени во образованието, но и во другите делови на општествениот живот, може да се очекува голем напредок и чекор напред кон процесот на европеизација.

Дискусијата “Демократското општество во Северна Македонија и предизвиците со кои се соочува” имаше цел да ги вклучи граѓан(к)ите во дебатна дискуција преку која можеа да го изјаснат својот став за различните аспекти од демократското општество, од родовата нееднаквост до развиеноста на македонска свест за животот во евроспкото општество. Првиот дел од дискусијата беше оставен целосно на граѓаните-учесници, кои имаа можност да ги изразат и спротистават своите ставови. Во вториот дел граѓаните имаа можност да постават прашања за кои имаат дополнителен интерес до експерт од областа.

Како дел од дискусијата покрај учесниците на Охридскиот и Струшкиот регион, беше поканет и професорот од Институтот за социолошки и политичко-правни истражувања при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“, Горан Јанев, како експерт во вториот дел од дискусијата кој директно даде дополнително објаснување на прашањата на граѓан(к)ите. Дискусијата беше модерирана од професорот Абдула Азизи, од Универзитето на Југоисточна Европа.

Родовата нееднаквост е тема на дискусија на широк радиус низ светот. Учесничките истакнаа дека најголем број од жените се чувстваат потиснато и дискриминирано од страна на машката популација. Независно од тоа што постои законска регулација за вакви прашања, мнозинството на примери во реалниот живот кажуваат спротивно. Случаи како дискриминација на работно место поради полот, неможност да се пријави насилство поради тоа што никој нема да верува и многу други ја докажуваат супериорноста на мажите во општеството. Беше истакнато дека е потребно да се превземат акции кои би загарантирале промена во општеството во однос на родовата еднаквост.

Истотака, учесниците дискутираа и за попозитивно гледиште во однос на женската позиција на работното место. Нееднаквоста е перцепција на индивидуалноста и не треба сите да го ограничуваме и адаптираме мислењето на туѓо. Постојат голем број примери кои докажуваат дека жените можат да стигнат до високи позиции со тоа и до степен да им биде ценет вложениот труд. Самата сконцентрираност на нееднаквостите, без да се преземе акција, нема да ја промени актуелната состојба. Кога индивидуалниот поглед и начин на размислување ќе се отвори кон модерните промени и колективната свест ќе може да се прилагоди на иститие.

Учесниците меѓу другото, се осврнаа и на заминувањето на младите во европските земји. Според нив државата ги губи младите поради големата оддалеченост од европските стандарди и можности. Најголем дел од младите одат или планираат да одат во странство, независно дали за образование или работа. Проблемите како партизацијата во скоро секоје ниво на државата како и малите расположливи ресурси за унапредување се причини поради кои државата ја губи младината, а со тоа и можноста за развиток. Целиот процес на миграција, учесниците стравуваат дека ќе продолжи да се одвива, во поголеми мери, доколку државата не вложи напор барем да се приближи на големите економски сили.

Професорот Јанев, во својот дел, истака дека меѓуетничките односи влечат историски корени. „Демократскиот“ системот се карактеризира со етнократија, а граѓаните се политички предопределени припадници на етнички групи кои своето политичко битисување го артикулираат преку репрезенти. Како што кажа тој, ова резултира кон еден свет во кој никој не може да се бори за човековите права и слободи на граѓаните, освен оние во рамките на етничката призма. На нас, граѓаните, ни е одземен процесот на учество во општеството со тоа што сме претворени во етнички субјекти.

„Во државата треба да има три столба кои гарантираат демократија: законот, извршната власт и правосудниот систем. Постои редослед по кој е потребно столбовите да дејствуваат, кој во Македонија е целосно испреплетен и тотално неиспочитуван. Политичките ентитети се оние кои самостојно одлучуваат за државата и што е најдобро за неа. Со тоа што моќта е целосно лоцирана кај политичките партии доведува до девалуација на демократкиот систем. Европеизацијата ќе започне кога ќе ги отфрлиме политизацијата и етнички ситуираните интереси“ кажа професорот Јанев.

Според него, самото класно раслојување и обезправување на граѓаните доведува до загуба на довербата и надежта на младите, како и зголемено чувство на неприпадност во заедницата. Со тоа што граѓаните се поделени се губи и заедништвото. Лажните авторитети и недоволната валозирација се она што ја деградира целата држава.

Настанот беше организиран како дел од проектот „АКТ–Активна граѓанска акција 2.0“, спроведенод Институтот за европска политика–Скопје со поддршка од Центарот за делиберативнадемократија од Универзитетот Стенфорд од САД. Проектот е финансиран од National Endowment for Democracy од САД. Оваа дискусија, заедно со уште 3 останати дебатни дискусии со граѓан(к)и на различни теми низ целата држава, ќе придонесат за развивање на Национална дебатна анкета којае планирана во 2022 година.

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор