6e39a1bf 5b2e 4841 b29f a6b921d95a4b
|

Социјалната правда не се слави, таа се создава!

Денот на социјалната правда не е датум што треба само формално да се одбележи. Тој треба да не потсети дека правдата не е апстрактен поим, туку конкретна реалност што директно влијае врз животот на луѓето: врз нивната плата, сигурност, достоинство и иднина.

За нас од „Гласен текстилец“, социјалната правда не е декларација, туку секојдневна борба. Таа е во телефонските повици од работнички кои останале без работа преку ноќ. Таа е во неисплатените плати за стотици работници кога работодавачот ќе одлучи да ја затвори фирмата и замине од државата. Таа е во договорите на определено време што се продолжуваат со години без сигурност. Таа е во стравот на луѓето да пријават неправда затоа што се плашат дека ќе останат без егзистенција.

Во општество како нашето, каде економската несигурност е висока, а институционалната заштита често бавна и не загарантирана, социјалната правда станува прашање на опстанок. Работничките права не се луксуз. Тие се основа за достоинствен живот.

Во изминатите години, „Гласен текстилец“ работи директно со работници, најчесто жени, кои се соочуваат со несигурни форми на вработување, злоупотреба на договори на определено време, непродолжен договор поради бременост или боледување за болно дете, неисплатени неколку плати или мобинг.

Преку бесплатна правна помош, советување и јавна застапеност, се обидуваме да ја вратиме рамнотежата таму каде што таа е нарушена. Но секој поединечен случај е само симптом на поширок проблем, систем што премногу лесно дозволува ранливите категории да останат без заштита и правда.

Социјалната правда значи систем што функционира. Значи институции што не реагираат само по притисок, туку по закон и совест. Значи политики што ги земаат предвид реалните потреби на граѓаните, а не само статистиката.

Родова димензија на неправдата

Не можеме да зборуваме за социјална правда без да зборуваме за родова еднаквост. Жените во нашата земја почесто се вработени во пониско платени сектори, почесто работат во несигурни услови и почесто го носат товарот на неплатената грижа во домот.

Кога една жена ќе остане без работа, тоа ретко е само индивидуален проблем. Тоа влијае врз цело семејство. Кога договорите се несигурни, кога нема стабилност, кога системот не нуди предвидливост, тоа ја продлабочува економската зависност и нееднаквоста. Затоа и ќе слушаме за насилства во домот бидејќи жените се оние кои немаат избор за да ја напуштат насилната средина. Баш поради економската зависност од мажот.

Зошто родово одговорно буџетирање?

Буџетот не е само табела со бројки. Тој е огледало на приоритетите. Тој покажува што навистина вреднува една локална власт и кого става во центарот на своите политики. Затоа и го спроведуваме проектот „Преку женски активизам и иницијативи до родово-инклузивни и одговорни општини“, поддржан од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.

Во изминатите две години активно работиме на родово одговорно буџетирање во Источниот регион – во Штип, Виница и Делчево, а како здружение го спроведуваме проектот во Делчево.

Делчево е град кој многумина го нарекуваат „заборавен“. Град во кој, ако разговарате со луѓето, ќе слушнете дека нема доволно работа, дека младите заминуваат, дека цели семејства се иселуваат. Многумина одат на печалба со месеци во Италија и Швајцарија, а оние што остануваат се соочуваат со економска несигурност и чувство на исклученост од носење на одлуки.

Овие две години слушнавме и нешто што не смее да биде реалност во 21 век – дека сè уште има домаќинства без пристап до вода, дека нема соодветен превоз до другите градови и дека основните услуги не се еднакво достапни за сите. Овие прашања не се само инфраструктурни проблеми, туку прашања на достоинство, еднаквост и правичност.

Кога зборуваме за родово одговорно буџетирање, зборуваме за суштински прашања:
Дали локалниот буџет ги препознава специфичните потреби на жените?
Дали постојат програми за економско јакнење на жените?
Дали се инвестира во услуги што ќе ја намалат нееднаквата распределба на грижата?
Дали жените се вклучени и дали нивниот глас се слуша кога се утврдуваат приоритетите?
Дали јавните средства придонесуваат за намалување или за продлабочување на разликите?

Во Делчево работиме на анализа, дијалог и подигање на свеста, и кај институциите и кај граѓаните. Нашата цел не е конфронтација, туку одговорност. Не е критика по секоја цена, туку подобрување на процесите. Да дадеме пример дека жените и од градот и од селата, треба да бидат креатори на промени, активно вклучени во процесите на одлучување, да поставуваат прашања и да бараат отчет.

Со новата локална власт започнавме соработка и беше потпишан Меморандум за соработка, што ни дава надеж дека проблемите кои со години се таложеле, а кои се капитални и суштински за квалитетот на животот, конечно ќе бидат системски разгледани. Овие прашања директно влијаат врз родово одговорното, транспарентно и инклузивно креирање на буџетот.

Веруваме дека преку оваа соработка ќе се создадат услови за вистинска вклученост на граѓаните, особено на жените и ранливите категории, во процесите на носење одлуки, и дека во идниот период овие наталожени проблеми ќе почнат да се решаваат на одговорен и одржлив начин. Затоа што ако буџетот не е праведен, ни политиките не можат да бидат праведни.

Од индивидуална борба до системска промена

Социјалната правда не се постигнува само со еден добиен случај. Таа се гради со промена на правилата. Со транспарентност. Со вклучување на граѓаните во креирањето на политики.

Нашата работа во „Гласен текстилец“ покажува дека луѓето сакаат да веруваат во системот, но тој мора да им даде причина за тоа. Кога институциите постапуваат, довербата расте. Кога молчат, неправдата станува норма.

Денот на социјалната правда треба да биде потсетник дека оваа борба не е завршена. Напротив, таа бара постојана будност, солидарност и храброст.

Социјалната правда не е нешто што ни се дава. Таа се создава, со работа на терен, со поддршка на најранливите, со анализа на јавните политики и со гласно укажување на неправдите.

Затоа што правдата не смее да биде привилегија. Таа мора да биде право, за секој работник, за секоја жена, за секоја заедница.

И додека постојат луѓе што се борат за тоа, постои надеж дека системот може и мора да биде подобар.

Мислењата кои се изразени овде не нужно ги одразуваат ставовите на Швајцарската Влада, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.

Продолжи со читање

  • YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства

    Последни новости YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства Од 8 до 11 јули 2026 година, група средношколци од различни градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот YMLP 2026 (Young Men’s Leadership Project) – лидерско и авантуристичко искуство организирано од ИМКА Македонија во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Иако со помал број учесници, YMLP Кампот овозможи секој млад човек да добие индивидуално внимание, да изгради искрени пријателства и да се предизвика себеси преку активности насочени кон развој на лидерски способности, самодоверба и личен раст. Во текот на четирите дена, учесниците работеа на теми поврзани со столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку интерактивни работилници, тимски предизвици и практично учење, тие ги препознаваа своите силни страни, ги развиваа комуникациските вештини, учеа да решаваат проблеми во тим и размислуваа како можат позитивно да придонесат во своите училишта и локални заедници. Едукативниот дел беше надополнет со бројни рекреативни и активности на отворено. Учесниците уживаа во куглање, флег-фудбал, олимписки игри, водени предизвици и креативни активности кои поттикнуваа тимска работа и здрав натпреварувачки дух. Еден од најнезаборавните моменти беше кампувањето во Националниот парк Пелистер. Момчињата ноќеваа во шатори, се дружеа околу логорски оган со традиционалните s’mores, го поминаа адреналинскиот парк, пешачеа низ шумските патеки и заеднички решаваа симулација на авионска несреќа, активност која ги стави на тест нивните комуникациски вештини, лидерски способности и носење одлуки под притисок. За самите учесници, најголемата вредност на кампот беа пријателствата и чувството на заедништво. Еден учесник сподели: Спортските активности, огромната количина смеа меѓу нас и запознавањето нови луѓе. Друг учесник го сумираше своето искуство: Активностите беа одлични, луѓето, персоналот – сè беше одлично. Други како највпечатлив дел го издвоија престојот во природа: Кампувањето во шатори, s’mores и стекнувањето нови пријателства. Кампот на Пелистер. Влијанието на YMLP кампот продолжи и по враќањето дома, а родителите забележаа значајни позитивни промени кај своите синови. Еден родител сподели особено емотивно искуство: Мојот син не сака многу да зборува. Најчесто одговара само со ‘да’ или ‘не’ и ретко раскажува што му се случувало во текот на денот. Откако се врати од кампот, стана многу поотворен. Почна да зборува за своите планови, да бара совет и помош, а покажа и поголем интерес за локални прашања како загадувањето, отпадот, планинарските и велосипедските патеки. Почна да ми раскажува како му поминал денот и што правел со пријателите. За мене како родител, тоа е огромна позитивна промена. И други родители забележаа охрабрувачки промени: Подобрени комуникациски вештини. Порасположен, посамоуверен и полн со позитивни впечатоци. YMLP кампот е многу повеќе од четиридневно летно искуство – тој претставува почеток на подолг лидерски пат. Следната година, учесниците ќе имаат можност да аплицираат за програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА Македонија, преку која младите стекнуваат лидерски, менторски, комуникациски и волонтерски вештини, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите и лидери во своите заедници. Преку кампот YMLP, ИМКА Македонија продолжува да инвестира во младите, помагајќи им да изградат самодоверба, цврст карактер и практични лидерски вештини што ќе им овозможат позитивно да придонесуваат во своите семејства, училишта и локални заедници.

  • Соларен саем во Кичево: Сончевата енергија поблиску до граѓаните

    На 8ми август на Градскиот плоштад во Кичево се одржа Соларен саем посветен на сончевата енергија, обновливите извори и можностите што им стојат на располагање на граѓаните за поактивно учество во енергетската транзиција. Саемот беше можност посетителите на едно место да добијат практични и разбирливи информации за користењето на сончевата

  • Велешките гемиџии и извидници учесници на рафтинг манифестација “Неретва и пријателите 2026 – Битката на Неретва“

    Во периодот од 14 до 16 август 2026 год. дванаесет извидници и гемиџии на покана на рафтинг клубот “Тузлак“ од Тузла, Босна и Херцеговина земаа учество на рафтинг манифестацијата Тузла и пријателите – Неретва 2026 или Битката на Неретва. Рафтинг спустот се организираше на реката Неретва, а ние и повеќе…

  • GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство

    Последни новости GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство Од 1 до 4 јули 2026 година, речиси 40 средношколки од околу 15 градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот GLOW 2026 (Girls Leading Our World) – уникатно лидерско искуство организирано од ИМКА во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Направен со цел да ја инспирира следната генерација млади лидерки, кампот GLOW ги обедини практичното учење, авантурата во природа и креативноста во средина каде што секоја учесничка беше охрабрена да ги открие своите силни страни, да ги поддржува другите и да ја изгради својата самодоверба. Во текот на четиридневната програма, учесничките следеа интерактивни работилници засновани на столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку практични активности, тие развиваа критичко размислување, способност за тимска работа и лидерски вештини кои ќе можат да ги применуваат во своите училишта и локални заедници. Покрај едукативниот дел, програмата понуди богата палета рекреативни активности, меѓу кои креативни работилници, куглање, олимписки игри и забавни водени предизвици кои поттикнуваа тимски дух и здрава конкуренција. Еден од највпечатливите моменти беше престојот во Националниот парк Пелистер, каде што девојките кампуваа во шатори, го совладаа адреналинскиот парк, и уживаа во пешачење и истражување на шумата преку интерактивна потрага по природни богатства. Влијанието на кампот најдобро го опишаа самите учеснички: Неверојатната енергија на сите! Секоја активност беше одлично организирана, сите беа гостопримливи и пријателски настроени, а заедно доживеавме толку многу нови искуства. Најмногу ми се допадна што конечно направив работи за кои отсекогаш сум сонувала, и тоа опкружена со прекрасни девојки на моја возраст! Посебно ми значеше чувството на топлина и сигурност што го создаде просторот исполнет со жени кои се поддржуваат меѓусебно. Друга учесничка го истакна богатството на програмата: Секој ден беше исполнет со различни и уникатни активности, така што ниту еден ден не беше ист како претходниот. Советничките беа прекрасни, секогаш позитивни и полни со охрабрување. За многу девојки, токму пријателствата создадени за време на кампот останаа највредниот дел од целото искуство: Најмногу ми се допадна заедништвото што го создадовме во кампот – атмосфера исполнета со поддршка и пријателски дух. Имав чувство дека сме во еден посебен свет исполнет со љубов и добрина, далеку од суровоста што понекогаш ја носи секојдневието. А и храната беше одлична! Влијанието на кампот продолжи и по неговото завршување, а родителите забележаа позитивни промени кај своите ќерки. Еден родител сподели „Забележав дека стана поотворена и ме изненади колку многу енергична беше кога се врати дома. Ми се чини дека стекна и многу поголема храброст отколку порано. Беше пресреќна и веднаш ми кажа дека следната година повторно сака да учествува.“ Други родители истакнаа промени како: Подобри комуникациски вештини. Поголема самодоверба. Порасположена е, посигурна во себе и полна со прекрасни впечатоци. Следното лето дел од овогодишните учеснички ќе имаат можност да го продолжат своето лидерско патување преку пријавување во програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА, преку која младите развиваат лидерски, комуникациски, менторски и волонтерски вештини во текот на учебната година, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите. Преку оваа лидерска патека, ИМКА инвестира во младите не само како учесници на камповите, туку и како идни ментори и лидери кои ќе ја инспирираат следната генерација.

  • Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“

    Како дел од подготовките за седмото издание на списанието „Правен фокус“, од 14 до 16 август во Охрид се одржа обука посветена на стандардите за академско пишување. Обуката беше наменета за избраните автори кои ќе подготват стручни статии за новото издание, посветено на темата „Помеѓу […]
    The post Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“ appeared first on Myla.

  • Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери

    Последни новости Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери Од 23 до 25 јуни 2026 година, ИМКА Македонија го организираше дневниот камп SPARK во Битола – три незаборавни дена исполнети со авантура во природа, развој на лидерски вештини и учење преку практично искуство. Кампот беше реализиран во партнерство со Мировниот корпус, Педагошкиот факултет, Технолошко-техничкиот факултет и алумни на камповите на ИМКА. Активностите се одржуваа во шумскиот простор во близина на Педагошкиот факултет, кој овозможи безбедна и инспиративна средина за учење, дружење и стекнување нови пријателства. Во текот на трите дена, учесниците беа дел од разновидни активности инспирирани од лидерските столбови на ИМКА – личен развој, лидерство, граѓанска одговорност и заштита на животната средина. Преку искуствено учење на отворено, тимски предизвици, олимписки игри и забавни водени активности, децата ги развиваа својата самодоверба, соработката и тимскиот дух. Еден од највозбудливите моменти беше еднодневната посета на Националниот парк Пелистер. Таму учесниците ги тестираа своите способности во адреналинскиот парк, а потоа учествуваа во организирана прошетка низ шумските патеки. Овие активности ги поттикнаа да излезат од својата комфорна зона, да се охрабруваат меѓусебно, да градат отпорност и истовремено да ја запознаваат и ценат природата на Македонија. SPARK претставува прв чекор во лидерската патека на ИМКА. Како дневен камп наменет за ученици од основно образование, тој ги подготвува младите за следната фаза – лидерските кампови за средношколци Girls Leading Our World (GLOW) и Young Men’s Leadership Project (YMLP). На тој начин, учесниците добиваат можност континуирано да ги развиваат своите лидерски способности, чувството за заедница и личната одговорност. Влијанието на кампот SPARK продолжи и по неговото завршување. Во анкетите по кампот, родителите дадоа исклучително високи оценки за целокупното искуство, истакнувајќи дека кај нивните деца забележале поголема самодоверба, независност, нови пријателства и уште поголем ентузијазам за учење преку активности во природа. Нивните позитивни впечатоци се уште една потврда за заложбата на ИМКА да создава безбедни, квалитетни и трансформативни програми за млади. ИМКА упатува искрена благодарност до координаторите, советниците, персоналот и сите поддржувачи кои придонесоа за успешната реализација на SPARK 2026. Благодарение на нивната посветеност, младите добија можност да ги откријат своите потенцијали, да создадат спомени за цел живот и да ги направат првите чекори на своето лидерско патување.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор