Токсичните рудници: заштитен знак на модерниот капитализам во Романија, Грција, Србија а сега и Македонија

ОдЗдружение за социјална правда Левичарско движење Солидарност - Скопје 21/08/2017

Последните неколку месеци Македонија тивко и подмолно стана мета за меѓународн рударски компании благодарејќи на ефтините и чудни концесии кои ги издаде бившата влада на ВМРО-ДПМНЕ. Гевгелија, Валандово, Куманово, Дојран, Богданци, Стрмица, се градовите кои нема да добијат ништо од отворањето на рудниците за ископ на бакарна руда и злато туку ќе изгубат. Овие градови се претежно земјоделски и со отворањето на рудниците нема да се загади само воздухот од површинските ископувања, туку и водата и земјата од отровните супстанции кои ќе се користат за екстракција на рудите. Цијанид, арсен, а најмногу сулфурна киселина која се користи за екстракција на златото и бакарот од бакарната руда се отровите кои ќе станат секојдневие на нашите сограѓани. За трагедијата да биде поголема, ваквиот вид на експлоатација со висок степен на загадување на околината, површински коп, профит кој во огромен процент оди само за инвеститорот додека државата добива ситнурија во облик на 2% од целата добивка, не се случува само во Македонија. Борбата е одамна почната во Романија, Грција, а сега на мета се Македонија и Србија со огромниот басен на бакарна руда во источна Србија, рудниците на Бор.

Во северозападниот дел на Романија, во областа Трансилванија, еден од најпознатите случаи на отворање на ваков рудик, поточно екстракција на злато со користење на цијанид, е селото Рошиа Монтана. Во 2015 година романската фирма РМЦГ почнува со ископувања и создавање на вештачки базени за складирање на цијанид кој би се користел за екстракција на златото дури и од најсиромашните карпи. Населението и јавноста почнуваат да се бунтуваат знаејќи ги последиците од отворањето на ваквите инвестиции. Истражувачкото новинарство во Романија дошло до информации дека зад компанијата која ја има концесијата стојат луѓе од бившите обавештајни служби на Романија, злогласните Секуритате. [1]Ти,е благодарејќи на пристапот до чувствителни информации за состојбата на природното богатство во Романија, им ги продаваат на странските инвеститори, а фиктивните фирми во Ромаиија само се маска за големите рударски корпорации како European Goldfields. Поради големиот притисок што бил вршен над жителите на ова село, тие биле принудени да бираат помеѓу исселување во блискиот град или целосно труење на својата колина. Поддржани од активистите, жителите одлучиле да останат, но монструозноста на корпорациите одела до таму што во текот на ноќите тие почнале незаконска ексхумација на починатите селани со цел да ги избркаат жителите, бидејќи тие изјавиле дека своите мртви не ги оставаат. Дополнителен проблем во оваа тажна состојба на грабање на земјиште поради бизнис интереси е и фактот дека во јавноста во Романија се случил културолошки судир помеѓу јавноста од градските региони која поддржувала инвестиции и од друга страна активистите и селаните кои ги бранеле своите огништа. Желбата за пари и инвестиции кои наводно би донеле подобрување на економската состојба била семе на раздор во романското општество. Борбата на романските селани од овој регион продолжува.

Економската криза Грција ја стави во незавидна положба и во 2103 година тогашнаа влада потпиша договор со европската „тројка„ (ММФ, Европската банка и Европската комисија) за изгласување на легислатива која ќе отвори поголем пат за странски инвестиции. Овој договор бил отворена врата за компании како канадската Canadian Eldorado Gold која имала план да отвори рудници за злато на полуостровот Халкидики, во близина на местото Скурис. Со токсичниот отпад 4324 тона на годишно ниво кој ќе го произведе канадската компанија со екстракција на златото, ќе се уништат насадите на маслинки, производот на фета сирење и медот кои се главни производи на жителите на овој полуостров. Да не пропуштиме да напоменеме дека екстракцијата ќе произведе 20.000 тони арсеник како отпаден производ кој заедно со сулфурната киселина ќе заврши во подземните води и ќе ги загади не само водите туку и земјата. Количество доволно да се покрие цела територија на Кина шест пати. И во овој случај локалните жители заедно со активистите се побуниле и почнале протести и блокади. Насилството, апсењата и заканите кои биле познат метод во Романија за застрашување на населението од страна на корпорациите, се појавиле и овде. Атласот на правда за чиста околина (Environmental Justice Atlas), забележал над 2000 судири во Африка, Европа и Јужна Америка помеѓу активисти за чиста околина и население наспроти меѓународни рударски корпорации, а 400 судири само во Европа. [2]

Во источна Србија, во близина на градот Бор, постои рударско топилничарски басен со рудници за бакар и овој басен се смета за најбогатиот во светот. Моментално искористувачкиот капацитет на рудата е 0.3% бакар на тон руда. Испитувањата на канадската фирма “Nevsun” на длабочина од 600 метри нашле руда која содржи 20% бакар што самото ископување и екстракција ја чини високо економски исплатлива. Оваа фирма е во партнерски однос со најпознатата фирма за ископување на бакар во светот, Rio Tinto, која е присутна во Африка и Јужна Америка.[3] Но, сепак, прашањето е следно, дали екстракцијата на бакар во Бор ќе биде исто толку токсична како и за рудниците во Македонија, Грција и Романија кога знаеме дека овие канадски фирми доаѓаат во Европа и на Балканот најмногу поради штетниот договор ЦЕТА кој се потпиша помеѓу ЕУ и Канада. Со овој договор се дозволува канадските и американски фирми кои користат токсични материи за екстракција на рудите да отвораат под поволни услови рудници во Европа, а со тоа и на Балканот. Начинот на екстракција на рудата е слична со фракингот, поточно вадењето на нафта од нафтните шкрилци со користење на вода под висок притисок и кршење на карпи што доведува до директно загадување на подземните води и земјиштето.

Ако порано окупаторите се разликуваа по униформите, денеска е многу тешко да се разликуваат, сите носат костуми и вратоврски. Борбата која ни е наметната е борба за чиста околина и здравје наспроти бизнис интерес и ситни проценти од профитот за корумпираните политичари. Очигледно е дека се нема избор.

Автор: Соња Стојадиновиќ

[1] http://www.bilten.org/?p=9629

[2] http://antigoldgr.org/en/

[3] http://www.b92.net/biz/vesti/srbija.php?yyyy=2017&mm=07&dd=21&nav_id=1284936

The post Токсичните рудници: заштитен знак на модерниот капитализам во Романија, Грција, Србија а сега и Македонија appeared first on Солидарност.

Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!
25/08/202626/08/2026
Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.

Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.
Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери
25/08/202626/08/2026
Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.
ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби
24/08/202625/08/2026
ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…
Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE
24/08/202625/08/2026
Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…
Заедно учиме англиски – нова активност во нашата организација
24/08/202625/08/2026
Започнуваме со изучување на англискиот јазик! Првиот час помина во пријатна атмосфера, со учење на нови зборови и изрази, разговор и многу позитивна енергија. Преку овие часови создаваме можности за учење, стекнување нови знаења и развивање нови вештини. The post Заедно учиме англиски – нова активност во нашата организација appeared…
Школа за водачи Голозинци 2026 во организација на СИМ
21/08/202624/08/2026
Во периодот од 13.08 до 19.08.2026 година, во Извидничкиот центар “Голозинци“, се одржа првиот дел од Школата за Водачи ’26. На школата учествуваа членови од повеќе извиднички одреди: ИПО “Јадран’’ , ИПО “Крсте Јон’’ , Прв Скопски Извиднички Одред, ИО ,“Гоце Делчев“ , ИО “Методиј Митевски-Брицо“ ИО “Мирко Милевски“ ,…