Работилница за дигитални платформи: Потребен е нов Закон за медиуми и регулација на социјалните платформи

Сеопфатен нов Закон за медиуми, регулирање на платформата на социјалните медиуи, заштита на малите локални медиуми, а надлежните институции треба да гарантираат дека сите фази од подготовката на ново законодавство за онлајн-медиумите се транспарентни, инклузивни и спроведени преку соработка со сите релевантни засегнати страни. Ова се само дел од препораките истакнати на денешната работилница за дигитални платформи и управување со онлајн медиуми“ што се одржа во хотел „Солун“ како дел од проектот „Градење доверба во медиумите во Југоисточна Европа: Поддршка на новинарството како јавно добро.“

Настанот го отвори Зоран Трајчевски, директорот на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АВМУ), а свои обраќања имаа Џошуа Масаренти, регионален проектен координатор од Канцеларијата на УНЕСКО во Сараево, Ана Тоскиќ Цветиновиќ, извршна директорка на „Партнери Србија“ од Србија, како и програмската директорка во „Метаморфозис“ Данче Даниловска Бајдевска.

Анексот од студијата и препораките за регулирање на социјалните медиумски платформи и онлајн медиумите во Северна Македонија, ги презентираше Михајло Лахтов, национален истражувач од Македонски институт за медиуми (МИМ).

„Македонија прави напори да се усогласи со дигиталната средина, пример за тоа е законот за регистрација на онлајн медиуми. Ова е можност да покаже дека дигиталниот еко-систем се управува на начин што се заштитува новинарството и довербата во институциите. Слободата на медиумите е нешто што е основа за развој и мир. Извештајот на УНЕСКО покажува дека слободата се намалила за 10 отсто од 2012 година, а за 60 посто е зголемена цензурата. Овие проблеми во Македонија се специфични“, истакна Масаренти во своето обраќање.

Тоскиќ Цветиновиќ, пак, рече дека ако се зборува за регулацијата, дигиталните услуги се променети.

„Тие нудат институционална рамка кога станува збор за дигиталните права. Oна што го нуди ДСА (Digital services act) е специфична доверба во регулирањето, им нуди на страните да се ангажираат во овие процеси“, рече таа.

Во делот на препораки, кои се изработени во согласност со насоките на УНЕСКО за управување со дигитални платформи, Законот за дигитални услуги на ЕУ (DSA)2 и други меѓународни документи, се наменети за различни засегнати страни, вклучувајќи ги надлежните институции, онлајн-медиумите и платформите на социјални медиуми.

„Надлежните институции треба да гарантираат дека сите фази од подготовката на ново законодавство за онлајн-медиумите се транспарентни, инклузивни и спроведени преку соработка со сите релевантни засегнати страни. Ова подразбира учество на професионални организации, претставници на медиумите, граѓанското општество и академската заедница. Надлежните институции треба да усвојат сеопфатен нов закон за медиуми, усогласен со европските стандарди, а треба и да започнат дискусии со повеќе засегнати страни за регулирање на платформите на социјалните медиуми, кои треба да бидат усогласени со Законот за дигитални услуги (DSA) и со Европскиот закон за слобода на медиумите (EMFA), како и со меѓународните стандарди за човекови права, како што е утврдено во упатствата на УНЕСКО за управување со дигиталните платформи“, наведено е во препораките кои се однесуваат на институциите.

Во врска со препораките за медиумите, наведено е дека, за да се обезбеди интегритет и стручност на платформата, од суштинско значење е медиумите да развијат и да спроведуваат ефективни системи за прегледување и уредување на содржините создадени од корисниците на нивните веб-страници и на платформите на социјалните медиуми, особено во деловите за коментари. Ова вклучува активно следење, филтрирање и отстранување коментари кои содржат говор на омраза, дискриминаторски јазик или штетна реторика.

„Медиумите треба да соработуваат со проверувачите на факти, граѓанските организации и со други медиуми  во насока на споделување добри практики и развивање заеднички иницијативи насочени кон откривање на дезинформациите и зголемување на кредибилитетот на содржините. Потребен е и сеопфатен план за социјални медиуми, односно медиумите треба да воспостават јасен и документиран план за нивните социјални медиуми во кој ќе се интегрираат уредничките стандарди со практиките специфични за секоја од платформите“, наведено е во препораките.