Civica Mobilitas Storii 2024.jpg

Промените преку грантовите на Цивика мобилитас

Годинава остави зад себе бројни траги, а  дел од нив Цивика мобилитас успеа да ги долови и инспиративно да ги пренесе преку четири приказни кои ја одразуваат силата на граѓанскиот активизам и неговото влијание на општеството. Преку проектите поддржани од Владата на Швајцарија, тимот на Цивика мобилитас го следеше напредокот на осумнаесет тековни проекти низ 8 плански региони на Македонија, фокусирајќи се на примери со  успешни промени што беа резултат на поддржаните проекти.

Првата приказна ја посветивме на унапредувањето на здравствените права на девојките, жените и ранливите групи. Здружението за правата на жените на Шуто Оризари,  „Заедно посилни“ организираше форумите што создадоа платформи за размена на информации, и помогнаа во решавањето на проблемите на корисничките. Пристап до бесплатни задравствени услуги доби малолетна девојка благодарение на правната и медицинската помош од организацијата. Таа сега може да се грижи за себе и своето дете, без да се стравува од финансиски трошоци. Оваа приказна потврдува дека дури и малите акции можат да доведат до големи промени во животите на луѓето.

Втората приказна е поврзана со проектот на Женската граѓанска иницијатива „Антико“ од Скопје, која во партнерство со „Секогаш соживот“ од село Канатларци и „Адрион“ од Желино, овозможи едукација за економска независност и вработување на жени од четири општини. Преку организирањето на бесплатни курсеви за професионални козметичарки во Тетово, Кочани, Прилеп и Могила, проектот помогна на повеќе од 30 жени кои ќе им помогнат да се вклучат на пазарот на труд и да ја зајакнат својата економска независност. Таква е приказната на Е.А., самохрана мајка на три деца од Тетово, која ја започнува својата професионална кариера во козметичката индустрија благодарение на бесплатниот курс. За Е.А., овој курс не беше само едукација, туку шанса да обезбеди подобра и посигурна иднина за себе и своите три деца. Љубовта и посветеноста на своето семејство, заедно со желбата за финансиска независност, ја поттикнаа да ги преземе одлучувачките чекори. Преку оваа приказна, покажуваме како граѓански иницијативи можат да го променат животот на жените и да ги охрабрат за нови можности.

Тркалезната маса во Неготино, што беше дел од проектот „Да се соочиме со предизвиците и стигматизацијата“ организирана од Центарот за помош на лица со ментален хендикеп „Порака“, „Еко-Живот“ од Кавадарци и Здружението на лица со церебрална парализа и други попречености од Велес, не беше само место за размена на идеи, туку и за дефинирање на конкретни акции. Овој настан беше многу повеќе од споделување на проблеми, тој беше повик за акција. Иницијативата за создавање на платформа „Пристапен доктор“ и предложените промени во системот за здравствена заштита, како и едукација на докторите, имаат потенцијал да го олеснат животот на стотици семејства во Македонија. Оваа тркалезна маса потсети дека инклузијата не е само одговорност на одредени групи, туку на целото општество, кое треба да работи заедно за да создаде средина во која сите се ценети и почитувани. Проектот предвидува мултидисциплинарни центри и едукации за докторите, има потенцијал да ги подобри здравствените услуги и да го направи здравствениот систем поинклузивен за сите.

Потоа ја објавивме приказната што се фокусира на еколошката свест и иновацијата. Таа е дел од проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“ на Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ). Работилниците за циркуларна економија и преработка на биоотпад, кои ги организираа заедно со Еко Логик и Флорозон, не само што помогнаа младите да стекнат нови вештини, туку и ги воведоа во процесите на создавање одржливи решенија за животната средина. Овие активности придонесоа за подигнување на свеста и активирање на нова генерација која ќе работи на зачувување на природните ресурси и создавање на одржливи решенија за идните предизвици. Досега се одржаа пет работилници на кои учествуваа 95 ученици и 9 наставници од основните училишта „Димо Хаџи Димов“ од Општина Карпош, „Св. Климент Охридски“ и „Кирил Пејчиновиќ“ од Кисела Вода, како и „Војдан Чернодрински“ и „Страшо Пинџур“ од Ѓорче Петров. Овие се дел од планираните 20 работилници, кои ќе продолжат да се реализираат до октомври 2026.

Со овие четири инспиративни приказни, Цивика мобилитас успеа да ги долови најзначајните промени што ги направија грантистите, поттикнувајќи социјален активизам и промени во општеството. Веруваме дека ова е само почеток за резултатите што не очекуваат во иднина.

 


Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Македонски центар за меѓународна соработка

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор