Traektorii.jpg

ТРАЕКТОРИИ НА МАЈЧИНСТВОТО: Феминистичка перспектива и демистификација на идеологиите

Институтот за општествени и хуманистички науки – Скопје со гордост Ви ја претставува книгата на нашата професорка на постдипломските студии Викторија Боровска со наслов: ТРАЕКТОРИИ НА МАЈЧИНСТВОТО: Феминистичка перспектива и демистификација на идеологиите.

Книгата е издадена од страна на Институтот за општествени и хуманистички науки – Скопје со финансиска поддршка на Министерството за култура на Република Северна Македонија.

Книгата можете да ја преземете на линкот подолу.

Извадок од книгата:

Мајчинството, како научно-истражувачко прашање, од последните декади на минатиот век до денес, доживува вистинска експанзија на дела и студии, главно од областа на општествените науки. Истражувањата, кои се однесуваат на мајчинските улоги, на институцијата мајчинство, на идеолошките аспекти, митовите за „добра мајка“ и „лоша мајка“, социјалните аспекти на постпородилната депресија и сл. стануваат неизоставни делови од родовите студии, социологијата на семејството и родот, психоаналитичките теории на мајчинството, феминистичките теории и сл. Историски гледано, мајчинството трпи бројни трансформации во поимањето и во практикувањето на истото. Општествениот контекст, општествените закономерности, психосоцијалните динамики неминовно влијаат врз градењето на мајчинската улога и на личното доживување од мајчинството. Во биолошка смисла, репродукцијата е универзален факт на природата, а останатите аспекти на мајчинскиот идентитет поаѓаат, но не остануваат само на биолошката компонента, биолошката репродукција, туку можеби и во поголема мера мајчинството се изразува во својата социјална компонента преку одгледувањето на детето и неговата социјализацијата, како социјална репродукција (Woodward, 1997). Родовите студии и социолошките теории за мајчинството, во голема мера, се занимаваат токму со прашањата на влијанието на општествениот контекст и општествените аспекти на мајчинството како институција, но и како искуство. Првенствено, мајчинството доведува до една нагла промена во идентитетот на жената и компонентите, кои истиот го сочинувале и го сочинуваат. Во однос на општествениот контекст може да се каже дека мајчинството претрпува промени под влијание на  историско културниот контекст, па така, на пример, може да се воочат разлики во мајчинските улоги во општества кои се традиционално и патријархално поставени во однос на современите демократски општества. Од друга страна, пак, општествениот контекст и општествените промени никогаш не дејствуваат само врз еден аспект на социјалниот живот туку влијаат на низа аспекти, практики и сл. Така, на пример, во денешно време одлуката за стапување во бракот се јавува подоцна, а исто така честа е и одлуката да не се стапи во брак, се раѓаат помалку деца од порано, раѓањето на дете надвор од брак и решавањето да се остане без дете по сопствен избор, се валидни опции за жената. Пред еден век малку жени имале можност за независност во живеењето. Денес повеќето жени работат, имаат деца, се активни во јавниот живот, но сѐ уште одгледувањето на децата, мајчинството, останува како базичен, или во одреден период од нивниот живот, доминантен сегмент во животот на жената. Токму социјалните компоненти на мајчинството даваат бројни научноистражувачки аспекти, кои во голема мера ги заинтригираат и ги поттикнуваат научниците од општествените науки да се занимаваат со оваа проблематика.

Парадоксот на современото мајчинство е во неговата, истовремено општествено девалвирана и морално издигната категорија. Општествените теории, мајчинството го интерпретираат како позитивен зрел и нормативен идентитет на жената, додека жената, која не ја реализирала оваа биолошка функција главно се толкува како негативен, себичен идентитет, кој одбива да ја изврши женската улога. Ова истражување се осврнува и на тоа на кој начин се стигматизирани и како се справуваат со социјалниот притисок жените кои не се реализирале како мајки.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Институт за општествени и хуманистички науки – Скопје (ИОХН-С)

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор