[Aggregator] Downloaded image for imported item #45557

ВИ во редакциите – новинарство што се менува  

Од печатарска машина до интернетот, преку весниците што се печатеа од денес за утре до интернет-порталите што пренесуваат настани во моментот кога се случуваат – технологијата постојано го преобликува начинот на кој се собираат, се објавуваат и се консумираат вестите. Вештачката интелигенција (ВИ) е последната новина што ја трансформира работата во редакциите, давајќи му шанса на новинарството повторно да еволуира кон повисоко ниво на вредност на приказните и одговорност кон јавноста. Истовремено, таа нуди можности за подготовка на слоевита и содржински длабока  мултимедијална приказна што може да го привлече и да го задржи вниманието на публиката во денешното дигитално време.

Вештачката интелигенција повеќе не е футуристички концепт за некои други индустрии – таа е активен учесник во редакциите низ светот. Таа составува статии, проверува факти и персонализира вести за милиони читатели. ВИ им нуди моќни алатки на медиумските работници, овозможувајќи им да се сосредоточат на подетална, истражувачка работа, со можност да ја комбинираат технологијата со креативноста на новинарот, а притоа почитувајќи ги етичките стандарди на професијата.

Светските медиуми тоа веќе го применуваат. На пример, „Волстрит џурнал“ користеше машинско учење за да анализира повеќе од 41 000 објави на Илон Маск на Икс (порано Твитер), визуелизирајќи ја неговата трансформација од умерен поддржувач на демократите во САД кон гласен поддржувач на републиканците и неговото политичко влијание.

„Вашингтон пост“ примени геопросторна вештачка интелигенција на сателитски снимки за да оспори извештај на израелската војска за напад со беспилотно летало во Газа при што загинаа двајца новинари. Агенцијата „Асошиетед прес“ и партнерите изградија нова база на податоци за смртни случаи предизвикани од „помалку смртоносни“ полициски сили, користејќи анализа на документи и алатки за транскрипција управувани од вештачка интелигенција.

Овие приказни беа меѓу финалистите и добитниците на Пулицеровата награда за 2025 година.

Во нив беа користени разновидни алатки на вештачката интелигенција што им помогнале на новинарите да ги обработат податоците за сториите преку одговорна и транспарентна употреба на ВИ-алатките.

ВИ во македонските медиуми – индивидуално и неорганизирано

Во редакциите во Северна Македонија ВИ најчесто се сведува на употреба од некои новинари, самостојно, а не на утврдена редакциска политика што се следи и се надградува, според одговорите од повеќемина медиумски работници.

Дел од медиумите ги користат Четџипити и други алатки најчесто за креирање наслов на текст и текст, за превод, за монтажа на видеосодржини, за генерирање фотографии, за транскрипција и титлување аудио-интервјуа.

Истражувачката репортерска лабораторија (ИРЛ) е меѓу редакциите што користат вештачка интелигенција во дел од својата работа.

„Преку мајката организација Проект за известување за организиран криминал и корупција имаме можност да користиме ВИ, што ни помага за побрзо пронаоѓање државни документи што намерно или случајно на многу владини станици во светот не можат да се пронајдат. Помага и за подобра организација на интерната база на податоци. Но, не користиме ВИ за креирање содржини, бидејќи работата на истражувачките новинари не може да се замени со вештачка интелигенција“, вели Сашка Цветковска, главна и одговорна уредничка на ИРЛ.

Александар Манасиев, тренер и консултант за медиуми, вели не е прашање дали новинарите и другите медиумски работници ја користат вештачката интелигенција, туку како ја користат.

Нејзината употреба треба да биде правилна и во согласност со стандардите на професијата.

Но, според Манасиев, користењето ВИ-алатки во македонските медиуми најчесто се одвива неорганизирано, индивидуално и без претходно утврдени правила на игра, односно без утврдени етички стандарди и уредувачки насоки.

„Во моментов тоа е исто како на сите медиумски работници да им дадете електрични автомобили што достигнуваат брзина над 300 км/ч, а притоа добар дел од нив да немаат возачка дозвола или никогаш да не возеле автомобил со таква брзина. Состојбата да биде полоша, тие во моментов возат по калдрма, а не по асфалтиран пат“, вели Манасиев, кој истакнува дека се затекнати и редакциите во регионот.

Според Манасиев, промените се случија толку бргу што медиумските работници немаа време за соодветна едукација како да ги користат ВИ-алатките во согласност со стандардите на професијата, етичката рамка за овие современи технологии сè уште не е воспоставена, а тие наголемо се користат.

Како би изгледала иднината: можности и предизвици  

Според Институт Ројтерс, сега само околу 7 проценти од возрасните користат чет-ботови како извор на вести, но тоа се удвојува на 15 проценти за групата под 25 години.

А секоја група има посебни интереси, потреби и очекувања од новинарскиот производ.

Глобално, очекувањата се дека и во време на ВИ, најважно е да се разбере публиката – која е таа, што ѝ е важно, што чита и гледа, како вестите влијаат врз животот на одредени групи луѓе. Со тоа што медиумите што најдобро ги познаваат своите читатели, ќе можат да им понудат повеќе персонализирани вести.

На пример, локална пералница за теписи ја интересира како зголемената цена на водата ќе влијае врз нејзините муштерии. Или, локална агенција за недвижности би сакала да чуе како повисоките цени на закупнините ќе влијаат врз бизнисот со издавање станови.

Но, употребата на ВИ во новинарството има и предизвици, покажаа низа истражувања. Меѓународна студија на ЕБУ/Би-би-си (спроведена во октомври 2025 година), а во која учествуваа 22 организации за јавни медиуми, откри дека водечките асистенти на вештачката интелигенција погрешно ги претставуваат вестите во 45 отсто случаи.

Или, 45 отсто од сите одговори на вештачката интелигенција имале барем еден значаен проблем, при што 31 отсто покажувале сериозни проблеми со изворите, а 20 отсто содржеле големи проблеми со точноста вклучувајќи и застарени информации.

Студијата изрази загриженост дека публиката често им верува на резимеата на вештачката интелигенција, дури и кога се неточни, и може да ги обвини медиумите за грешките на вештачката интелигенција, што на крајот ја намалува довербата во вестите.

Анализа на Европската опсерваторија за дигитални медиуми (EDMO) утврди јасен и забрзан пресврт кон дезинформации генерирани од вештачка интелигенција низ цела Европа.

Со неколку генеративни алатки за вештачка интелигенција лансирани годинава, актерите на дезинформации сè повеќе ги користат за производство на измамнички слики, аудио и текст во голем обем.

Затоа, можеби најголемиот предизвик за новинарите е да се остане внимателен, сосредоточен и да не се изостават традиционалните начини за доаѓање до податоци и нивна ригорозна проверка. Медиумите и натаму се должни да ги почитуваат општите етички стандарди и кога станува збор за содржини креирани од ВИ, и тие содржини треба јасно да ги означат. Очекувано е ВИ и во иднина да биде уште повеќе корисна алатка за новинарството, но луѓето сè уште се потребни за да ја надгледуваат нејзината употреба.

Автор: Пелагија Младеновска


Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Македонски институт за медиуми

Продолжи со читање

  • YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства

    Последни новости YMLP 2026 – лидерство, самодоверба и незаборавни искуства Од 8 до 11 јули 2026 година, група средношколци од различни градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот YMLP 2026 (Young Men’s Leadership Project) – лидерско и авантуристичко искуство организирано од ИМКА Македонија во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Иако со помал број учесници, YMLP Кампот овозможи секој млад човек да добие индивидуално внимание, да изгради искрени пријателства и да се предизвика себеси преку активности насочени кон развој на лидерски способности, самодоверба и личен раст. Во текот на четирите дена, учесниците работеа на теми поврзани со столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку интерактивни работилници, тимски предизвици и практично учење, тие ги препознаваа своите силни страни, ги развиваа комуникациските вештини, учеа да решаваат проблеми во тим и размислуваа како можат позитивно да придонесат во своите училишта и локални заедници. Едукативниот дел беше надополнет со бројни рекреативни и активности на отворено. Учесниците уживаа во куглање, флег-фудбал, олимписки игри, водени предизвици и креативни активности кои поттикнуваа тимска работа и здрав натпреварувачки дух. Еден од најнезаборавните моменти беше кампувањето во Националниот парк Пелистер. Момчињата ноќеваа во шатори, се дружеа околу логорски оган со традиционалните s’mores, го поминаа адреналинскиот парк, пешачеа низ шумските патеки и заеднички решаваа симулација на авионска несреќа, активност која ги стави на тест нивните комуникациски вештини, лидерски способности и носење одлуки под притисок. За самите учесници, најголемата вредност на кампот беа пријателствата и чувството на заедништво. Еден учесник сподели: Спортските активности, огромната количина смеа меѓу нас и запознавањето нови луѓе. Друг учесник го сумираше своето искуство: Активностите беа одлични, луѓето, персоналот – сè беше одлично. Други како највпечатлив дел го издвоија престојот во природа: Кампувањето во шатори, s’mores и стекнувањето нови пријателства. Кампот на Пелистер. Влијанието на YMLP кампот продолжи и по враќањето дома, а родителите забележаа значајни позитивни промени кај своите синови. Еден родител сподели особено емотивно искуство: Мојот син не сака многу да зборува. Најчесто одговара само со ‘да’ или ‘не’ и ретко раскажува што му се случувало во текот на денот. Откако се врати од кампот, стана многу поотворен. Почна да зборува за своите планови, да бара совет и помош, а покажа и поголем интерес за локални прашања како загадувањето, отпадот, планинарските и велосипедските патеки. Почна да ми раскажува како му поминал денот и што правел со пријателите. За мене како родител, тоа е огромна позитивна промена. И други родители забележаа охрабрувачки промени: Подобрени комуникациски вештини. Порасположен, посамоуверен и полн со позитивни впечатоци. YMLP кампот е многу повеќе од четиридневно летно искуство – тој претставува почеток на подолг лидерски пат. Следната година, учесниците ќе имаат можност да аплицираат за програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА Македонија, преку која младите стекнуваат лидерски, менторски, комуникациски и волонтерски вештини, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите и лидери во своите заедници. Преку кампот YMLP, ИМКА Македонија продолжува да инвестира во младите, помагајќи им да изградат самодоверба, цврст карактер и практични лидерски вештини што ќе им овозможат позитивно да придонесуваат во своите семејства, училишта и локални заедници.

  • Соларен саем во Кичево: Сончевата енергија поблиску до граѓаните

    На 8ми август на Градскиот плоштад во Кичево се одржа Соларен саем посветен на сончевата енергија, обновливите извори и можностите што им стојат на располагање на граѓаните за поактивно учество во енергетската транзиција. Саемот беше можност посетителите на едно место да добијат практични и разбирливи информации за користењето на сончевата

  • Велешките гемиџии и извидници учесници на рафтинг манифестација “Неретва и пријателите 2026 – Битката на Неретва“

    Во периодот од 14 до 16 август 2026 год. дванаесет извидници и гемиџии на покана на рафтинг клубот “Тузлак“ од Тузла, Босна и Херцеговина земаа учество на рафтинг манифестацијата Тузла и пријателите – Неретва 2026 или Битката на Неретва. Рафтинг спустот се организираше на реката Неретва, а ние и повеќе…

  • GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство

    Последни новости GLOW 2026 охрабри речиси 40 млади девојки преку лидерство, авантура и пријателство Од 1 до 4 јули 2026 година, речиси 40 средношколки од околу 15 градови низ Македонија се собраа во Битола на кампот GLOW 2026 (Girls Leading Our World) – уникатно лидерско искуство организирано од ИМКА во партнерство со волонтерите на Мировниот корпус, алумни и локални волонтери. Направен со цел да ја инспирира следната генерација млади лидерки, кампот GLOW ги обедини практичното учење, авантурата во природа и креативноста во средина каде што секоја учесничка беше охрабрена да ги открие своите силни страни, да ги поддржува другите и да ја изгради својата самодоверба. Во текот на четиридневната програма, учесничките следеа интерактивни работилници засновани на столбовите на ИМКА – личен развој, лидерство, заштита на животната средина, граѓанска одговорност и кариерен развој. Преку практични активности, тие развиваа критичко размислување, способност за тимска работа и лидерски вештини кои ќе можат да ги применуваат во своите училишта и локални заедници. Покрај едукативниот дел, програмата понуди богата палета рекреативни активности, меѓу кои креативни работилници, куглање, олимписки игри и забавни водени предизвици кои поттикнуваа тимски дух и здрава конкуренција. Еден од највпечатливите моменти беше престојот во Националниот парк Пелистер, каде што девојките кампуваа во шатори, го совладаа адреналинскиот парк, и уживаа во пешачење и истражување на шумата преку интерактивна потрага по природни богатства. Влијанието на кампот најдобро го опишаа самите учеснички: Неверојатната енергија на сите! Секоја активност беше одлично организирана, сите беа гостопримливи и пријателски настроени, а заедно доживеавме толку многу нови искуства. Најмногу ми се допадна што конечно направив работи за кои отсекогаш сум сонувала, и тоа опкружена со прекрасни девојки на моја возраст! Посебно ми значеше чувството на топлина и сигурност што го создаде просторот исполнет со жени кои се поддржуваат меѓусебно. Друга учесничка го истакна богатството на програмата: Секој ден беше исполнет со различни и уникатни активности, така што ниту еден ден не беше ист како претходниот. Советничките беа прекрасни, секогаш позитивни и полни со охрабрување. За многу девојки, токму пријателствата создадени за време на кампот останаа највредниот дел од целото искуство: Најмногу ми се допадна заедништвото што го создадовме во кампот – атмосфера исполнета со поддршка и пријателски дух. Имав чувство дека сме во еден посебен свет исполнет со љубов и добрина, далеку од суровоста што понекогаш ја носи секојдневието. А и храната беше одлична! Влијанието на кампот продолжи и по неговото завршување, а родителите забележаа позитивни промени кај своите ќерки. Еден родител сподели „Забележав дека стана поотворена и ме изненади колку многу енергична беше кога се врати дома. Ми се чини дека стекна и многу поголема храброст отколку порано. Беше пресреќна и веднаш ми кажа дека следната година повторно сака да учествува.“ Други родители истакнаа промени како: Подобри комуникациски вештини. Поголема самодоверба. Порасположена е, посигурна во себе и полна со прекрасни впечатоци. Следното лето дел од овогодишните учеснички ќе имаат можност да го продолжат своето лидерско патување преку пријавување во програмата Counselors-in-Training (CiT). Оваа програма е дел од целогодишната Leaders-in-Training (LIT) програма на ИМКА, преку која младите развиваат лидерски, комуникациски, менторски и волонтерски вештини во текот на учебната година, подготвувајќи се да станат идни советници на камповите. Преку оваа лидерска патека, ИМКА инвестира во младите не само како учесници на камповите, туку и како идни ментори и лидери кои ќе ја инспирираат следната генерација.

  • Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“

    Како дел од подготовките за седмото издание на списанието „Правен фокус“, од 14 до 16 август во Охрид се одржа обука посветена на стандардите за академско пишување. Обуката беше наменета за избраните автори кои ќе подготват стручни статии за новото издание, посветено на темата „Помеѓу […]
    The post Одржана обука за академско пишување за авторите на седмото издание на „Правен фокус“ appeared first on Myla.

  • Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери

    Последни новости Дневниот камп SPARK 2026 ја инспирираше новата генерација млади лидери Од 23 до 25 јуни 2026 година, ИМКА Македонија го организираше дневниот камп SPARK во Битола – три незаборавни дена исполнети со авантура во природа, развој на лидерски вештини и учење преку практично искуство. Кампот беше реализиран во партнерство со Мировниот корпус, Педагошкиот факултет, Технолошко-техничкиот факултет и алумни на камповите на ИМКА. Активностите се одржуваа во шумскиот простор во близина на Педагошкиот факултет, кој овозможи безбедна и инспиративна средина за учење, дружење и стекнување нови пријателства. Во текот на трите дена, учесниците беа дел од разновидни активности инспирирани од лидерските столбови на ИМКА – личен развој, лидерство, граѓанска одговорност и заштита на животната средина. Преку искуствено учење на отворено, тимски предизвици, олимписки игри и забавни водени активности, децата ги развиваа својата самодоверба, соработката и тимскиот дух. Еден од највозбудливите моменти беше еднодневната посета на Националниот парк Пелистер. Таму учесниците ги тестираа своите способности во адреналинскиот парк, а потоа учествуваа во организирана прошетка низ шумските патеки. Овие активности ги поттикнаа да излезат од својата комфорна зона, да се охрабруваат меѓусебно, да градат отпорност и истовремено да ја запознаваат и ценат природата на Македонија. SPARK претставува прв чекор во лидерската патека на ИМКА. Како дневен камп наменет за ученици од основно образование, тој ги подготвува младите за следната фаза – лидерските кампови за средношколци Girls Leading Our World (GLOW) и Young Men’s Leadership Project (YMLP). На тој начин, учесниците добиваат можност континуирано да ги развиваат своите лидерски способности, чувството за заедница и личната одговорност. Влијанието на кампот SPARK продолжи и по неговото завршување. Во анкетите по кампот, родителите дадоа исклучително високи оценки за целокупното искуство, истакнувајќи дека кај нивните деца забележале поголема самодоверба, независност, нови пријателства и уште поголем ентузијазам за учење преку активности во природа. Нивните позитивни впечатоци се уште една потврда за заложбата на ИМКА да создава безбедни, квалитетни и трансформативни програми за млади. ИМКА упатува искрена благодарност до координаторите, советниците, персоналот и сите поддржувачи кои придонесоа за успешната реализација на SPARK 2026. Благодарение на нивната посветеност, младите добија можност да ги откријат своите потенцијали, да создадат спомени за цел живот и да ги направат првите чекори на своето лидерско патување.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор