Congerdesign book 4600757 1230x767

ВЛАДАТА ГО УСВОИ ФИНАЛНИОТ ТЕКСТ НА ЗАКОНОТ ЗА ВИСОКОТО ОБРАЗОВАНИЕ, ДЕБАТАТА СЕ ИНТЕНЗИВИРА ПРЕД ПАРЛАМЕНТАРНА ПОСТАПКА

ОдBirc

Владата го усвои финалниот текст на Законот за високото образование, кој се очекува да биде разгледан во парламентот, додека во меѓувреме отвори широка институционална, политичка и академска дебата за насоката на реформата.

Во официјалните изјави, владините претставници го претставуваат законот како неопходен чекор кон модернизација на универзитетскиот систем, зголемување на академскиот квалитет и стабилизирање на високото образование. Заменик-претседателот на Владата Беким Сали изјави дека „конечно е постигнат успех да имаме добро дефиниран закон кој ќе одговори на сите потреби на високото образование во наредниот период“, додавајќи дека во него се вклучени предлози од универзитетите и дека „ниту еден вработен на нашите универзитети нема да биде отпуштен од работа“.

Еден од клучните елементи што Владата го нагласува е промената на пристапот кон академското вреднување, особено укинувањето на Х-индексот како основен критериум за напредување. Министерката за образование Весна Јаневска изјави дека Х-индексот нема да биде основен критериум за избор, туку дополнителен елемент кој може да има одлучувачка улога во случај на еднаков број поени. Овој пристап, според властите, претставува компромис меѓу меѓународните стандарди и потребата за флексибилност во оценувањето.

На политичко ниво, процесот е проследен со изјави за внатрешен владин консензус и координација со коалициските партнери. Претставници на ВЛЕН соопштија дека е постигнат целосен консензус за финалната верзија на реформите, оценувајќи го законот како заложба за изградба на одржлива и конкурентна академска иднина. Тие го истакнуваат и инвестицискиот аспект, вклучувајќи инфраструктурни проекти и зајакнување на универзитетите на албански јазик.

Сепак, институционалната нарација се соочува со критики од опозицијата и академската заедница. Опозициски пратеници наведуваат дека нивните забелешки не се целосно адресирани и предупредуваат на „непотребна еуфорија“, оценувајќи дека укинувањето на Х-индексот се користи како споредно прашање за да се прикријат суштинските проблеми, меѓу кои финансиската автономија и централизацијата на одлучувањето.

Критики доаѓаат и од Независниот академски синдикат, кој соопшти дека на состаноците со Министерството за образование „не беше прифатен поголем дел од нивните предлози за подобрување на законските текстови“. Синдикатот наведува дека забелешките се однесуваат на автономијата на универзитетите, распределбата на надлежностите меѓу независните тела и извршната власт, како и финансирањето на научната дејност, изразувајќи подготвеност за дијалог, но и незадоволство од нивото на вклученост.

Студентските организации и Младински образовен форум (МОФ) оценуваат дека студентите се маргинализирани, наведувајќи дека во универзитетското студентско тело е предвиден само еден претставник од 11 членови, што претставува околу 9% учество во одлучувањето. Тие додаваат дека студентите како носители на образовниот процес треба да имаат поголемо влијание, особено во одлуките поврзани со студиските програми и буџетите.

Во однос на содржината, МОФ наведува дека концептот на „интердисциплинарност“ е споменат во неколку членови, но без јасна насока за развој на вакви програми, посочувајќи дека се потребни конкретни механизми за нивно поттикнување и унапредување преку постдипломско образование.

Дополнително, тие предупредуваат дека законот не гарантира пристап за лица со попреченост и не предвидува јасни механизми за имплементација, што, според нив, може да создаде ризик од дискриминација доколку прашањето се остави на интерни акти на универзитетите. Критики има и за недоволната прецизност во поддршката за физичкото и менталното здравје на студентите.

МОФ ја поддржува потребата од нов закон, но бара темелно ревидирање со вклучување на јавните препораки и воспоставување механизми за инклузивно, транспарентно и одржливо високо образование.

Од друга страна, Форумот за промени во образованието оценува дека законот претставува инструмент за политичка контрола наместо за унапредување на квалитетот, наведувајќи дека не ги исполнува европските стандарди за обезбедување квалитет. Тие посочуваат дека „седум од 15 членови на Советот за квалитет се именуваат директно од Владата“, што според нив е спротивно на принципите на независност, како и дека се ограничува улогата на меѓународните експерти и се зголемува улогата на Министерството во одлучувањето.

Во дебатата се вклучуваат и универзитетски професори. Универзитетскиот професор Сахмедин Салиу изјави дека Универзитетскиот совет постоел и во претходниот закон и дека сега ќе функционира како надзорен орган.

„Во споредба со првата и втората верзија, забелешките се однесуваа на тоа дека Владата делегира 4 кандидати, а сега се 3. Делегирани ќе има и од Сенатот, еден од Стопанските комори, каде што сега ќе биде СКСЗМ, а главната точка е дека ќе има и претставник од Унијата или Студентскиот парламент. Значи, главниот глас или клучна функционална улога во одредени моменти може да има и студентот“, изјави Салиу.

Во однос на Х-индексот, тој посочи дека не е параметар врз основа на законот како минимален услов, туку може да биде ориентациски критериум.

„Јас сум против Х-индексот затоа што може да претставува биометриска вредност која го ориентира успехот на еден научник, но не е основен услов за добивање научно звање. Х-индексот е една од точките за која сметам дека академската заедница има упатено многу барања и поголемиот дел од нив не се согласуваат тој да биде еден од минималните услови и сметам дека и понатаму ваквите забелешки ќе најдат заеднички јазик“, додаде Салиу.

Професорот Азис Положани оцени дека реформите во образованието и здравството се клучни за општеството, но предупреди дека „избрзаните решенија што ги загрозуваат правата на студентите можат да ја намалат довербата во институциите“, нагласувајќи ја потребата од дијалог и партнерски однос со младите.

Дебатата за Законот за високото образование се интензивира во моментот кога се очекува тој да се најде пред пратениците во Собранието.

 

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас. 

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Учество на осмата меѓународна регата Сава Наутик во Брчко – БиХ

    Претставникот на извидничкиот одред “Димитар Влахов“ од Велес, Владимир Ивановски Вуцо и од Вардарска регата “Гемиџии“ Владимир Стојанов и Томе Шескокалов во периодот од 28-30.8.2026 год. на покана на здружението ИКС центар (X centar) од Брчко Дистрихт – БиХ земаа учество на осмата меѓународна туристичка рега “Сава наутик“. На оваа…

  • Погледнете го нашето ново промотивно видео и откријте како органскиот отпад може да стане вредна суровина!

    Преку силен фокус на циркуларната економија и еколошката едукација, сакаме да ги поттикнеме граѓаните на итна акција за правилно сортирање на отпадот — клуч чекор кон здрава животна средина и ублажување на климатските промени. Главни ѕвезди во видеото се наставниците и учениците од основните училишта каде што ги одржавме нашите едукативни работилници. Тие јасно порачуваат: со менување на секојдневните навики и активен граѓански ангажман, секој од нас има моќ да донесе позитивни промени во општеството!
    Ова видео е дел од промотивнтаа дигитална кампања со едукативно-информативни содржини за придобивките и начините за искористувањето на потенцијалот на органскиот отпад.
    Оваа видео е подготвено во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Resource Environmental Center – REC North Macedonia Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Eco – Logic и Center for Environmental Democracy – Florozon Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија и Embassy of Switzerland in North Macedonia преку програмата Цивика мобилитас #CivicaMobilitas.
     
    Содржината на оваа видео е единствена одговорност на партнерите во проектот и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија #CHinMK, Цивика мобилитас #CivicaMobilitas, или организациите што ја спроведуваат.

  • Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери

    Програми Европски младински камп во Михелштат: Заедно растеме и создаваме лидери Кампот Михелштат во Германија беше домаќин на Европскиот младински камп, кој собра 135 учесници од 15 земји. По долго патување, а за некои и пристигнување во Михелштат низ серија на предизвикувачки услови, младите и нивните лидери се обединија околу заедничката тема: “Growing together – rooted in values – rising as leaders“, односно „Растеме заедно – вкоренети во вредностите – се издигнуваме како лидери“. Кампот понуди динамична програма исполнета со различни курсеви, интерактивни работилници и можности за размена на знаења и искуства. Курсевите беа задолжителниот дел и опфаќаа повеќе теми поврзани со менталното здравје, лидерството, активности на отворено поврзани со изградба на куќарки на дрва, обработка на темата “Do no harm” како методологија против било каков вид на насилство, односи со јавност, техники за раскажување приказни, театарски пристап во работата со млади и дигитално образование. Младите учесници и младинските работници активно придонесуваа со сопствените идеи, практики и перспективи, создавајќи простор во кој сите можеа да учат едни од други. Во фокусот беше заедничкото учење за иднината на младинската работа, како и развивањето лидерски способности засновани на вредности, соработка и меѓународно разбирање. Покрај едукативниот дел, програмата беше збогатена со многу креативни и забавни активности. Учесниците имаа можност да бидат дел од интернационален музички бенд, да создаваат уметност низ различни работилници за рачни изработки, цртање и сликање, работилници за дизајнирање восочни свеќи како и склопување и дизајнирање на куќарки за мали птици, да учествуваат во работилници за пеење (ten sing), да посетуваат сесии за релаксација и да учествуваат во спортски активности на терените на кампот во Михелштат. Дури и високите температури не ги спречија учесниците да учествуваат на сите овие настани, но и да уживаат во посетата на локалниот базен. За учесниците, покрај овие обврски, вклучена беше и прошетка до адреналински парк и возење на мал, планински ролеркостер, како и патување со брод по реката Мајна до блискиот град Милтенберг. Од Македонија имаше вкупно 7 претставници. Во изминатите четири години, овој камп прерасна во важно место за средба на европското ИМКА движење. Тој не претставува само меѓународен собир, туку простор каде што младите градат пријателства, споделуваат искуства и се инспирираат стекнатото знаење да го пренесат во своите земји и локални организации. Овој камп служи за сплотување на младинските работници низ камповите во Европа и е особено значаен за нашата земја од аспект на тоа што нуди споделување на искуства поврзани со камп културата која што ИМКА во Битола и во Македонија неуморно се труди да ја издигне на едно повисоко и препознатливо ниво за сите наши локални учесници, волонтери и поширока публика. * Пред да дојдам на кампот во Михелштат немав некои преголеми очекувања. Се надевав дека ќе запознаам нови луѓе, ќе стекнам пријатели и ќе разменам мислења со млади од различни земји. На крајот, сето тоа се исполни, па дури и ги надмина моите очекувања. Најинтересен и највпечатлив дел за мене беше курсот за лидерски вештини. Таму научив многу корисни работи за комуникацијата, тимската работа и начинот на кој еден лидер може позитивно да влијае на другите. Сигурно ќе ги применам овие знаења и во мојата заедница. За време на кампот стекнав поголема самодоверба во споделувањето на моите мислења и научив како подобро да ги разбирам и почитувам луѓето околу мене. Ова искуство ми помогна да пораснам како личност и да станам поотворен кон нови идеи и перспективи. Дефинитивно би го препорачал Михелштат кампот на секој млад човек кој сака да стекне нови искуства, да создаде меѓународни пријателства и да научи нешто корисно и вредно за својата иднина. Никола Гелов Кога првпат слушнав за кампот во Михелштат, сè ми дојде многу неочекувано. Бев пресреќна кога дознав дека и моите другарки добија можност да учествуваат, бидејќи знаев дека заедно ќе доживееме едно незаборавно искуство. Секој ден на кампот ми беше интересен на свој начин. Имав можност да научам многу нови работи и да запознаам луѓе од различни средини. Особено ми се допадна курсот по пеење. Таму научив дека не треба да се плашиме да пробаме нешто ново. Ако никогаш не се обидеме, нема да знаеме што можеме да постигнеме. Секој човек има свој талент и свој начин на изразување, а токму тоа нè прави посебни. Едно од највозбудливите искуства за мене беше активноста во Tree House. Искрено, пред да дојдам на кампот мислев дека тоа не е нешто што би го направила во мојот град. Но, овде решив да излезам од мојата зона на удобност и да пробам нешто ново. На крајот, многу се забавував и бев горда на себе што се осмелив да учествувам. Од курсот по пеење научив и една важна животна лекција: дека не треба да ги осудуваме другите. Секој може да направи нешто на свој начин и тоа не го прави помалку вреден. Наместо да критикуваме, треба да ги прифатиме и почитуваме разликите меѓу луѓето. Кампот ме научи да се дружам со сите, да бидам поотворена и да не донесувам брзи заклучоци за другите. Сфатив дека секој човек има своја приказна и дека сите заслужуваат почит, разбирање и поддршка. Најважната порака што ќе ја понесам со себе е дека треба да бидеме храбри и да не се плашиме од нови предизвици. Нема глупави прашања и нема неуспеси кога учиме нешто ново. Секое искуство е можност да пораснеме и да станеме подобра верзија од себе. Дефинитивно би им го препорачала Михелштат кампот на сите млади кои имаат можност да учествуваат. Пријателствата, чувството дека сте дел од едно големо семејство, новите искуства и сè што се учи таму се нешта што тешко можат да се доживеат на друго место. Тоа е искуство кое засекогаш останува во сеќавање. Јована Кирјаковска   Бидејќи и претходно имав учествувано на два меѓународни кампа надвор од Македонија, дојдов во Михелштат со високи очекувања и чувство на возбуда. Од моите претходни искуства знаев дека ме очекува нешто посебно, а кампот ги надмина сите мои очекувања. Она што најмногу ми се допадна беше разновидноста на курсевите и работилниците. Тие создадоа можност сите учесници да се запознаат подобро, да се дружат и да учат едни од други.

  • ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби

    ENSURE истакнат како значајна иницијатива за идната подготвеност на првите одговорни служби На 27 јуни 2026 година, Кирил Михајлов, командир на Доброволното противпожарно друштво Свети Николе, учествуваше на панел-дискусија во Скопје посветена на противпожарната заштита и подготвеноста за вонредни состојби. Во рамки на дискусијата беа разгледани дел од клучните предизвици со кои се соочуваат противпожарните…

  • Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE

    Реални искуства од шумските пожари во функција на подобра подготвеност преку ENSURE Доброволното противпожарно друштво Свети Николе продолжува да придонесува кон целите на проектот ENSURE преку своето директно учество во сложени интервенции на шумски пожари во Северна Македонија. За време на големиот пожар во Општина Македонски Брод, тимот на ДПД Свети Николе беше ангажиран како…

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор