ЕПИ

Кои се новините: Стапува на сила Протокол 15 кон Европската конвенција за човекови права

ОдИнститут за европска политика

Авторка: Билјана Котевска

Со ратификувањето од Италија на 21 април 2021 година, Протоколот 15 за изменување на Конвенцијата за заштита на Човековите права и основните слободи (Протокол 15, П15) е и официјално ратификуван од сите високи договорни страни на Конвенцијата за заштита на Човековите права и основните слободи (ЕКЧП). Со ова, исполнет е условот за стапување на сила (член 6, П15) и овој протокол ќе стапи на сила на 01 август 2021 година. Кои се новините кои ги носи Протокол 15 и што тој значи за ЕУ интеграциските процеси?

Спринт по одлуката на домашен суд: рокот за жалба се скратува на четири месеци

Досега, апликант(к)ите можеа да ја поднесат својата жалба до Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП) во рок од шест месеци по финалната одлука на највисокиот домашен суд (член 35(1), ЕКЧП). Со Протокол 15 овој рок се скратува за два месеци (член 4, П15). Ова е можеби и една од најкритикуваните одредби од протоколот поради нејзиното очекувано негативно влијание за (потенцијалните) апликант(к)и но и за нивните застапници/чки. Иако промовирана како одредба насочена кон поголема ефикасност на ЕКЧП системот, оваа одредба беше доста критикувана. Некои од критиките се дека не ја зема предвид реалната ситуација при домашното одлучување во која известувањата за исходот од домашните судски процеси не секогаш се навремени, но и им го скратува времето на апликант(к)ите за добра подготовка за претставување на нивниот предмет пред судот во Стразбур за една третина од досегашното време. Од 1 февруари 2022 година (член 8(3), П15), рокот за жалби ќе биде четири месеци. Оваа одредба не е ретроактивна.

Разбирањето на „значителна штета“ се менува веднаш и за сите

Според член 35 од ЕКЧП каков што гласи во моментов, „Судот нема да прифати никаква индивидуална жалба доставена врз основа на членот 34, ако оцени дека … подносителот не претрпел значителна штета, освен доколку почитувањето на човековите права како што се дефинирани во Конвенцијата или нејзините протоколи бара разгледување на жалбата според заснованоста и под услов да не може да се одбие случај врз основа на тоа што не бил соодветно разгледан од страна на домашен суд.“ Со Протокол 15, се брише делот „и под услов да не може да се одбие случај врз основа на тоа што не бил соодветно разгледан од страна на домашен суд“ (член 5, П15). И оваа измена цели кон поголема ефикасност на ЕКЧП системот, преку овозможувањето на судот да се растерети од тривијални прашања и подобро да ги користи бенефитите од начелото de minimis non curat praetor. Оваа измена стапува веднаш на сила, на 01 август 2021 година и ќе се применува при одлучувањето за допуштеност за сите предмети по овој датум.

Нема веќе можност за приговор на пренесувањето надлежност на Големиот судски совет

Протокол 15 ја укинува можноста на страните во спорот да приговараат на пренесувањето на надлежност од Судскиот совет на Големиот судски совет (член 3, П15). Вакво пренесување беше можно „доколку случајот што е на разгледување пред определен Судски совет предизвикува сериозни прашања во врска со интерпретацијата на Конвенцијата или нејзините протоколи или доколку решението на некое прашање може да води до контрадикција со одлука што Судот претходно ја донел“ (член 30, ЕКЧП). Очекувањето е дека судските совети и понатаму ќе ги консултираат страните во врска со своите намери и дека ќе дадат појасни назнаки во врска со допуштеноста на предметите што, во големата слика, би ги забрзало процесите и зголемило конзистентноста на судската практика.

Се спушта старосната граница за избор на судии/јки

Според Протокол 15, кандидат(к)ите за судии/јки ќе мора да имаат помалку од 65 години на денот на кој Парламентарното собрание ја побарал листата од три кандидати за судии (член 2(1), П15) и нема да мора да се пензионираат на 70 години (член 2(3), П15). Ова е генерално позитивна измена бидејќи оневозможува избраните кандидат(к)и да бидат дисквалификувани поради надминување на возраста за пензионирање или да мораат да го прекинат својот мандат прерано поради пензионирање.

Зацементирање на субсидијарноста и маргината на допуштеност

Досегашните принцип на „субсидијарност“ и доктрина на „маргина на допуштиност“ влегоа во преамбулата на ЕКЧП. За некои, ова е зацементирање на позицијата на два концепти со кои судот редовно се користеше низ годините. Но, за други, селективното додавање само на овие два е јасен сигнал дека станува збор за измена поради потреба да се уверат високите договорни страни дека ЕСЧП ќе ја задржи својата позиција во процесите на реформа на системот на ЕКЧП.

Што значи ова за ЕУ интеграциските процеси?

Сè уште ништо. По ладниот туш од декември 2014 година од Европскиот суд на правдата, со кој оваа нависока судска инстанца во Европската унија практично се изјасни негативно во врска со пристапувањето на ЕУ кон ЕКЧП, преговорите формално продолжија дури во септември 2020 година, а состаноци се одржаа и во февруари и март 2021 година. Европскиот суд на правдата цитираше проблеми во врска со надлежностите и местото и автономијата на ЕУ правото наспроти ЕКЧП и дополнителни проблеми во врска со некои од новите протоколи, како на пример Протокол 16. Очекувањето е дека овие, како и други спорни точки, би биле предмет на нов нацрт договор за пристапување на Европската унија кон ЕКЧП. Но, и откако истиот би се договорил, ќе остане долгиот процес на ратификување на пристапувањето на ЕУ кон ЕКЧП од страна на сите земји-членки на ЕУ но и на сите високи страни договорнички на ЕКЧП. Дотогаш, корисна референца и мост помеѓу ЕКЧП системот и ЕУ интеграцијата останува Повелбата за темелните права на Европската унија, која впрочем почива на стандардите и текстот на ЕКЧП, и работата на Агенцијата за темелни права на Европската унија.

The post Стапува на сила Протокол 15 кон Европската конвенција за човекови права. Кои се новините? appeared first on EPI.

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор