MEGJASHI logo

Безбедноста и сигурноста на децата пред се!

Како организација која се грижи за децата, внимателно и со голема загриженост и страв следиме што се случува во Република Македонија последниве години и конкретно сега, овој период. Се обраќаме во врска со присуството на деца на протестите.

Според Повелбата на Детската амбасада МЕЃАШИ децата се само деца, тие не познаваат граници бидејќи ,,каде започнува светот со граници, таму престанува детството”. Детската амбасада МЕЃАШИ стои зад детските барања за демократија кога станува збор за прашања кои се во нивен интерес, за слобода, ненасилна борба против детската злоупотреба, но никогаш нема да застане во спрега со поставувањето ЕТНИЧКИ ГРАНИЦИ! Длабоко сме свесни дека повикувањето на БРАЌА И СЕСТРИ НА ЕТНИЧКА ОСНОВА и секое друго подвојување на етнички и други основи е чекор кој може Република Македонија да ја однесе во граѓанска војна. Организаторите и учесниците на протестите треба да се свесни за одговорноста која ја носат, да ја задржат присебноста, да ја послушаат својата совест и да ги зачуваат демократијата и човековите права во Македонија, секако во најдобар инетерес на децата!

Ги повикуваме сите граѓани и граѓанки да внимаваат, политички партии и нивни лидери, здруженија на граѓани, да не дозволат етничкиот предзнак да не донесе во војна во која сите ќе бидеме губитници, а најмногу нашите деца. Постојано говориме дека децата ни се први и пред сé, дека во нивно име ги правиме работите најдобро што умееме и знаеме, но се однесуваме како да не сме свесни колку далеку може да не однесат етничките поделби, националистичките ознаки и пароли, двоења, провокации. Да не дозволиме историјата на Република Македонија и земјите околу нас да ни се повтори. Потсетуваме на слични конфликти и војни во Босна и Херцеговина 1992-1995, во Косово 1999-2000 и конфликтот во Република Македонија во 2001. Гледаме што се случува со децата во Сирија. За нив организираме помош на солидарност со здружението Легис, за да им помогнеме! Да не дозволиме утре тоа некој друг да го прави за децата од Македонија!

Кој ќе ја преземе одговорноста ако биде загрозен макар и еден детски живот?!

Ги повикуваме организаторите на протестите да ги стават интересите на децата пред било кои други интереси – без оглед на нивното етничко,национално, религиско и друго прашање и ги повикуваме да направат сѐ што треба да се гарантира сигурноста и безбедноста на децата на протестите.

Ставот на Детската амбасада Меѓаши околу прашањата за носење деца на протестите и контрапротестите, односно што претставува злоупотреба на децата а што детско учество.

Носење деца на протестите, и кога се генерално ненасилни, постои потенцијален ризик од појава на насилство а можат и да бидат трауматично искуство за децата, особено поради викотниците, присуството на вооружени полицајци, голем број непознати луѓе одеднаш…Ставот на Меѓаши е дека деца не треба да се носат на протести, но доколку родителот на своја одговорност одлучи поинаку, тогаш треба да стои понастрана од гужвите, на места каде постои помала опасност од евентуални насилства и нереди. Инаку, присуството на деца на протести, маршеви и сл. ненасилни собири не е новост, таа веќе подолго време се практикува во повеќе земји во светот.
Политичка злоупотреба на децата подразбира политичка присила и организирање на децата како инструмент за политички притисок. Што се однесува до партиски митинзи, ставот на Меѓаши е јасен и го имаме споделено со вас на повеќе наврати. Носење и учество на деца како декор на настани со партиска позадина и агенда е политичка злоупотреба на деца за партиски цели. Не дозволувајте вашите деца да бидат предмет на манипулација.
Да потсетиме дека детето не е објект на кој возрасните ќе му кажуваат што да прави. Детето е рамноправен граѓанин како и сите други и така треба да биде третирано. Тоа го подразбира и детското учество во политичкиот живот.
Детското учество подразбира поттикнување кај децата од најмала возраст интерес и за политичките случувања, да контактираат со политичарите, со донесувачите на одлуки, да влијаат на процесите на одлучување, да добиваат и даваат информации, да го изразат своето мислење, својот став за одредени прашања, да се слушне нивното мислење и да се посвети соодветно внимание на тоа мислење. За да се избегне манипулацијата со нив, која за жал е се уште присутна во нашево општество, децата мора од најмала возраст да бидат воспитувани и поттикнувани да размислуваат критички и слободно да го изразуваат своето мислење.
Како рамноправни граѓани на оваа држава а кога станува збор за протестите, децата имаат право да бидат информирани што се случува во државата, затоа што ова прашање нив директно ги засега и можеби повеќе и од сите нас возрасните, бидејќи иднината на земјава останува на нив. Децата имаат право да учествуваат во сите демократски процеси во државата, имаат право да учествуваат на протести, да ги претстават своите барања, потреби, а возрасните треба тоа да им го овозможат на демократски, достоинствен и мирен начин, без насилства и без злоупотреби.

Како што ви е познато Детската амбасада Меѓаши го поддржува детското учество и детскиот глас особено кога во фокус се прашања за потребите, интересите и правата на детето како и слободата на родителите да ги одгледуваат нивните деца во духот на демократијата, критичкото мислење, и општествена промена преку ненасилство. Детската амбасада работи постојано во правец на поттикнување на родителите и јавноста за одговорно родителство. Доколку сте убедени дека треба да ги носите децата на протести, имајте на ум дека одговорноста ако нешто им се случи е ваша. Затоа, ве молиме проценете дали постои ризик протестите да бидат насилни? Потрудете се да не бидете во првите редови со деца, односно движете се во простори од каде што лесно ќе може да заминете во случај да има насилство. Доколку ја преземете одговорноста со дете да одите на протест, размислете зошто го правите тоа, кои се причините, зошто сакате и вашето дете да биде таму? Во зависност од возраста на детето, разговарајте со него каде го носите, зошто го правите тоа, што ќе се случува таму.
На крајот уште еднаш да потсетиме во однос на вклучувањето и учеството на децата во протестите , имајте предвид дека постои можност, сигурноста и безбедноста на децата да бидат доведени во опасност. Демократското право на протест по дефиниција го исклучува нивното вклучување во ризични настани кои може да ескалираат со насилство.

ЗА ПРАВОТО НА ДЕЦАТА НА ПРОТЕСТ СПОРЕД УСТАВОТ НА РМ, КОНВЕНЦИЈАТА
ЗА ПРАВАТА НА ДЕТЕТО И ЕВРОПСКИОТ СУД ЗА ЧОВЕКОВИ ПРАВА

Децата имаат право на слободно здружување, изразување и мирен протест. Уставот на РМ го гарантира правото на граѓаните, вклучително и децата на мирен собир и јавен протест. Користењето на ова право може да биде ограничено само во услови на воена и вонредна состојба. Конвенцијата за правата на детето, член 15, потенцира дека државите членки го признаваат правото на детето на слобода на здружување и слобода на мирно собирање и во однос на остварувањето на ова право не може да се наметнуваат никакви ограничувања освен оние кои се во согласност со закон и кои се неопходни во демократско општество во интерес на националната безбедност или јавната сигурност, јавниот поредок, заштитата на јавното здравје или морал или заштитата на правата и слободите на другите. Државите имаат позитивна обврска да го штитат ова право на децата и да ги едуцираат државните, јавните и полициските службеници за правото на децата да протестираат, со цел полесно практикување на ова право.

Во неколку случаи по кои што до сега одлучувал Европскиот суд за човекови права, а каде што предмет било детското учество на протести, било утврдено дека децата имаат право да учествуваат на протести, потенцирајќи дека треба да се сметаат за ранлива група и затоа државата треба да им обезбеди посебна заштита, особено од страна на полициските службеници, при практикување на ова право.
Оттука, сметаме дека оспорувањето на учеството на децата на протести, освен во случаи кога нивната безбедност е во опасност, претставува директна закана и за остварувањето на правото на протест.
Конвенцијата за правата на детето, во член 12 предвидува дека секоја држава на детето кое е способно да формира свое сопствено мислење му обезбедува право на слободно изразување на тоа мислење за сите права кои го тангираат, посветувајќи му должно внимание.

Детската амбасада Меѓаши го поддржува правото на јавен собир, но само во услови кога безбедноста на децата е загарантирана и кога тие не се користат како декор или средство за манипулација и изразување туѓи ставови и размислувања.

Децата се посебен народ. Децата не се национални и верски војсководители. Тие се еден народ кој никогаш не извел револуција или контрареволуција, ниту пак повел војна. Децата не се ни класно ни национално прашање: децата се прашање над сите прашања. Тие се народ кој најмногу страда во воените судири и човековите трагедии. ДЕЦАТА СЕ САМО ДЕЦА.
(Од Повелбата на Детската амбасада Меѓаши)

Продолжи со читање

  • Јавен повик за ангажирање на двајца експерти/ки за изработка на прирачник базиран на човекови права за персонал кој работи со деца и ранливи лица во ризик (воспитно – поправниот дом – Тетово, ЈУ за згрижување деца со воспитно-социјални проблеми и нарушено однесување)

    Хелсиншкиот комитет за човекови права, во рамки на проектот „Зајакнување на човековите права и услуги за децата и ранливите лица во ризик во затворени институции“, финансиран од Европската Унија како дел од програмата EuropeAid/180645/DD/ACT/MK, согласно Договорот за грант потпишан меѓу Хелсиншкиот комитет за човекови права и Европската Унија бр. NDICI-THE-NEAR/2024/461-198, објавува јавен повик за ангажман […]
    Read More… from Јавен повик за ангажирање на двајца експерти/ки за изработка на прирачник базиран на човекови права за персонал кој работи со деца и ранливи лица во ризик (воспитно – поправниот дом – Тетово, ЈУ за згрижување деца со воспитно-социјални проблеми и нарушено однесување)
    The post Јавен повик за ангажирање на двајца експерти/ки за изработка на прирачник базиран на човекови права за персонал кој работи со деца и ранливи лица во ризик (воспитно – поправниот дом – Тетово, ЈУ за згрижување деца со воспитно-социјални проблеми и нарушено однесување) appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.

  • Перцепцијата за корупција останува висока: судиите и обвинителството на врвот

    Во 2025 година судиите остануваат највисоко рангирани како корумпирана професионална група, односно 79% од граѓаните сметаат дека речиси сите или повеќето судии се вклучени во корупција. По нив следуваат јавните обвинители (74,6%), полициските службеници (69,8%), лидерите на политички партии (66,3%) и пратениците (64,9%). Најниска перцепција за корупција и понатаму има кај наставниците (24,6%) и банкарите (28,1%), како и кај универзитетските професори и граѓанските организации, кои остануваат под прагот на мнозинска недоверба.

  • Промотивно видео за селекција, реупотреба на био отпад и придобивките од циркуларната економија

    Погледнете го промотивното видео за селекција на органскиот отпад и придобивките од селектирњето и важноста на циркуларната економија снимено и креирано со цел да се поттикне граѓанскиот ангажман, за остварување на придобивки од итна реакција за сортирање и селективно собирање на органски отпад како секундарна суровина, во функција на здрава животна средина и ублажени климатски промени. Во него учествуваа експерти од областа на управување и преработка на био отпадот, експерти од областа на заштита на животна средина, наставници и ученици од основните училишта во кои одржавме работилници. Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Ова видео е снимено во рамки на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад” спроведен од Resource Environmental Center – REC North Macedonia, Еко Логик и Center for Environmental Democracy – Florozon .
    Проектот е подржан од владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
     
