Мајчиното ментално здравје не смее да остане табу тема

На 1 јуни 2026 година, во Скопје, се одржа конференцијата „Мајчиното ментално здравје како приоритет: од препознавање кон достапна поддршка за секоја мајка“, организирана од Здружение ЕСЕ и Реактор – Истражување во акција, со поддршка од Амбасадата на Франција во Северна Македонија.

Конференцијата отвори важна јавна и институционална дискусија за мајчиното, односно перинаталното ментално здравје, како прашање што сè уште е недоволно препознаено и често останува на маргините на здравствените и социјалните политики. Иако жените во бременоста и по породувањето се соочуваат со низа емоционални, психолошки и социјални предизвици, поддршката што ја добиваат и натаму е ограничена, недоволно достапна и често не е обезбедена таму каде што им е најпотребна – во нивната заедница.

Во рамки на конференцијата беа презентирани наоди и искуства од спроведените активности, при што беше истакнато дека жените имаат јасна потреба од навремени, разбирливи и достапни информации за состојбите поврзани со бременоста, периодот по породувањето и мајчинството. Особено значајно беше потенцирано дека на жените не им се потребни само информации, туку и континуирана поддршка – од семејството, партнерите, здравствените работници, социјалните служби и пошироката заедница.

Посебен акцент беше ставен на потребата од поголемо вклучување на партнерите и семејството во поддршката на жените во перинаталниот период. Дискусијата покажа дека мајчиното ментално здравје не е исклучиво индивидуално прашање на жената, туку прашање што директно влијае врз благосостојбата на детето, семејството и заедницата во целина.

Во панел-дискусијата, учесниците споделија искуства од својата професионална работа и укажаа дека унапредувањето на перинаталното ментално здравје бара мултисекторска соработка и координиран одговор од повеќе служби и институции. Беше нагласена потребата од вклучување на здравствените установи од различни нивоа – од примарна до специјалистичка здравствена заштита – во едукацијата, раното препознавање, советувањето и упатувањето на жените кои се соочуваат со тешкотии поврзани со перинаталното ментално здравје. Воедно, беше истакнато дека поддршката треба да биде организирана така што жените ќе можат да ја добијат навремено и блиску до местото каде што живеат.

Конференцијата ја потврди потребата мајчиното ментално здравје да се третира како приоритет во рамки на здравствениот и социјалниот систем, а не како тема за која се зборува само повремено. За да се обезбеди вистинска промена, потребни се достапни локални услуги, подобра информираност, рана поддршка и јасни патеки за соработка и упатување меѓу институциите и професионалците.

ЕСЕ ќе продолжи гласно да го отвора ова прашање и да се залага за навремена, достапна и квалитетна поддршка за секоја жена во бременоста и по породувањето.