Вести од граѓанските организации

Во време кога одржливоста станува клучен фактор за успех, малите и средни претпријатија (МСП) во Македонија се соочуваат со предизвикот како да ја интегрираат зелената транзиција во своите деловни модели. Глобалните и европските политики за климатски промени и циркуларна економија поставуваат нови барања за компаниите, но истовремено отвораат можности за подобра конкурентност, иновации и зголемена профитабилност.Колку се подготвени македонските МСП за зелена транзиција?Македонските компании постепено стануваат свесни за важноста на одржливото работење, но многу од нив се соочуваат со недостаток на информации, ресурси и експертиза за успешно имплементирање на еколошки практики. Некои од главните предизвици со кои се соочуваат вклучуваат:Недостаток на финансиски средства за инвестиции во одржливи технологии
Ограничено познавање за европските и домашните регулативи за животна средина
Недоволно развиени капацитети за енергетска ефикасност и циркуларна економија
Перцепција дека зелената транзиција е трошок, наместо можност за раст и развојСепак, постојат компании кои веќе ги усвојуваат принципите на одржливост преку оптимизација на ресурси, дигитализација и еко-иновативни бизнис модели. Ова е показател дека со соодветна поддршка и обука, македонските МСП можат да станат двигатели на зелената економија.Кои се клучните компетенции на зелениот лидер во приватниот сектор?За да ја водат својата компанија кон одржливост, менаџерите за одржливост или „зелените лидери“ треба да поседуваат:📌 Знаење за национални и европски регулативи – запознавање со Зелената агенда на ЕУ, директивите за емисии на јаглерод, циркуларната економија и одржливите извори на енергија.📌 Стратешки пристап кон одржливоста – развој на долгорочни планови кои ги интегрираат ESG (Environmental, Social, Governance) принципите во работењето.📌 Иновациски и менаџерски вештини – способност за идентификување на зелени бизнис можности, ефективно управување со ресурси и воспоставување партнерства за одржлив развој.📌 Комуникациски и лидерски вештини – ангажирање на вработените, клиенти и засегнати страни во процесот на транзиција кон одржливи практики.Повик за учество во истражувањето на Greenlead проектотЗа подобро да ги разбереме предизвиците и можностите за зелената транзиција на МСП, заедно со нашите партнери од Шпанија, Грција и Словенија спроведуваме истражување во рамки на проектот Greenlead. Целта на ова истражување е да се соберат податоци за тековните капацитети и потреби на македонските компании, како и да се развие бесплатна обука за менаџери за одржливост.Ако сте дел од приватниот сектор, Ве покануваме да го пополните прашалникот 👉 линк и да дадете придонес кон создавање подобра деловна клима за одржлив развој.Зелената транзиција не е само регулаторно барање, туку и можност за подобра конкурентност и иновативност на македонските компании. Со соодветна обука, пристап до ресурси и стратешко планирање, МСП можат да станат двигатели на економија базирана на одржливи принципи.Вклучете се во иницијативите за зелена економија и придонесете кон поодржлива и поразвиена Македонија!

Date:
04/02/2025

Во свет каде што одржливоста станува сè позначајна, едукацијата игра клучна улога во обликувањето на свеста и акциите за подобра иднина. Затоа, со задоволство ве покануваме на онлајн настанот „Sustainability Coaches“, организиран од Еко-Логик. Датум: 12 февруари 2025Време: 17:30 – 19:00Платформа: Zoom (линкот ќе биде испратен до регистрираните учесници)Секој учесник ќе добие сертификат за учество […]

Во свет каде што одржливоста станува сè позначајна, едукацијата игра клучна улога во обликувањето на свеста и акциите за подобра иднина. Затоа, со задоволство ве покануваме на онлајн настанот „Sustainability Coaches“, организиран од Еко-Логик.Датум: 12 февруари 2025Време: 17:30 – 19:00Платформа: Zoom (линкот ќе биде испратен до регистрираните учесници)Секој учесник ќе добие сертификат за учествоШто да очекувате?На овој настан ќе бидат претставени резултатите од проектот „Sustainability Coaches“, а учесниците ќе имаат можност да се запознаат со:Прирачникот креиран за време на проектот, кој нуди иновативни методи за едукација за одржливост.
Интерактивната платформа, дизајнирана за подобрување на учењето и вклученоста.
Играта SDG Master, достапна во борд и дигитална верзија, која помага во разбирање на Целите за одржлив развој (SDGs) преку интерактивен пристап.Кој може да учествува?Овој настан е наменет за:Едукатори и тренери во областа на образованието за возрасни
НВО активисти и работници во заедницата
Политички одлучувачи и претставници на институции
Истражувачи и студенти во областа на одржливиот развојАгенда17:30 – 17:40 | Презентација на Еко-Логик17:40 – 17:50 | Презентација на проектните резултати17:50 – 18:10 | Тестирање на активност од прирачникот18:10 – 18:20 | Презентација на интерактивната платформа18:20 – 18:30 | Пауза18:30 – 18:50 | Презентација на играта SDG Master (борд и дигитална верзија)18:50 – 19:00 | Повратни информации и дискусија🔗 Регистрирајте се тука: линк за регистрација

OTHER Activities Calls Events News

Во време кога одржливоста станува клучен фактор за успех, малите и средни претпријатија (МСП) во Македонија се соочуваат со предизвикот како да ја интегрираат зелената транзиција во своите деловни модели. Глобалните и европските политики за климатски промени и циркуларна економија поставуваат нови барања за компаниите, но истовремено отвораат можности за подобра конкурентност, иновации и зголемена […]
Read more

Во рамки на проектот „Sustainability Coaches“, финансиран од Еразмус +, Еко Логик заедно со партнери од Германија, Италија и Кипар работи на развој на едукативни материјали за подигнување на свеста и промоција на одржливи практики. Оваа иницијатива има за цел да го зајакне образованието за одржлив развој како клучен чекор кон подобра иднина. Меѓународна Обука […]
Read more

Новости од првиот состанок на партнерите за 2025 година во рамките на проектот Intergreen Erasmus+ Како што се приближуваме кон завршувањето на нашиот проект Intergreen Erasmus+, со задоволство ги споделуваме најновите достигнувања. Еве што постигнавме до сега: Овие постигнувања се важни за напредокот на проектот Intergreen Erasmus+, и продолжуваме да работиме со нашите партнери за […]
Read more

Е-курсот претставува адаптибилен образовен формат што ги опфаќа вештините потребни за спроведување на принципите на одржливост и добро управување во спортските организации. Курсот вклучува интерактивни модули со теоретски и специфични знаења за еколошката, социјалната и економската одржливост, како и позитивните и негативните влијанија врз локалните заедници. Достапен е на сите јазици претставени во конзорциумот и […]
Read more