    #CivicaMobilitass, #CHinMK, Цивика мобилитас (civicamobilitas.mk)
     

  • Работилница за повторна употреба и пренамена на био-отпад за ученици од ООУ “Братсво”

    На 10.02.2026 одржавме „Работилница за повторна употреба и пренамена на био-отпад за ученици“ во ООУ “Братство” во рамките на настани на отворено со караванот за демонстрирање на експерименти во училиштата. До сега  направивме работилници во 19 училишта во три општини.

    Дали знаете како се добива биодизел ги прашавме учениците и зошто тој се користи?

       Што значи циркуларна економија за органскиот отпад и како секој од нас може да придонесе  за неа, ги прашавме учениците по што следеше дискусија.
    Особено важно беше што имаше ученици волонтери кои веќе ја посетиле Биотехнолошката лабораторија и им покажуваа на учениците дел од експериметите заедно со Експертите.
    Со ова училиште караванот на настани на отворено  за демонстрирање на експерименти во училиштата спроведен од Resource Environmental Center – REC North Macedonia, Еко Логик и Center for Environmental Democracy – Florozon заврши во општина Карпош, уште едно училиште во општина Кисела Вода и завршуваме успешно со реализација на 20 каравани на настани на отворено со караванот за демонстрирање на експерименти во училиштата споведени во рамки на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад”.
    Со караванот успешно обучивме околу 600 ученици и околу 30 наставници од основните училишта од општина Карпош, Кисела Вода и Ѓорче Петров.
     
    Уште еднаш голема благодарност на сите Директори, наставници и ученици, експертите и општините кои до сега беа дел од нашите проектни активности. Меѓутоа, тука не запираме ни следат уште интересни екссперимети… следете не!
    Проектот е подржан од владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    #CivicaMobilitass, #CHinMK, Цивика мобилитас (civicamobilitas.mk)

  • Видео кампања: Граѓански активизам за циркуларна економија во управувањето со органски отпад

    Дали знаете дека биоотпадот сочинува дури 40–60%, а на некои места и до 70% од комуналниот отпад што го создаваат домаќинствата? Кога овој отпад се меша со останатите фракции и завршува на депонии, се создава метан – експлозивен гас што придонесува за климатските промени и предизвикува пожари. Токму затоа, решението не е само во законите […]

  • КОМПОСТИРАЊЕ ВО РОВОВИ – ПРАКТИЧНА ТЕХНИКА ЗА СПРАВУВАЊЕ ВО БИО-ОТПАДОТ ОД ДОМАЌИНСТАВАТА ВО ПЕРИ-УРБАНИ И РУРАЛНИ СРЕДИНИ

    Што е тоа компост?
    Компостот е природен органски материјал добиен со контролирано разградување на био-отпад – процес во кој микроорганизми (бактерии и габи), со присуство на кислород, влага и соодветна температура, ги претвораат органските остатоци во стабилна „почвена хумусна“ маса. Резултатот е темен, ронлив материјал со земјен мирис, кој ја подобрува структурата на почвата, ја зголемува нејзината плодност и водозадржувачка способност, и придонесува за намалена потреба од вештачки ѓубрива.
    Фото: Компостирање во ров; Извор: https://www.freepik.com/
    Од што се добива компост?
    Компостот најчесто се добива од мешавина на „зелени“ и „кафеави“ материјали. „Зелени“ се свежи, влажни и богати со азот, како на пример остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, чај, свежо косена трева, зелени листови. „Кафеави“ се суви и богати со јаглерод т.е. суви листови, слама, ситни гранчиња, струготини од необработено дрво, картон/хартија без печатени бои и пластика. Со цел постигнување максимален ефект во најкус временски период, препорачливо е  „зелените“ и „кафеавите“ материјали меѓусебно да се комбинираат во приближно балансиран однос (повеќе „кафеави“ за да нема непријатни мириси и премногу влажност). Процесот на компостирање ќе биде целисходен само доколку се исполнети следниве три услови: оптимален процент на влага на ровот (како исцедена сунѓер), периодично проветрување (кислород) и  доволно време. Во компостот не се ставаат месо, риба, млечни производи, масна храна, измет од миленици, пластика и материјали со хемиски премази бидејќи истите значително ќе влијаат врз квалитетот на органската маса.
    Компостирањето во ровови (понекогаш наречено „закопување на био-отпад“ или trench composting) е едноставна, нискобуџетна и многу распространета техника, особено во дворови, градини, овоштарници и мали земјоделски парцели. Самата техника подразбира дека наместо во компостер, био-материјалот се поставува во ископан ров и се покрива со земја, каде што постепено се разградува и ја збогатува почвата директно „на лице место“.
    Методот на компостирање во ровови се применува многу едноставно и е особено практичен за дворови, градини и помали парцели. Процесот започнува со избор  соодветна локација во градината или дворот, по можност на место каде што се планира садење во следната сезона – на пример во меѓуредите, по периферијата на леите или во близина на овошни дрвја. Потоа се ископува ров со вообичаена длабочина од 20 до 40 сантиметри и ширина од 20 до 30 сантиметри, при што димензиите може да се приспособат во зависност од типот на почвата и количината на органски материјал што се располага. Во ровот се додава био-материјал во слоеви, најчесто комбинација од кујнски растителен отпад и „суви“ материјали како суви листови, слама или картон, со што се обезбедува подобар баланс на материјалите и се намалува ризикот од непријатни мириси. Доколку внесениот материјал е премногу сув, може лесно да се навлажни за да се поттикне процесот на разградување. По полнењето, ровот целосно се покрива со земја – препорачливо со слој од најмалку 10 до 15 сантиметри – и земјата се набива умерено, со цел да се спречи излегување мириси и да се ограничи пристапот на животни. На крај, локацијата се означува за да се знае каде е поставен ровот. Разградувањето најчесто трае од неколку недели до неколку месеци, при што процесот е побрз во потоплите сезони; по завршување, почвата на тоа место станува потемна, поронлива и видливо побогата.

    Фото: Комост ; Извор:https://www.freepik.com/
     
    Оваа техника е толку популарна затоа што овозможува минимален мирис и помала појава на инсекти, бидејќи органскиот отпад е покриен со земја и не е изложен на воздух како кај купчините. Дополнително, не е потребно редовно превртување и одржување како кај класичната компостна купчина, а придобивките се директни – органската материја и хранливите елементи остануваат во зоната на коренот и веднаш придонесуваат за подобрување на почвата. Методот е особено погоден за домаќинства со двор или градина, каде што количините на био-отпад се умерени и има доволно простор за примена, при што трошоците се минимални, а не е потребна никаква специјална опрема.
    За најдобар ефект, рововите треба да се планираат на безбедно растојание од бунари и водотеци и да се избегнуваат места каде што се задржува вода, бидејќи прекумерната влага може да го забави процесот и да создаде непожелни услови. Во зимски период разградувањето природно е побавно, па затоа овој метод често се користи како „инвестиција“ за пролетната сезона, кога почвата ќе биде подготвена и збогатена. Доколку се располага со поголеми количини органски отпад, практично решение е да се применува ротација – на пример, да се користи еден ров во еден период, а потоа следен ров на друга локација – со што се избегнува преоптоварување на едно место. Клучна препорака за добар баланс и побрза разградаба е секогаш покрај влажниот кујнски отпад да се додава и сув материјал како лист, слама или картон, што ја стабилизира мешавината и ја подобрува ефикасноста на компостирањето.
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија,  Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор