462fb237 54d8 443e 8a00 Ac1da0644bd3

Од образованието очекуваме да биде коректор на општеството | Оддржан Јавен форум за родова еднаквост

ОдКоалиција сексуални и здравствени права на маргинализираните заедници МАРГИНИ Скопје

04 Nov На 30 октомври 2024 година, во хотел Арка, Скопје, се одржа Јавен форум за еднаквост во образованието. На првиот панел се дискутираше за предизвиците и можностите во воведувањето нови инклузивни образовни политики, додека во вториот панел фокусот беше ставен на институционалното насилство кон младите. Настанот го организираше Коалиција Маргини како дел од проектот „Fostering Gender and Sexual Equality through Culture and Education in North Macedonia,“ поддржан од фондацијата Heinrich Böll, а со цел да се отвори простор за поширока дискусија и да ѝ се даде на борбата за инклузивно образование интерсекционална димензија.

На првиот панел на јавниот форум, Ангел Димитриевски од Здружението за едукативен развој Еквалис, како модератор на панелот, отвори дискусија за влијанието на сегрегацијата во училиштата, особено етничката поделба. Тој истакна дека ова создава ситуации каде учениците не се во можност да ги запознаат другите и остануваат дистанцирани од своите врсници од различните заедници, што води кон социјална изолација и предрасуди​. Освен тоа, тој како модератор се осврна на тоа дека пристапот до образование честопати изгледа како прашање на луксуз, бидејќи факт е дека иако имаме бесплатно образование, многу аспекти од секојдневниот живот во образованието ги потенцираат класните разлики.

Весна Матевска од ХЕРА – Aсоцијација за здравствена едукација и истражување зборуваше за предизвиците на наставниците при имплементацијата на инклузивните политики. Таа истакна дека, и покрај напорите за создавање инклузивна училишна средина, наставниците се соочуваат со ограничувања и честопати не успеваат да спречат сегрегација. Ова доведува до дополнителни поделби меѓу учениците, особено меѓу децата со попреченост и ромските деца, кои се често исклучени од главните паралелки​.

Елвис Шаќири од Ромалитико – Институт за истражување и анализа на политики забележа дека во многу случаи наставниците немаат обука за соодветен пристап кон децата од маргинализираните заедници. Тој сподели лични примери за начинот на кој Ромите сè уште се прикажуваат негативно во наставните содржини, што дополнително ги маргинализира ромските деца. Според него, родителите често одбиваат нивните деца да учат заедно со ромски деца, што резултира некои училишта да се перципираат како „ромски школи“, иако иронично – во иститне нема вработени Роми​.

Гере Трипков од Здружението на граѓани Equality посочи на потребата од имплементација на европските стандарди и добрите примери и методи од странство, особено за правата на лицата со попреченост, кои во Македонија често се заглавени во административни пречки и недостаток на инфраструктура. Тој предложи системски промени и поддршка за локалните самоуправи, како и континуирана обука за наставниците, за тие подобро да се снаоѓаат во работа со различни категории на ученици​. Тој порача дека за ова потребна ни е критична маса која нема да се откажува после остварување на партикуларни интереси. Според него, време е да си ги засукаме ракавите, реално да ги именуваме проблемите  и да бараме трајни промени за сите.

Ирена Цветковиќ, извршна директорка на Коалиција Маргини, и модераторка на вториот панел го покрена прашањето за поширокото разбирање на инклузивното образование и бројните предизвици со кои се соочуваме во пракса, и значајноста од тоа образовните реформи да ги следат потребите и да претставуваат решение на проблемите.

Драгана Дрндаревска од Комисијата за спречување и заштита од дискриминација презентираше поразителни податоци од ново истражување за институционално насилство врз ЛГБТИК луѓето, од кое дознаваме дека институционалното насилство кон ЛГБТИК младите е еден од најголемите предизвици во образованието. Таа истакна дека од 44 интервјуирани ЛГБТИК лица, 22 пријавиле дека во последните три години имале контакт со образовна институција, а речиси сите од нив (95%) доживеале некаква форма на насилство или повреда на права. Во образовниот процес, соучениците се најчести сторители (43%), проследени од наставниот кадар (16%). Инцидентите вклучуваат дискриминација, вознемирување, говор на омраза и булинг, што длабоко влијае врз менталното здравје и личниот развој на ЛГБТИК младите. Истражувањето покажува дека училиштето за ЛГБТИК луѓето е најчесто небезбедно место каде младите наместо да ги изразат своите потенцијали, се соочуваат со средина каде владеат хетеропатријархални односи на моќ кои го гасат интересот за учење и напредок.

Душан Томшиќ, член на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација, укажа на потребата за проширување на дефиницијата за инклузивно образование, која не била прифатена од страна на Министерството за образование и наука. Тој забележа дека сегашниот систем честопати ги исклучува учениците кои имаат потешкотии да се вклопат во редовното образование, поставувајќи ги пред комисија за проценка која може да ги насочи кон посебни училишта. Томшиќ посочи дека овој пристап, наместо да вклучува, ги сегрегира учениците и ги поставува во неповолни позиции во понатамошните социјални сфери. Тој истакна дека одвојувањето треба да се избегнува и се залага за системски промени кои ќе го намалат сегрегациското влијание на образовниот систем.

Виолета Петроска-Бешка, истражувачка и професорка во пензија од Институтот за психологија на УКИМ, зборуваше за тоа како образованието е огледало на состојбите во општеството. Таа истакна дека насилството кое го гледаме на улиците и во секојдневието се пресликува и во училишните средини. Петроска-Бешка ја подвлече потребата за образовна реформа насочена кон децентрализирање на традиционалните хиерархии и промовирање на родова еднаквост. Според неа, целта е да се намали фрустрацијата и насилството преку градење на училишта каде што учениците ќе имаат поголемо задоволство од престојот, што ќе придонесе за поинклузивни општествени ставови и практики.

Форумот ја истакна важноста на интерсекционалниот пристап во креирањето политики во образованието, и потребата од обединувачка рамка за инклузија на сите идентитети, вклучувајќи ги родот, родовиот идентитет и сексуалната ориентација. Препознавајќи ги предизвиците со кои се соочуваат младите од маргинализираните групи се потенцираше потребата од промени во политиките кои ќе осигураат заштита и еднаков пристап за сите. Со ова се отвора патот кон борбата против дискриминацијата и создавањето на инклузивни образовни простори каде младите ќе се чувствуваат сигурни и поддржани.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Коалиција Маргини

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор