УРБАНИ ПРИКАЗНИ: ОПШТЕСТВЕНАТА СВЕСТ И РАБОТНАТА КУЛТУРА

ОдBirc 19/11/202505/12/2025

Поради недостигот на можности да се излезе од државата, но и поради многу други околности, нашите бизниси со години се соочуваа со група луѓе кои немаа големи барања на работното место, бидејќи немаа алтернатива. Дури, во многу компании, слободно може да се каже дека човечкото достоинство било нарушувано. Но денес имаме нова генерација која не прифаќа, ниту во најмала мера, да биде повредено нивното достоинство. Напротив, тие имаат барања што често се перцепираат како „луксузни“ – тие сакаат работата да биде атрактивно искуство, а не само средство за преживување.

Пишува: Лорик Идризи

Ако разговарате со младите генерации, кај дел од нив ќе забележите дека прашањето на вработувањето веќе не го гледаат како прашање на преживување, како што беше културолошки наметнато во земјите од Западен Балкан од страна на многу бизниси, каде што често се слушаше наративот упатен кон работниците: „Јас те хранам“.

Интересниот дел е што младите веќе го имаат надминато тој стадиум на концептот на преживување и се наоѓаат во ново ниво – каде над сè стои зачувувањето на човечкото достоинство и барањето работата да биде атрактивна и смислена.

Поради недостигот на можности да се излезе надвор од земјата, но и поради други околности, бизнисите со години имаа работници кои немаа многу барања, затоа што немаа излез. Дури и повеќе: во многу компании достоинството на работниците беше нарушено. Денес, меѓутоа, постои нова генерација што не прифаќа ништо од тоа – ниту во најмалата доза. Напротив, тие имаат барања што често се сметаат за „луксузни“: тие сакаат работата да биде привлечно искуство, а не само средство за преживување.

Овој импулс е исклучително позитивен и ќе има големо општествено влијание. Конечно, димензијата на достоинството на работното место ќе стане неконтестабилна, а ќе може да се премине во нови еманципаторски фази, каде компаниите навистина ќе ја манифестираат онаа општествена одговорност што ја споменуваат.

И државата, можеби, треба да креира политики што ќе го поттикнат бизнисот да има поголема општествена одговорност во овој сегмент – преку даночни олеснувања или преку различни владини програми. Ова е неопходно бидејќи сè уште постои недостаток од волја кај многу компании кои избираат да останат апатични кон општествената одговорност што ја имаат кон заедницата.

Во еден разговор со пријател кој живее во една скандинавска земја, ми раскажа дека неговата компанија, покрај платата, нуди три ваучери: за фитнес, за театар и за кино. Тој призна дека токму тие ваучери му помогнале да создаде нови навики: редовно да оди во теретана и да гледа филмови со семејството.

Во овој времепросторен контекст, во многу земји во светот не само што е целосно заштитен интегритетот на работниците, туку се стимулираат и човечките и едукативните доблести. Вака се манифестира општествената одговорност, затоа што бизнисот функционира токму од таа заедница. А не само тоа – секој индивидуален успех автоматски генерира позитивни импулси во општеството, било преку вакви ваучери, преку стипендии за одлични студенти или преку поддршка на локалните клубови и општествениот живот.

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас.

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

This post was originally published on this site

МЦМС ја започна новата антикорупциска програма
21/01/202622/01/2026
Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) го започна спроведувањето на програмата „Градење општество отпорно на корупција“, која ќе се реализира во периодот од 1 јануари 2026 до 30 јуни 2028 година со финансиска поддршка од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија.
Потврда на долгогодишното македонско-холандско пријателство
20/01/202621/01/2026
Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП) и Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) на 16 јануари 2026 година беа домаќини на Н.Е. Узлем Џанел (Özlem Canel), Амбасадорка на Кралството Холандија во Република Северна Македонија и Иван Илиев, советник за економија и трговија во Амбасадата.
„Денес беше убава прилика за освежување на долгото пријателство меѓу МРФП и Амбасадата на Кралството Холандија“, истакна Лазар Неданоски, извршен директор на МРФП.На средбата, која помина во пријатна и отворена атмосфера, директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, потсети на почетоците на соработката со Холандија и на клучните поединци кои придонеле за развојот на организацијата. МЦМС како организација е основана во 1993 година, како потфат на домашни иницијативи поддржани од Холандската меѓуцрковна помош (ХМП) и агенциите на Светскиот совет на црквите (ССЦ). Пет години подоцна, во 1998 година, МЦМС ја основаше Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП), фокусирана на развој на малите претпријатија, преку пристап до финансиски услуги и промоција на претприемништво.
Директорот на МРФП, Неданоски, даде хронолошки приказ на развојот на Фондацијата, нагласувајќи дека поддршката од Кралството Холандија била од клучно значење во првите години од нејзиното работење. Според него, таа поддршка не била важна само од финансиски аспект, туку имала значително влијание и врз организацискиот развој на МРФП, како и врз пошироката заедница мултиплицирајќи го ефектот во развојот на институциите, организациите и нивните лидери.
Амбасадорката Џанел изрази задоволство што поддршката од Кралството Холандија резултирала со одржливи организации кои успешно работат и го пренесуваат своето искуство на други организации и институции. На средбата беше разговарано и за можностите за идна соработка.
Презентиран Индексот на политички интегритет
19/01/202621/01/2026
На 27 ноември 2025 година во Клубот на пратеници се одржа презентацијата на првиот Индекс за политички интегритет (ИПИ) во земјата – инструмент создаден да ја измери, поттикне и промовира културата на интегритет во политичкиот и јавниот живот. Настанот беше проследен од голем број претставници на институции, медиуми, граѓански организации. Во своето…
Bure-Cycle: Од отпад до иновативен велосипедски паркинг
18/01/202620/01/2026
Во светот каде ресурсите се ограничени, а отпадот се зголемува, секоја мала идеја за реупотреба има големо значење. Еко Логик со својот проект Bure-Cycle го покажува токму тоа – како старите метални буриња можат да добијат нов живот и да станат функционални, визуелно привлечни и одржливи велосипедски паркинзи за јавни простори. Иницијативата се роди од […]
Младите уметници го освојуваат јавниот простор: PATS – Уметност за активизам и општествени промени
18/01/202620/01/2026
Европскиот проект „Младите уметници го освојуваат јавниот простор – PATS“ (Performance Artists Take The Streets – PATS) официјално започнува со јасна и силна мисија: да им овозможи на младите уметници нови простори, алатки и можности за креативно изразување и општествен ангажман. Уметноста како глас на промената PATS е проект финансиран преку Erasmus+ програмата на Европската […]
Високите цени ја истиснаа корупцијата од првото место, но таа и понатаму е меѓу најголемите општествени предизвици
14/01/202615/01/2026
За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше препознаена како најголем општествен проблем, во 2025 година граѓаните на прво место ги издвојуваат високите цени (46,6%), додека корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, растечките трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, но и дека корупцијата останува еден од клучните општествени предизвици.