Во декември 2024 година, беше успешно реализирано тестирање на активности во 10 училишта во Македонија како дел од проектот INNO KIDS – Innovative Approaches for Development of Sustainable Communities by Kids. Овој проект е финансиран од програмата Erasmus+ на Европската Унија и е заедничка иницијатива помеѓу Македонија, Словачка, Романија, Португалија и Италија. Проектот има за […]
Read more

Во рамки на ЦЕ Академијата одржана од Арно имавме можност да се запознаеме со основите на циркуларната економија. Преку воведна презентација од проф. д-р Наташа Данилоска, беа претставени концептите на 8R и нивната примена во создавање одржливи бизнис модели. Дискусиите ја нагласија важноста на интегрирањето на циркуларните принципи во секојдневните проекти и организации. Што научивме […]
Read more

Општи информации 

Хелсиншкиот комитет за човекови права, во рамки на проектот „Зајакнување на националните заштитни механизми против говор на омраза во Република Северна Македонија” финансиран од страна на Европската Унија како дел од програмата EuropeAid/174503/DD/ACT/MK, согласно Договорот за грант потпишан меѓу Хелсиншкиот комитет за човекови права и Европската Унија бр. NDIZI-THE-NEAR/2022/441-698, oбјавува повик за ангажирање на јавен обвинител како експерт за одржување на четири дводневни обуки за зајакнување на капацитетите на судиите и јавните обвинители за постапување во случаи на говор на омраза. 
 
Главната цел на проектот е да се зајакнат ефективните механизми за заштита на правата на граѓаните во Република Северна Македонија при практикување на слободата на изразување и борба против говорот на омраза во согласност со меѓународните и европските стандарди. Влијанието на акцијата е специјално дизајнирано да овозможи синергија помеѓу работата на секторот на граѓански организации и релевантните институции како заштитни механизми од говор на омраза, врз основа на собирање податоци и директен ангажман со избраните целни групи. Ова ќе се постигне преку отворен политички дијалог со цел да се обезбеди посветеност на Владата за понатамошно подобрување на целокупната ситуација преку оперативно и институционално зајакнување на капацитетите за справување со говорот на омраза во согласност со најдобрите европски практики.  
 
Позиција 
 
Експерт – јавен обвинител за одржување четири дводневни обуки за зајакнување на капацитетите на судиите и јавните обвинители за постапување во случаи на говор на омраза 
 
Тема на обуките 
 
Избраниот експерт ќе треба да одржи четири дводневни обуки за јавни обвинители и судии од четирите апелациони подрачја за препознавање, спречување и борба против говорот на омраза, за постапување во случаи на говор на омраза и собирањето докази, со посебен фокус на најдобрите практики на Европската Унија, особено на судската пракса на Европскиот суд за човекови права.  
 
Обуките ќе бидат спроведувани од три експерти избрани на јавен повик, еден јавен обвинител, еден судија и еден претставник на Секторот за компјутерски криминал и дигитална форензика.  
 
Избор на експерт 
 
На овој повик имаат право да учествуваат сите јавни обвинители што ги исполнуваат следниве критериуми: 
 

Работно искуство како јавен обвинител од најмалку 5 (пет) години, особено со постапување во случаи на говор на омраза, дела од омраза, дискриминација или заштита на човекови права; 

Минимум 5 (пет) обуки посетени во текот на работното искуство како јавен обвинител (или претходно) во областа на говорот на омраза, дела од омраза, дискриминација или заштита на човекови права; и 

Минимум 3 (три) обуки во кои кандидатот бил обучувач. 

 
Искуството се докажува по пат на приложена кратка биографија (CV) во кои се наведени обуките што се посетувани и обуките каде што кандидатот бил обучувач, којашто треба да содржи и краток опис на содржината на обуките. 
 
Работни задачи 
 

Подготвување на концепт и методологија за спроведување на обуките 

Утврдување на целите на обуката 

Подготовка на тестови за учесниците пред одржување на обуката за оценување на моменталните капацитети и тестови за евалуација 

Подготовка на писмени материјали и вежби за проширување на знаењата 

Постојана комуникација со проектниот тим на Хелсиншкиот комитет за човекови права за спроведување на сите задачи, вклучително и утврдување на роковите за нивно завршување 

 
Спроведување на работните задачи 
 
Времетраењето на ангажманот ќе започне на почетокот на април по склучување на договорот со ангажираното лице и ќе трае до завршување на активностите, односно до јуни 2025 година. 
 
Дводневните обуки ќе бидат спроведени во периодот од април-мај 2025 година. 
 
Хелсиншкиот комитет ќе потпише договор со надворешниот соработник каде што ќе бидат дефинирани меѓусебните права и обврски.  
 
Начин  на пријавување 
 
За пријавување на овој повик кандидатите треба да достават: 
 

професионална биографија (CV), вклучително со обуките што се посетувани и обуките каде што кандидатот бил обучувач, којашто треба да содржи и краток опис на содржината на обуките; и 

финансиска понуда за спроведување на обуките 

 
Документите за пријавување задолжително да се достават на имејл адресата natasha.petkovska@mhc.org.mk најдоцна до 17.04.2025 година со назнака „Избор на јавен обвинител за одржување дводневни обуки за говор на омраза“. По доставување на пријавите, тимот на Хелсиншкиот комитет ќе ги оценува во неколку чекори: проверка дали се доставени потребните документи; евалуација на персоналните биографии и евалуација на финансиските понуди. 
За дополнителни прашања, Хелсиншкиот комитет за човекови права ви стои на располагање на горенаведената имејл адреса.   
 
 
Скопје, 04.02.2025 година. 

ЕУ ја вклучува Македонија во своите безбедносни и одбранбени капацитети уште пред да стане членка
ЕУ го оценува нашиот регион како исклучително важен за севкупната европска безбедност
Автор: Афродита Рамос
Македонија својот пат за интеграција со ЕУ во делот на  безбедносите политки го започна со вклучување во мировната мисија на ЕУ во Босна и Херцеговина – АЛТЕА во 2006 година. Дваесет години потоа Македонија е земја-кандидат за членство во ЕУ која ја има целосно усогласено својата безбедносна и надворешна политика со таа на Европската унија.  Земјата денес имаме потпишано Партнерство за безбедност и одбрана со ЕУ, што според експертите, ја сигнализира подготвеноста на Унијата целосно да нѐ интегрира во својот безбедносен механизам и пред официјално Македонија да стане членка.

Извор: EUforBiH – Припадници на АРМ во АЛТЕА на Денот на независноста – 8 Септeмври
Патот на Македонија до целосната усогласеност со европските безбедносни политики стартуваше со АЛТЕА каде од 2006 до денес биле распоредени вкупно 292 припадници на македонската армија во различни ротации и капацитети – воздухопловен хеликоптерски деташмент, медицински тимови, штабни старешини и правни советници. На 22 октомври 2024, македонското Собранието донесе одлука да испрати нови  32 припадници на Армијата во меѓународната операција на ЕУ АЛТЕА, за период од шест месеци, поточно до мај оваа година.
Освен во АЛТЕА припадници на АРМ учествуваа и во поранешната мисија на ЕУ за обука на Централноафриканската Република – „ЕУТМ ЦАР“, каде силите на ЕУ придонесуваа за постигнување на безбедна средина во областа Бангуи, важен дел од меѓународните напори за заштита на локалното население како и за создавање услови за непречено доставување на хуманитарна помош.  Во 2020 година двајца штабни офицери од Македонија беа испратени во мисијата ЕУТМ ЦАР, каде придонесуваа заедно со припадници од осум земји-членки на ЕУ и четири земји-партнери и земји-кандидати. Учеството на Македонија во оваа мисиј заврши пред две години, во февруари 2023 година.
Бенефитот од учествува во ЕУ мировни мисии
АЛТЕА е третата и најголема мировна операција што ја има започнато ЕУ. Таа е од исклучителна важност за европскиот мир и стабилност, со оглед на тоа што Босна и Херцеговина се граничи со земји-членки на Унијата и секоја нестабилност  на нивните граници носи опасност и за самата ЕУ, концепт кој Унијата го нарекува безбедна и сигурна средина. Усогласувањето со безбедносната политика на Европската унија е опфатено во 31 поглавје – надворешна, безбедносна и одбранбена политика, од преговорите за членство во ЕУ, во Кластерот шест – надворешни односи. Сите 27 земји-членки на ЕУ учествуваат во Европската заедничка безбедносна и одбранбена политика. Сите земји кои сакаат да станат членки на ЕУ треба да придонесуваат и соодветствуваат со критериумите на оваа европска политика, идеја која тие ја нарекуваат „давател на безбедност наместо безбедносен корисник“.
„Република Северна Македонија  ја потврдува стратегиската определба за достигнување членство во Европската Унија преку цврстата политичка определба за поддршка на Заедничката надворешна и безбедносна политика (ЗНБП/CFSP) и со декларирање конкретен придонес кон цивилните и воените операции во рамките на Заедничката безбедносна и одбранбена политика (ЗБОП/CSDP) на Унијата”, се наведува во извештајот на Министерството за одбрана.
Претседателот на Синдикатот на одбраната и безбедноста – Ристо Ајтов, вели дека ако не беа мировните мисии на НАТО и на ЕУ каде учествуваше Македонија, земјата ќе немаше од каде да црпи искуство и ќе останеше само на теоретско знаење. Според него на македонската армија како млада армија од 30 години, иако веќе припаѓа на друштвото на НАТО армии каде некои членки имаат армии со повеќе од 100 години постоење, потребно и е собирање на искуство.
Ристо Ајтов, Претседател на Синдикатот на одбраната и безбедноста
„Втората придобивка од учеството во мировните мисии е интеркооперативностa со другите развиени армии на ЕУ членки. Мисијата не е еднократна, туку е циклична и сите припадници кои се враќаат од мировните мисии потоа го споделуваат знаењето и искуството со своите колеги во рамките на обуките внатре во АРМ. Опременоста на македонската армија е дискутабилно прашање, затоа трет голем бенефит е тоа што во овие мировни мисии, опремата ја носат најголемите армии а ние помагаме во обслужувањето на опремата и така учиме за неа“, вели Ајтов.
Ајтов е уверен дека каде и да се отвори нова мировна мисија предводена од ЕУ, на пример во Украина, Северна Македонија ќе испрати свои мировници бидејќи го следи примерот на Европската унија како земја-кандидат за членство.
„Ние сме со намера да влеземе во ЕУ. Кога Европската унија прави закони за безбедност, тие закони ќе треба да се пресликаат и во македонското законодавство. На пример, ние како членка на НАТО сме должни, согласно планот и програмата на одредена мисија и нашите капацитети и специјалности, да учествуваме во неа. Истото е и со мисиите поддржани од ЕУ – ние можеме да кажеме не, но тоа не е добро за нас, особено што зависиме од нивната помош и поддршка за армијата”, вели Ајтов.
Според него следењето и поддржувањето на безбедносни и одбранбени одлуки на ЕУ е добро за Македонија како земја-кандидат, бидејќи ако не ги почитуваме, ризикуваме да биде сменет начинот на кој ЕУ гледа кон Македонија како кон партнер и потенцијална членка.
Извор: Армија на РСМ – медицински тим на АРМ во АЛТЕА
Претседателот на синдикатот вели дека мировниците откако ќе се вратат дома од мисиите немаат лоши искуства, но негативен аспект кој го забележал е незадоволството кај некои од  нив во однос на работните односи.
„Нашите припадници на армијата некогаш се обесхрабрени од фактот дека заработуваат помалку од нивните колеги од другите армии, пример Германците или Французите, со кои заеднички учествуваат во мировните мисии и ги извршуваат истите задачи и работат на истите позиции а сепак заработуваат помалку од нив”, вели Ајтов.
Поактивно вклучување во безбедносната политика на ЕУ
На 19 ноември 2024, соработката помеѓу ЕУ и Северна Македонија во областа на одбранбената и безбедносна политика, дополнително се продлабочи и систематизира со потпишување на нова политичка рамка – Партнерство за безбедност и одбрана.
„Додека АЛТЕА беше конкретна операција со ограничен мандат, новиот договор создава постојана рамка за учество во повеќе мисии, заеднички вежби, размена на информации и развој на одбранбени способности. Ова значи дека Северна Македонија сега станува дел од пошироките механизми на Заедничката безбедносна и одбранбена политика (CSDP), што е значаен чекор кон нејзино интегрирање во европските одбранбени структури“, е ставот на Сеад Ризвановиќ, долгогодишен новинар и аналитичар во областа на одбраната и безбедноста.
Сеад Ризвановиќ, новинар и аналитичар
Ризвановиќ вели дека со ова Партнерство, ЕУ сигнализира дека сака поактивно да ги вклучи кандидатите во своите безбедносни политики дури и пред целосното членство:
„Потпишувањето на партнерството сега е дел од пошироките геополитички промени и зајакнувањето на одбранбената соработка во Европа по руската агресија врз Украина. ЕУ сè повеќе се фокусира на заедничката безбедност и одбрана, вклучувајќи ги и земјите кандидати кои се стратешки партнери. Ова партнерство дополнително ја зацврстува нашата улога во европската безбедносна архитектура а македонската одбрана ќе има корист преку пристап до експертиза, технологија и обука од европките партнери, што ќе ја зајакне нејзината способност за справување со закани“, вели Ризвановиќ.
Според него, преку учество во европски одбранбени иницијативи, армијата ќе може да се модернизира и да стане поконкурентна во рамките на НАТО и ЕУ.
Извор: Македонска информативна агенција (МИА)
Европски мировен фонд за Армијата
Од Европска служба за надворешна акција во септември 2024 објавија дека обезбедуваат поддршка од 13 милиони евра во рамките на Европскиот мировен фонд за македонската армија, што од домашните безбедносни експерти беше оценето како важна пресвртница во нашата безбедносна и одбранбена соработка со ЕУ.
„Одлуката ја одразува благодарноста на ЕУ за целосното усогласување на Северна Македонија со Заедничката надворешна и безбедносна политика на Унијата, што е многу јасен израз на стратешкиот избор на Северна Македонија за иднината во ЕУ. ЕУ и Северна Македонија стојат обединети во нивната решеност да ја продлабочат соработката во решавањето на итните прашања поврзани со безбедноста и одбраната и да истражуваат нови патишта за заедничка акција“, се наведува во соопштението на Европската служба за надворешна акција.
Извор: Eurasia Review
Поранешниот заменик-началник на Генералштабот и член на Клубот на Генерали – Генерал мајор во пензија, Мухамет Рацај, тврди дека овие средства не се дадени за закупување на вооружени системи, но сепак Европа размислува за нашиот регион како потенцијално загрозен од руската агресија врз Украина, што значи дека ЕУ ни помага во усовршување на нашите одбранбени капацитети уште пред да станеме членка.
„Европа сметаше дека е безбедна и дека не треба да троши многу пари на одбрана и безбедност, па затоа земјите членки ги намалуваа своите армии. Но во последно време е доста сериозна ситуацијата и Европа се подготвува за одбрана. Има многу непредвидливи работи кои се однесуваат на одбраната, суверенитетот и интегритетот на европските земји настанати по кризата предизвикана од војната во Украина. Ние прифаќаме се што ЕУ одлучува да ангажира за да ја зацврсти безбедноста на своите членки и тие што сакаат да се приклучат и затоа ни се дадени овие средства”, вели Рацај.
Генерал мајор во пензија, Мухамет Рацај
Генерал мајор Рацај вели дека овие средства од Европскиот мировен фонд се наменети и за тековните безбедносните потреби на нашата армија со чие зајакнување земјата ќе придонесе кон регионалната безбедност, како на пример преку Бригадата на Југоисточна Европа (SEEBRIG) која се користи за потребите на ОБСЕ, ЕУ-предводени мировни мисии, ОН и НАТО.
„Овие средства се насочени и кон зајакнување на нашите капацитети за справување и спречување на нелегалниот проток на мигранти кои транзитираат низ нашата земја и се упатуваат кон ЕУ, што претставува безбедносен ризик и за нас, и за Унијата. Ценам дека овие средства можеме да ги искористиме и за подобра подготовка на нашите единици во бригадата на Југоисточна Европа која има седиште во Куманово до 2026 година”, вели Рацај.
Тој додека бил заменик-началник на Генералштабот и присуствувл на состаноци со ЕУ, вели дека во тоа време не се давало голема важност на развивањето на нашите единици, како што тоа го прави НАТО откако станавме негова членка. Сега во ЕУ веќе почнуваат сериозно да размислуваат за функционирање на овие бригади, вели Рацај, бидејќи овој дел од Eвропа е критичен и потенцијално загрозен од Русија.
Учеството на припадниците на АРМ во мировните мисии предводени од ЕУ редовно се поздравува од европските претставниц како позитивен чекор кон целосно усогласување со безбедносните потреби на Европската унија.
Овој текст е изработен како дел од проектот „Медиумите за ЕУ“ спроведуван од ЕВРОТИНК и партнерите АЛДА и БИРС, а финансиски поддржан од ЕУ. Ставовите  изразени во него се единствена одговорност на авторот и на ЕВРОТИНК и не ги одразуваат ставовите и гледиштата на Европската Унија.

Tags:Безбедност ЕУ

Туристичкиот развој зависи од интегрираната транспортна мрежа на државата
Автор: Афродита Рамос
Од Меѓународниот аеродром – Скопје во зимскиот период оперираат 35 линии, од кои 28 се дестинации од ЕУ земјите, а во летниот период, тој број се зголемува на 34. На Охридскиот аеродром „Св. Апостол Павле”, пак во зимскиот период од четири дестинации, три пристигнуваат од градови од Европската унија, а во летниот период тој број ќе се зголеми на пет. Неодамна, најавенис е и шест нови авиолинии од градови од ЕУ – Париз, Барселона, Лион, Штутгард и Базел.
Наместо да се субвенционираат појдовни патници како што досега беше практика, со новата програма на државата, со финансиска поддршка тешка 375 милиони денари,  ќе се субвенционираат авиокомпаниите кои ќе носат патници до Северна Македонија и тоа 12 евра по патник превезен до Охридскиот аеродром и девет евра до Скопскиот аеродром. Авионите кои пристигнуваат од земјите на Европската унија се најбројни на македонските аеродроми.
Со оглед на најголемата бројност на ЕУ дестинациите и принципот на исплата „по пристигнат патник“, новите авиолинии би требало да го стимулираат и развиваат и туризмот во државата.
Објаснувањето на министерот за транспорт и врски, Александар Николовски, зошто е одбран модел за поголемо субвенционирање на дојдовни, а не појдовни патници, гласи – дека владата сака да донесе нови патници во земјава, а не граѓаните да си одат од неа.
Но Државниот завод за статистика, покажува дека во просек туристите во државата остануваат само два дена и тоа во градовите каде има аеродроми, Скопје и Охрид, што укажува дека останатите градови и делови во земјата се ретко посетени.
За туристите подолго време да уживаат во убавините на Северна Македонија, освен субвенционирање на авиолетовите и развивање на разновидна туристичка понуда, потребно е брз и ефикасен превоз низ државата. Со оглед на тоа што во државата нема разгранет и функционален железнички превоз, ниту пак ефикасен и современ меѓуградски превоз, туристите кои ќе дојдат во земјава преку авиолиниите, честопати се лимитирани на двата града со аеродроми или пак се изложени на дополнителен трошок, како што е изнајмување на автомобил или користење на услугите на организиран превоз на туроператорите, за да патуваат до други места низ државата.
Што ќе значат за македонскиот туризам новите авио дестинации

Извор: ТАВ Аеродроми

Најавата за нови авиодестинации е добра вест како мерка за транспортниот развој на земјата, смета Трајан Ангелоски, претседателот на Сојузот на стопански комори. Според него, за поздравување е секој позитивен чекор кон подобрување на инфраструктурата и сообраќајни врски на Македонија со светот.

„Особено во авиосообраќајот. Сметаме дека навистина ни недостигаат директни конекции со многу важни градови и во Европа и во светот. Очекуваме дека бројот на патници на нашите аеродроми ќе расте. Мораме да работиме на осовременување на сообраќајните коридори и решенија и ги поздравуваме најавите за изградба на брза железница кон Солун и Белград, а оттаму и кон останати Европски дестинации. Секој чекор кој ќе придонесе кон развој на сообраќајната инфраструктура е добредојден”, вели Ангелоски.

Трајан Ангелоски, Сојуз на Стопански комори на Македонија
Полемо раздвижување на македонските аеродроми, токму поради тоа што новите авиолинии доаѓаат од големи или главни градови, е очекувањето на Влатко Сулев, претседателот на Националното здружение за дојдовен туризам.
„Кога отвораат нискобуџетните компании авиодестинации, се водат од тоа каде живее дијаспората, а за туристи се гледа аеродромот да е голем или пак да не е повеќе од еден час од главениот или поголем град. Но откако се објавија сега новите дестинации, мора да се работи со партнерите – авиокомпании, дека летовите се веќе воспоставени и да почнат со промоција на Северна Македонија како дестинација каде можат да отпатуваат туристите”, вели Сулев.

Влатко Сулев, Национално здружение за дојдовен туризам
Директорката на Агенцијата за промоција и поддршка на туризмот, Билјана Стефаноска, очекува авиокомпаниите да учествуваат во промоција на Скопје и на Охрид како дестинации за европските туристи и пошироко, но вели дека на Македонија останува да го разработи пазарот и дополнително да ја промовира државата.
„Треба да докажеме дека нашиот пазар е интересен, атрактивен и нуди потенцијал. Само така ќе може да ги задржиме овие линии и ќе дадеме добар сигнал на останатите за отворање нови линии и привлекување на што поголем број на нови туристи, но и нашите од дијаспората”, вели Стефаноска.

Билјана Стефаноска, Агенција за промоција и поддршка на туризмот
Поради големиот број македонски иселеници во земјите од Европската Унија, очигледно е дека најчести и најбројни корисници на авиолиниите не се туристи, туку македонските државјани и нивните семејства кои живеат или патуваат во ЕУ. Тоа може да се заклучи преку официјалните статистики – низ Скопскиот аеродром во 2024 година поминале над 2,5 милиони патници, информираат од ТАВ Аеродроми, а бројот на странски туристи во Северна Македонија за 10 месеци од 2024 бил 750.471, според Државниот завод за статистика.
Истовремено, најголем број странски туристи во Северна Македонија во 2024, биле тие кои дошле во земјава по земен пат, и тоа, Срби, Грци и Бугари, што значи дека сѐ уште клучно за зголемен проток на странски туристи остануваат транспортните патни коридори.
Како и по какви патишта се патува

Извор: Македонија пат
За патиштата низ Македонија честопати се вели дека се очајни. Граѓаните кои ги користата секојдневно, но и странците, за да додјат од едно до друго место во Македонија имаат многу забалешки за состојбата и одржувањето на патната инфраструктура.
„Возиме на тоа што е останато од патот изграден за време на Југославија”, вели жителка на Општина Македонски Брод, општина која се издвојува по спелеолошкиот туризам.
„Одрони и свлечишта, некастрена и надвисната вегетација, искршени патна сигнализација, дупки како кратери кои од дождот се направиле базени, тесен пат”,  вака го опишува патот кој го поминал францускиот турист Доминик Пјер со изнајмен автомобил од Скопскиот аеродром, обидувајќи се да стигне до еден од најстарите градови во Македонија, Кратово, и да ја посети неговата околина и познатиот геолошки резерват – Куклици.
Викторија Митеска, локален водич во Охрид, која соработува со туристички компании, вели дека на туристите не им се верува кога ќе им кажат дека не можат да отидат до Охрид и да се вратат во Скопје во ист ден.
„Иако се само 173 километри одалечени, патот со автобус трае и по четири часа, се поминува по недоизграден пат, кој е и опасен, поради недостатокот од заштитни огради и сигнализација, а и по планинските превои патот е прилично дотраен, па поради дупките и одроните мора бавно да се вози”, вели Митеска.
Слична е состојбата и со другите патни правци низ државата, кои  водат до интересни места за љубителите на планинскиот, руралениот, гастрономскиот, винскиот или културниот туризам.

Извор: Радио Слободна Европа
Со железнички превоз пак, се превезуваат сѐ помалку патници – според статистиката со него во 2022 се возеле 405.507 патници, а во 2023, само 280.440, бидејќи има само три преостанати функционални патнички линии – од Скопје до Велес, до Гевгелија и Битола, а меѓународен железнички превоз повеќе не постои. Железничките станици пак, предизвикуваат страв бидејќи се демолирани и тонат во ѓубре, а целата железничка инфраструктура е запустена.

Извор: Призма – Железничка станица, Кочани
Што треба да се направи
Подобра транспортна инфраструктура, би сменило многу во  туристичко портфолио на Македонија. Во зимскиот период особено проблем имаат зимските туристички центри, бидејќи, ни примарната, ни секундарната инфраструктура не е развиена.
„Да се завршат проектите кои ветуваат дека ќе бидат завршени како на пример патот до Охрид, веќе би се променила ситуацијата. ЕУ ни даде 20 милиони за развој на туризмот, но скоро ништо до тоа не се искористи за туризмот. Немаме стратегија за туризам”, вели Влатко Сулев од Здружението за дојдовен туризам.
Според Сулев Македонија треба да создава автентични туристички доживувања.
„Но, немаме верба во туризмот. Доколку имаме автентична туристичка понуда, сметам дека транспортот нема да е пресуден. И Албанија нема транспортна инфраструктура, па е број еден во Европа по развој на туризмот, бидејќи веруваат дека од туризмот се живее”, вели Сулев.
Од Агенцијата за промоција и поддршка на туризмот велат дека добивале многу реакции за инфраструктурата до ски-центрите, автопатот Охрид – Кичево и локалните патишта до руралните средини и туристички места.
„Патната инфраструктура треба да се одржува, реновира и да се вложува во нови сообраќајници и паркинг места. Најавата на Владата за новите траси за железнички поврзувања и изградба и доградба, на веќе започнатите, а и нови автопати, ќе значат подобра циркулација и проток на туристи, бидејќи Македонија има одлична централна положба на Балканскиот полуостров и претставува раскрсница и поврзување со соседните земји, Европа, соседните пристаништа и аеродроми”, вели Билјана Стефаноска, диекторка на Агенцијата.
Македонија дел од Трансевропската транспортна мрежа
Желбата на Северна Македонија да биде „раскрсница на Балканот“ во транспортна смисла, бидејќи два важни европски коридори – Коридор 8 и 10 поминуваат низ неа, никако да се реазлизира по 30 години независност. Проценката е дека целиот проект би чинел 2,1 милијарда евра, но Коридорот 8 сѐ уште не завршен ниту пак на повидок е да биде готов, додека Коридорот 10, исто така, се доградува, со проценка дека новата железница долж него ќе чини околу две милијарди евра. Овие транспортни инфраструктури се приоритети на Европската транспортна политика на Балканот, под  надлежност на Трансевропската транспортна мрежа.
Од Министерството за транспорт, пак информираат, дека се работи на неколку приоритети на македонската транспортна мрежа за оваа година.
„Пуштање во употреба на првите 40 километри од автопатот Кичево – Охрид, изградба на мост на реката Вардар кај Велес, реконструкции на седум мостови по должина на Коридорот 10 на железницата, реконструкција на терминалната зграда на охридскиот аеродром, се дел од приоритетните проекти на кои ќе работиме оваа годинава“, велат од министерството за транспорт и врски.
Овој транспортен нексус составен од аеродром – железници – патишта е всушност клучен елемент од Европската агенда за поврзаност и мобилност, наречена Трансевропска транспортна мрежа или TЕN-T, која вклучува и пловни водни мрежи, кои кај нас се уште не се разработени, како иден транспортно-инфраструктурен план. TEN-T е политичкиот инструмент кој на земјите членки на ЕУ им овозможува планирање и развој на ефикасен, функционален и висококвалитетен транспортно-инфраструктурен систем низ сите 27-членки на Европската унија, а во суштина го овозможува основниот принцип на ЕУ – слободно движење на луѓе, добра и услуги.
„TEN–T ја зајакнува економската, социјалната и територијалната кохезија на ЕУ и создава беспрекорни транспортни системи преку границите, без празнини, тесни грла или алки кои недостасуваат. Особено од нејзината ревизија во 2024 година, тој исто така има за цел да го намали влијанието на транспортот врз животната средина и климата и да ја зголеми безбедноста и еластичноста на мрежата“, oбјаснуваат од Европската комисија.

Извор: EUR-Lex
TEN-T е огромен проект кој се состои од патишта, железници, внатрешни водни патишта и кратки морски бродски рути кои ги поврзуваат урбаните и руралните средини, поморските и внатрешните пристаништа, како и аеродромите и товарните терминали. TEN-T е поделена на основна, проширена основна мрежа и сеопфатна мрежа. Основната мора да биде завршена до 2030 година, проширената до 2040, а сеопфатната до 2050 година и да ги поврзува сите региони на ЕУ.
Македонија како земја-кандидат за ЕУ потпаѓа под TEN-T коридорот Западен Балкан – Источен Медитеран (WBEM). Тој ги поврзува земјите-членки на централна Европа со пристаништата на Јадранското и источното Средоземно Море преку Западен Балкан.  Коридорот се протега низ осум земји-членки на ЕУ, како и низ земјите-кандидатки – Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Косово, Албанија и Северна Македонија.
ЕУ бара поголеми напори за поефективно транспортно поврзување
Главните недостатоци на Коридорот Западен Балкан – Источен Медитеран (WBEM), споед Европската комисија, се недостиогт на развиена инфраструктура, како железничката и патната која пак, треба дополнително да им помогне на аеродромите во нивното функционирање. Забелешките кон Македонија, но и кон останатите земји-кандидатки, е доцнењето во реализација на проектите.
Европскиот координатор на коридорот, Маријан-Жан Маринеску, го потенцира недостатокот од резултати од планираните инвестиции, бидејќи во изминатата деценија се реализирани само дел од проектите и тоа главно помалите, додека поголемите постојано се одложуваат. Истото се случува и со прекуграничните проекти.

Извор: https://transport.ec.europa.eu
„Забележан е ограничен напредок во Трансевропската транспортна мрежа и реформите во транспортната политика. Вклучувањето на Северна Македонија во Источниот медитерански коридор на Западен Балкан беше поздравено, но сѐ уште се потребни значителни напори за одржување на инфраструктурата, решавање на потребите за алтернативно гориво и подобрување на патиштата и железницата. Комисијата ја нагласи важноста од забрзување на развојот на железничкиот Коридор 8 и 10 за позиционирање на Северна Македонија како регионален транспортен центар”, констатираше на крајот од 2024 година Поткомитетот ЕУ – Северна Македонија за транспорт, животна средина, енергетика и регионален развој.
Придобивките од развиен и модерен мултимодален транспорт се многубројни и има витално значење за економскиот развој на земјата на патот кон ЕУ, бидејќи економијата зависи во голема мера од сеопфатна транспортна поврзаност со Европа. Сепак, предизвиците, кои со години наназад постојано ги нотира Европската комисија, се повторија и на последниот состанок на Поткомитетот ЕУ – Северна Македонија. Меѓу нив е и тоа дека властите треба да ја зајакнат политичката посветеност  и институционалните капацитети за да ги спроведат потребните реформи за исполнување на стандардите на ЕУ во транспортниот сектор.

Овој текст е изработен како дел од проектот „Медиумите за ЕУ“ спроведуван од ЕВРОТИНК и партнерите АЛДА и БИРС, а финансиски поддржан од ЕУ. Ставовите  изразени во него се единствена одговорност на авторот и на ЕВРОТИНК и не ги одразуваат ставовите и гледиштата на Европската Унија.

Во периодот од 23 до 28 јануари 2025 година околу 100 претставници на граѓански организации се информираа за повикот за избор на 14 членови и заменици членови на Советот за соработка меѓу Владата и граѓанското општество од редот на здруженија и фондации, на четирите информативни сесии кои Граѓанскиот ресурсен центар во партнерство со Одделението за соработка со невладините организации на Генералниот секретаријат на Владата ги организираше во Скопје, Гостивар, Битола и Радовиш.

Целта на овие информативни сесии беше граѓанските организации да се информираат за клучните надлежности и улогата на Советот со фокус на процесот на избор, условите и критериумите за подобност, роковите и начинот на гласање за пријавените кандидати за членови на Советот од редот на здруженија и фондации. На овие информативни сесии, претставникот од Генералниот секретаријат на Владата детално го презентираше повикот и формуларот за аплицирање на повикот за избор на членови и заменици членови на Советот за соработка меѓу Владата и граѓанското општество од редот на здруженијата и фондациите. Организациите има можност да поставуваат прашања и да добијат дополнителни појаснувања за повикот, изборот и гласањето.
Најчесто поставуваните прашања на овие четири информативни сесии се однесуваа на дополнително објаснување на критериумите за аплицирање како и процесот на гласање за кандидатите од редот на граѓански организации. На сите информативни сесии беше истакнато дека секоја пријава мора да содржи кандидат за член и заменик член и организациите кои што пријавуваат кандидати или што гласаат за дадени кандидати можат да пријавата кандидат односно да гласаат само во областите кои што им се наведени како области на делување во нивните статути.
Дополнително, настанот послужи и за информирање на организациите за претстојните промени во правната рамка за подобрување на овозможувачката средина за развој на граѓанското општество во земјата како и за процесот на изготвувување на новата Стратегија за соработка со и развој на граѓанското општество со Акциски план за 2025-2028.
Советот за соработка меѓу Владата и граѓанското општество се формира со Одлука на Владата на Република Северна Македонија, како советодавно тело на Владата за унапредување на соработката, дијалогот и поттикнување на развојот на граѓанското општество во Македонија, за што Генералниот секретаријат на Владата на Република Северна Македонија на 20 јануари 2025 година објави јавен повик.
Краен рок за аплицирање е 4 февруари 2025 година.
Во рок од 8 дена по завршување на јавниот повик, на www.nvosorabotka.gov.mk Одделението за соработка со невладини организации ќе објави извештај за пријавените организации со кандидатите кои ги исполниле условите од јавниот повик, со повик до граѓанските организации да го дадат својот глас за еден од кандидатите, во секоја од областите на делување на организацијата наведена во статутот.
Информативните сесии беа организирани во рамки на проектот „ЕУ поддршка на Граѓанскиот ресурсен центар – фаза 2“, финансиран од Европската Унија, а спроведуван од Националната фондација за развој на граѓанско општество Граѓански ресурсен центар, Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС), Медиа плус, Штип и Асоцијација за демократски иницијативи – АДИ, Гостивар.

< Пред   Следно >

Поврзани:

На 1.2.2025 год. (сабота) претставници на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ – Велес, во состав Владимир Ивановски, Иван Гушев и Ангелче Гушев ги посетија извидниците во Солун каде што ги започнаа разговорите за реализација на јубилејната XXV Вардрската регата Гемиџии 2025. Оваа година повторно ќе се реализира од Велес и ќе…

Извор: Eduardo Soares / Unsplash
Успеваат ли мерките за намалување на инфлацијата да им ја поевтинат живејачката на граѓаните
Авторка: Бранкица Несторовска
„Секојдневниот живот стана луксуз. Дефинитивно не ни требаат краткорочни кошнички. Потребни ни се повисоки плати“. Вака Никола од Кавадарци ја коментира неодамна завршената акција „новогодишна кошничка” со која требаше да се намалат цените на основните продукти за граѓаните и со тоа да им се помогне за новогодишните и божиќните празници да заштедат при набавките на храна и пијалоци. Тој смета дека краткорочните мерки, како новогодишната кошничка, не се доволни за да ги решат вистинските проблеми на граѓаните.
За Жанета од Скопје, акцијата била типична политичка манипулација и таа со скептицизам гледа на ваквите мерки. Незадоволство од мерката има и кај пензионерите. Велешанката Нада пак е на став дека мерката не била доволна ако се земат предвид ниските пензии.
„Цените се стандардно високи, а пензиите не се доволни да ги покријат трошоците до крајот на месецот”, вели Нада.
„Помалку трошоци, повеќе за тебе“
Новогодишната потрошувачка кошничка беше акција предложена од бизнис заедницата за намалување на цените на одделни прехранбени производи, алкохолни и безалкохолни пијалоци во период од еден месец. Мерката опфаќаше основни прехранбени производи од различни групи како што се: леб и житарки, пекарски производи, месо и преработки од месо, риба, млеко и млечни производи, овошје и зеленчук, безалкохолни и алкохолни пијалоци. Тие се нудеа под мотото: „Помалку трошоци, повеќе за тебе“.
Но многумина сметаат дека граѓаните не добија ниту помалку трошоци, ниту повеќе за себе. Сојузот на синдикати на Македонија (ССМ) смета дека акцијата ни од далеку не ја исполнила својата цел.
„Загрижува тоа што трговците повторно го искористија периодот пред стапување на сила на последната акција и евидентно ги зголемија цените, па така наместо да бидат намалени за најмалку 10%, цените на производите останаа на исто ниво“, велат од Сојуз на синдикати на Македонија.
Дополнително, наведуваат дека вредноста на синдикалната минимална кошница во делот на храна и пијалоци за месец јануари 2025 година изнесува 23.198 денари, односно е зголемена за 123 денари, споредено со месец декември, кога и стартуваше акцијата. Од јануари 2024 до јануари 2025 година минималната потрошувачка кошница за граѓаните се зголемила за 100 евра, а само за да ги задоволи основните потреби за храна и пијалоци едно четиричлено семејство треба да издвои 2.191 денар повеќе од лани.Ќе има ли велигденска и рамазанска кошничка?
Од успехот на новогодишната кошничка пак зависи дали ќе има велигденска и рамазанска кошничка или владата ќе примени други мерки за намалување на цените. Засега од владата се задоволни како поминала акција и ја прогласија за успешна, иако Државниот завод за статистика објави дека цените во декември се намалиле за само 0,3 проценти, споредено со месецот претходно, што е далеку под очекуваното од страна на владата како краен ефект од акцијата. Притоа инфлацијата во месец декември, според Државниот завод за статистика, изнесува 4,4 проценти.
Успешноста на акцијата од Министерството за економија и труд велат дека се гледа во тоа што во неа биле вклучени 1.178 производи од 96 производители и дистрибутери, а се применувала во 762 продажни места во 51 маркет.
Но, од Сојузот на синдикати на Македонија (ССМ) сметаат дека со оглед на тоа што новогодишната кошничка не довела до намалување на цените на производите за 10 проценти како што беше најавено од страна на стопанствениците, не може да се верува на добрата волја и свесност на трговците дека во иднина доброволно ќе ги намалат цените на производите како што ветуваат.
Од ССМ бараат владата да воведе мерки за зачувување на животниот стандард на граѓаните и работниците, но без најава за трговците, за да не можат истите да ги зголемуваат цените на производите пред почетокот на мерките и да прават злоупотреби на грбот на граѓаните и работниците.
„ССМ предлага ваквите мерки да траат подолг временски период за да можат работниците и граѓаните да ги почувствуваат ефектите од истите“, наведуваат од Сојуз на синдикати на Македонија.Извор: Franki Chamaki / Unsplash
Нема податоци од Пазарниот инспекторат дали бизнисите ја почитувале акцијата
Од Државниот пазарен инспекторат засега не даваат информации за евентуални злоупотреби од страна на трговците, изречени санкции и други мерки, со оглед на тоа дека пазарните инспектори беа на терен и вршеа контроли, за да утврдат како се движат цените на основните прехранбени производи во текот на акцијата. Контролите беа спроведувани и кај добавувачите и кај производителите и маркетите, со цел да се утврди дали постои нелогично зголемување на цените кај одредени производи.
Народната банка против инфлацијата
Растечката инфлација во земјата се најде и во последниот Извештај на Европската комисија за напредокот на земјата кон ЕУ.
„Политичкиот микс не ги адресираше целосно предизвиците предизвикани од високата инфлација“, стои во Извештајот на Европската комисија за 2024 година.
Во Извештајот се наведува дека за да ја ограничи инфлацијата, како и да ја поддржи денаризацијата, Народната банка ја зголемила основната каматна стапка, повлекла ликвидност и ги прилагодила задолжителните резерви на диференцирана основа за депозитите во домашна и странска валута.
„Земјата сè уште нема доставено никакви податоци за цените на услугите до Евростат. Северна Македонија треба целосно да се усогласи со новите барања во областа на бизнис статистиката“, се констатира во Извештајот.
Програма за економски реформи 2024 – 2026
Програмата за економски реформи 2024-2026 е дел од процесот на Поедноставен европски семестар за земјите кандидати, инспириран од Европскиот семестар за земјите членки на ЕУ. Процесот воведен со Стратегијата за проширување во 2013 година, подразбира подобрување на економското управување и координацијата на економските политики, со цел обезбедување долгорочен економски раст и конкурентност согласно барањата од Копенхашките критериуми за членство во ЕУПрограмата објавена во јануари 2024 наведува дека ризиците за финансиската стабилност на секторот домаќинства, засега, се ограничени, во услови на раст на расположливиот доход, што придонесува за задржување солидна способност за редовно намирување на обврските.
„Долгот на домаќинствата расте забавено, и е сѐ уште во умерени рамки и под меѓународните прагови за ранливост”, се наведува во Програмата.
Според податоците од Програмата, инфлацијата бележи свој раст уште од крајот на 2021 и во текот на 2022 година, кога дошло до забрзување на стапката на инфлација во домашната економија, главно условено од засилениот раст на увозните цени, особено кај храната и енергијата.
Поголемо домашно производство, помали царини
Претседателот на Сојузот на стопански комори на Македонија (ССК), Трајан Ангелоски, смета дека мерката новогодишната кошничка не била злоупотребена од трговците и оти во одреден дел успеала да ги ублажи ефектите од инфлацијата, особено кај производите кои новогодишната кошничка ги опфаќала.
Законот за нефер трговски практики, според Ангелоски, би требало да има позитивно влијание во делот на стабилизација на цените и обезбедувањето фер услови за сите учесници на пазарот. „Како ќе се спроведе ќе зависи од тие што ќе го спроведуваат, а тоа се надлежните институции“, вели Ангелоски.
Во однос на долгорочните мерки кои би обезбедиле одржливо справување со инфлацијата, Ангелоски смета дека клучот е во зголемувањето на домашното производство и намалување на царините за увоз на прехранбените производи кои не можеме, самите како земја, да ги произведеме.
„Доколку сметаме дека цените се повисоки во маркетите, треба да се насочиме кон поефикасни мерки за набавка на истите производи, а тоа се: онлајн шопингот, набавка од интернет продавници“, вели Ангелоски, првиот човек на ССК.
Тој смета дека е очекувано вакви начини да понудат пониски цени, согласно пониските трошоци, за разлика од цените во маркетите кои во голема мера се диктирани и од повисоките трошоци при пласирањето на производите на пазарот.
Високите цени предизвикаа бран на протести во регионот
Во Европската унија Хрватска е една од трите земји со најголема инфлација, односно таа во Хрватска изнесува 4 проценти, во Унгарија 4,8 и во Романија 5,5 проценти.
Токму поради тоа на крајот од јануари трговските синџири, бензинските пумпи и продавниците во Хрватска се соочија со бојкот, инициран од постојаното зголемување на цените на производите. Иницијативата била поддржана од здруженија за заштита на потрошувачи, од синдикати, политички партии, дури и од министерот за економија на Хрватска.
Податоците покажуваат дека цените во Хрватска во декември пораснале за 4,5 проценти во споредба со декември претходната година, што се смета за пик.
„Многу производи на хрватските полици се значително поскапи во однос на државите од регионот. Ова е особено неразбирливо кога станува збор за хрватски производи. Токму поради ова, граѓаните ја презедоа ситуацијата во свои раце, бидејќи видоа дека владата не може или не сака да реагира“, изјавува Кристиан Тончиќ, граѓанин на Република Хрватска.
Извор: Simon Kadula / Unsplash
Дополнително, Тончиќ вели дека во Хрватска е присутна т.н. „инфлација на алчност“, односно вели дека многу компании ги зголемувале цените далеку над растот на трошоците за производство со цел зголемување на профитот на штета на граѓаните.
„Владата презеде мерки како: лимитирање на цените на енергенсите – струја, гас, нафтени деривати, ограничување на цените на производите во продавниците само за 30 прехранбени и хигиенски производи, што никако не е доволно“, вели Тончиќ.
Акцијата за бојкот на трговците во Хрватска одекна во регионот, па бојкот се најави и во Босна и Херцеговина, Црна Гора, а и во Македонија.
Европска унија успеа да ја смири инфлацијата
На ниво на ЕУ пак, заложбите на Европската централна банка (ЕЦБ) се да се одржи ценовна стабилност и тоа преку одржување на инфлацијата од два проценти на среднорочен период. Токму стапката на инфлација од два проценти, според ЕЦБ, обезбедува стабилност на цените и ги поддржува целите на банката преку спречување на ризиците од дефлација и одржување на ефикасна монетарна политика.
Во август 2024 година инфлацијата во еврозоната значително се намали, достигнувајќи 2,2 проценти, што е најниско ниво во последните три години. Вакво намалување беше поттикнато главно од намалувањето на индексот на потрошувачките цени во Германија, како и од контролата на цените во Шпанија и во Франција. Овие две земји во 2024 година успеале да ги ограничат цените придонесувајќи кон генералното намалување на инфлацијата во еврозоната во 2024 година. За пример, во Шпанија до 30 септември лани беше воведена привремена стапка на ДДВ од нула проценти за одредени основни прехранбени производи.
Овој текст е изработен како дел од проектот „Медиумите за ЕУ“ спроведуван од ЕВРОТИНК и партнерите АЛДА и БИРС, а финансиски поддржан од ЕУ. Ставовите изразени во него се единствена одговорност на авторот и на ЕВРОТИНК и не ги одразуваат ставовите и гледиштата на Европската Унија.