Зошто ни е потребен национален систем за превенција од употреба на дроги во училиштата?

ОдХОПС – Опции за здрав живот Скопје 18/11/202502/12/2025

Податоците јасно ни укажуваат дека учениците во Македонија се соочуваат со ризици кои не смеат да останат занемарени.

Според ESPAD, европското истражување спроведено кај ученици на возраст 15–16 години (ESPAD Report 2019):

7% од учениците во Северна Македонија пробале канабис барем еднаш
4% го користеле во изминатата година
9% користеле инхаланти
5% земале рецептурни лекови без медицинска потреба

Извор: ESPAD Report 2019 – North Macedonia

Ова се деца на 15–16 години.

Според податоците од Институтот за јавно здравје (National Drug Situation Overview – North Macedonia, 2022), првото експериментирање со супстанции — алкохол, цигари, канабис — најчесто се случува на возраст од 13 до 15 години, што е токму периодот кога училиштата имаат најголема можност за рана интервенција.
Извор: NDSO 2022 (МЗ & ИЈЗ)

Сепак нашата држава сѐ уште нема национален систем за превенција:

нема унифицирани стандарди,
нема системска програма,
нема обука за наставниците и стручните служби,
нема координација меѓу образованието и здравството,
нема редовен мониторинг на трендовите кај младите.

Според EUDA – European Union Drugs Agency (2024 Data Sheet), Северна Македонија не располага со целосно воспоставен национален систем за следење на податоци поврзани со дроги кај младите.
Извор: EUDA North Macedonia Data Sheet 2024

Во неколку основни училишта се спроведуваат одредени програми , што е позитивно и корисно, но тоа не претставува национален систем — ниту е усогласено решение за сите училишта, ниту покрива средни училишта.
Тоа значи дека поголемиот дел од училиштата и понатаму немаат стандарди, алатки, ниту институционална поддршка.

Во Европа, најуспешните држави применуваат модел каде што превенцијата е:

системски организирана,
заснована на докази,
поддржана со стандарди и програми,
со обучен кадар и редовен мониторинг.

Ова се принципите препорачани од WHO и UNODC, во документот International Standards on Drug Use Prevention (2018), кој ја дефинира превенцијата како долгорочен, структуриран процес.

Извор: WHO & UNODC International Standards (2018)

Затоа во Македонија има потреба од национален систем за превенција во училиштата.

Систем кој ќе обезбеди:

јасни стандарди
алатки за наставниците
поддршка за стручните служби
усогласен пристап на сите институции

Тоа значи реална заштита за младите.

Превенцијата не е еднократен настан, туку квалитетна долгорочна институционална работа.
Затоа треба да биде систем, а системот треба да биде национален.

ХОПС работи на воспоставување на првиот национален модел за превенција во средните училишта, со цел секое дете да расте во средина која обезбедува можности, знаење и поддршка за здрави избори.

Проектот „Воспоставување на национален систем за превенција на употреба на дрога во средните училишта“ е ко-финансиран од Европската Унија преку Европскиот инструмент за демократија и човекови права (ЕИДХР).
Содржината на оваа објава е единствена одговорност на ХОПС – Опции за здрав живот и не ја одразува нужно гледната точка на Европската Унија.

The post Зошто ни е потребен национален систем за превенција од употреба на дроги во училиштата? appeared first on ХОПС.

This post was originally published on this site

„Убавка Јаневска и Весна Коловска се добитнички на наградата „Илија Жупаноски“ од Метаморфозис“ – Мета.мк
11/12/202511/12/2025
Сторијата со наслов „Конти со кинески врски под британски превез ги однесе заштедите на македонските граѓани“ на Убавка Јаневска и Весна Ковска ја освои првата награда, додека втората награда им беше доделена на Игор Стојанов и Тони Михаилов за проектот „Украден идентитет: Како со вештачка интелигенција се злoупотреби името на доктор Никола Пановски?“ Весна Коловска […]
The post „Убавка Јаневска и Весна Коловска се добитнички на наградата „Илија Жупаноски“ од Метаморфозис“ – Мета.мк first appeared on Metamorphosis.
„Е-општество: Институциите мора да се откажат од „љубомората“ кон податоците“ – Мета.мк
11/12/202511/12/2025
Вештачката интелигенција го забрзува капацитетот за обработка на големи количини на информации и генерирање вредност, но заедно со придобивките, се зголемуваат и ризиците Во време кога податоците станаа најважниот капитал на дигиталното општество, дилемата кој ги контролира, кој има корист од нив и како се користат останува отворена. Вештачката интелигенција го забрзува капацитетот за обработка […]
The post „Е-општество: Институциите мора да се откажат од „љубомората“ кон податоците“ – Мета.мк first appeared on Metamorphosis.
„Е-општество: Човечкиот интегритет се соочува со дилеми во ерата на вештачката интелигенција, како да се одговори на новите предизвици и кои се решенијата?“ – Мета.мк
11/12/202511/12/2025
Низ цела Европска Унија, Законот за вештачка интелигенција (ВИ) поставува стандарди за праведност, транспарентност и одговорност, но им остава на земјите кои не се членки на ЕУ да го регулираат одговорното користење на ВИ Имплементацијата на вештачката интелигенција се случува со побрзо темпо од создавањето регулаторни рамки или усвојувањето минимални стандарди за нејзино одговорно создавање […]
The post „Е-општество: Човечкиот интегритет се соочува со дилеми во ерата на вештачката интелигенција, како да се одговори на новите предизвици и кои се решенијата?“ – Мета.мк first appeared on Metamorphosis.
„Образованието е најважната алатка за отпорност кон дезинформациските кампањи“ – Мета.мк
11/12/202511/12/2025
Информациските манипулации и кибер нападите претставуваат сериозен предизвик за стабилноста и довербата во демократските процеси На сесијата се дискутираше за кибер и хибридни закани | Фото: Ванчо Џамбаски Процесот на дигитализација создава значајни можности за развој, но истовремено носи и зголемени ризици кои ја поткопуваат безбедноста на државите, институциите и граѓаните. Информациските манипулации и кибер […]
The post „Образованието е најважната алатка за отпорност кон дезинформациските кампањи“ – Мета.мк first appeared on Metamorphosis.
„Е-општество: Дигиталната трансформација не вреди ако граѓаните чекаат услуга на шалтер“ – Мета.мк
11/12/202511/12/2025
Дигиталната трансформација мора да значи подобар живот, услуги без редици и без страв од злоупотреба на податоците и без бескрајни бирократски чекори. Ако тоа не го добиваме, тогаш не сме трансформирале ништо, само сме додале дигитален слој врз неефикасноста, истакна извршниот директор на Фондацијата Метаморфозис, Бaрдил Јашари во своето воведно обраќање. Отворањето на 21-та меѓународна […]
The post „Е-општество: Дигиталната трансформација не вреди ако граѓаните чекаат услуга на шалтер“ – Мета.мк first appeared on Metamorphosis.
Човековите права се наша секојдневна неопходност
10/12/202511/12/2025
Хелсиншкиот комитет за човекови права се приклучува кон глобалните заложби по повод Меѓународниот ден на човековите права – 10 Декември, кој годинава се одбележува под мотото „Наша секојдневна неопходност“. Темата нагласува дека човековите права се фундаментални, позитивни и достижни аспекти од секојдневниот живот – како што се домот, храната и мирот – со цел луѓето […]
Read More… from Човековите права се наша секојдневна неопходност
The post Човековите права се наша секојдневна неопходност appeared first on Хелсиншки комитет за човекови права.