[Aggregator] Downloaded image for imported item #46648

АНАЛИЗА: РЕФОРМАТА ВО ВИСОКОТО ОБРАЗОВАНИЕ ПОД ЛУПА

Еден од главните општествени подсистеми е образованието. Кога станува збор за реформи во образованието, некако најчесто во нашата земја акцентот се става на високото образование. Неодамна беше предложен нов Закон за високо образование во Република Северна Македонија.

Пишува: Ристе Костовски

Најпрво, пред да навлезам во анализа на поентите на истиот, како човек на кој јавните политики му се подрачје на интерес, за да се реши одреден проблем во одреден општествен сегмент, најпрво треба истиот да се дефинира. Во однос на високото образование, од она што се слуша низ јавниот дискурс, проблемот е квалитетот на високото образование.

За да навлеземе во дефинирање на јавна политика, програма, стратегија или закон, треба прво да се обидеме да го дефинираме квалитетот на високото образование. Во тој дел, под квалитет во високото образование, според мене, треба да се подразбира квалитетот на наставата на факултетите, достапноста на литература, апликабилноста на добиеното знаење на факултет, квалитетот на вежбите итн. Во таа насока, директно корелирано со квалитетот во високото образование е квалитетот на студентското сместување, инфраструктурата, дигитализираноста во административните процедури итн. За овие аспекти или индикатори да се подобрат, кои што би го сочинувале композитниот индикатор „квалитет на високо образование“, потребна е прво анализа на финансиските капацитети и ресурси. Воедно, во овој дел, потребно е да се прави дистинкција меѓу научно-истражувачката работа и образованието. Имено, научно-истражувачката работа е дел од образованието, но не секаде и не секогаш е со ист пондер нагласена. Имено, од таа причина потребен е поинаков пристап во работата на институтите и факултетите. Во основа, на факултетите фокусот природно повеќе е на наставниот процес, а на институтите – на истражувачкиот. Затоа, линеарното или унисоното регулирање на научните публикации со импакт-фактор и број на издадени трудови и на факултети и на институти, особено во сите науки, е погрешно.

Објавувањето на научен труд и траењето на самиот процес е различно во различни сектори, па оттука не сметам дека е добро фокусот да е ставен само на овој параметар.

Понатаму, читајќи го Предлог-законот за високо образование, одредбата во членот поврзан со критериумите да не важи ретроградно креира негативни очекувања кај луѓето кои се во образовен процес или се асистенти и сакаат да градат академска кариера. Ова го напоменувам бидејќи градењето доверба и креирањето перцепција за квалитет, транспарентност и немање непотизам во високото образование е директно корелирано со концептот на квалитет.

За поголема доверба и реформи во насока на квалитет на високото образование, мислам дека треба да имаме децентрализирачки приод, т.е. критериумите во одредена мера да се постават одвнатре, од страна на образовните установи, бидејќи во ова поле има голема хетерогеност и навистина е тешко со еден член или закон да се подобри квалитетот или, како во економијата се вели, перформансите, аутпутот на микро ниво во сите дисциплини.

Кога зборуваме за квалитет во високото образование, објава на трудови, мора да се земат предвид и расходите за истражување и развој кои се издвојуваат од Буџетот.

Извор Светска Банка

*]:pointer-events-auto scroll-mt-[calc(var(–header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]” dir=”auto” data-turn-id=”request-WEB:cd6fa962-9167-471f-bd49-35fb000df794-4″ data-testid=”conversation-turn-10″ data-scroll-anchor=”true” data-turn=”assistant”>

Доколку го погледнеме овој графикон, евидентно е дека издвојувањата на финансии за истражување и развој во целиот период од 1997 до 2023 година (период за кој има достапни податоци во базата на World Bank Data) се ниски.

Уште поважна димензија за моделот на квалитет на високото образование е ефикасноста на овие расходи. Ефикасноста се подобрува со унапредување на техничките капацитети на факултетите, модернизација на лабораториите, алатките за анализи итн.

 

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас. 

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Високите цени ја надминаа корупцијата како клучен проблем, но расте прифатливоста и подложноста на корупција во Северна Македонија

    За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше идентификувана како најсериозен општествен проблем, во 2025 година граѓаните на Северна Македонија ги рангираат високите цени како своја главна грижа (46,6%), а корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, зголемените трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, додека корупцијата и понатаму останува еден од клучните предизвици со кои се соочува општеството. 

  • Демир Капија: Жените бараат редовни средби со институциите и поголема поддршка за локалните иницијативи

    Демир Капија, октомври 2026 – Поголема вклученост на жените во локалното одлучување, редовни консултации со жителките од руралните средини и навремени повратни информации од институциите беа дел од главните теми на јавната дебата „Женското лидерство како огледало на заедницата“, одржана во Демир Капија. Дебатата ја организираше Хуманитарното здружение „Мајка“ – Куманово, во соработка со Организацијата […]

  • Младите од Струга во улога на новинари на работилница за медиумите на заедницата

    Средношколци од Струга учеа за медиумите на заедницата, разговараа за етиката во новинарството и за момент влегоа во улога на новинари. Тие предлагаа теми, анализираа како да ја обработат приказната и дискутираа колку е важно да се зборува јавно за проблемите на локалните заедници и да се бараат решенија.

  • Два дена партиципативно буџетирање со граѓаните на Општина Кисела Вода

    Во соработка со Општина Кисела Вода спроведовме процес на партиципативно буџетирање. Граѓаните ги споделија своите потреби, проблеми и предлози за подобрување на квалитетот на животот во општината. Тие ја препознаа иницијативата како корисна и изразија поддршка за организирање ваков тип на настани, кои овозможуваат нивните потреби и идеи да бидат слушнати. Следниот чекор е анализа […]
    The post Два дена партиципативно буџетирање со граѓаните на Општина Кисела Вода first appeared on Finance Think.
    The post Два дена партиципативно буџетирање со граѓаните на Општина Кисела Вода appeared first on Finance Think.

  • Ден на климатските промени – 4 Ноември

    Денес го обележивме 4ти ноември Денот на климатски промени со учество на Утринска програма на Телма телевизија со нашата  Тамара Радовановиќ Анѓелковска на која што разговаравме за активностите на нашата организација поврзани со заштита на животна средина и намалување/ адаптација на климатските промени.
    Зборувавме за тоа како локалните заедници можат да станат отпорни на климатски промени и зошто е тоа важно.
    Благодарност до редакцијата на Телма телевизија за поканата!
     

  • Од управување со миграциите до интеграција: Истражувањето во рамки на ФОСТЕР го анализира пристапот на странските државјани до права во Северна Македонија

    Миграцискиот профил на Северна Македонија се менува. Иако традиционално се препознава како транзитна земја, таа сè повеќе станува земја на дестинација за странски работници и други странски државјани што бараат подолгорочен престој. Според податоците презентирани во нашето истражување, бројот на странски работници се зголемил од […]
    The post Од управување со миграциите до интеграција: Истражувањето во рамки на ФОСТЕР го анализира пристапот на странските државјани до права во Северна Македонија appeared first on Myla.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор