МЛАДИТЕ БАРААТ ПРИСТАП ДО КОНТРАЦЕПЦИЈА И УСЛУГИ ЗА СЕКСУАЛНО И РЕПРОДУКТИВНО ЗДРАВЈЕ!

ОдАсоцијација за здравствена едукација и истражување ХЕРА Скопје

„Свет во кој сите жени, мажи и млади луѓе имаат пристап до информации и услуги кои им се потребни од областа на сексуалното и репродуктивното здравје; свет во кој сексуалноста се признава како природен и драгоцен аспект на животот и како фундаментално право; свет во кој изборот целосно се почитува и каде што нема место за стигма и дискриминација”

Со намера оваа визија да стане реалност, Meѓународната федерација за планирано родителство (МФПР) ја изработи Визија 2020, како манифест за сексуално и репродуктивно здравје и права. Документ кој ги поставува насоките и целите кон кои, сите ние кои работиме на ова поле, без разлика од кој сектор доаѓаме, треба да се стремиме за да ги оствариме до 2020. Со други зборови препораките од овој документ претставуваат опипливи насоки како политиките да се претворат во пракса.

ХЕРА секојдневно се залага за унапредување на сексуалното и репродуктивното здравје и права на  сите граѓани. Затоа секоја година се придружува на глобалното одбележување на целите од Визија 2020.  Оваа година, на глобално ниво МФПР и сите нејзини организации членки, како ХЕРА, потсетуваат колку е важна употребата на контрацепција и колку е важно да се надминат предизвиците за пристап до истата.

По тој повод, ние, младите од ХЕРА подготвивме видео во кое претставивме дел од секојдневните предизвици со кои се соочуваат младите во  Македонија. Сакаме да ја потсетиме јавноста а особено новата Влада, дека Македонија е на дното на листата по употреба на контрацепција во Европа. Хламидијата е во постојан пораст и бројките се загрижувачки – од 0,4 во 2004 стапката на морбидитет пораснала на 29,4 во 2014. Само 1,6% на млади до 29 години користат орална контрацепција, а само 12,8% од паровите користат какво било модерно средство за контрацепција. Стапката на тинејџерска бременост, како и на абортуси, во оваа возрасна група е неколкупати повисока од онаа во ЕУ. Овие бројки можат да се намалат, но за тоа се потребни конкретни мерки од институциите.

Повеќе од јасно е дека причините за овие состојби се недоволната информираност за постојните методи на контрацепција, стравот и предрасудите за нивното дејство, отежнатиот пристап до контрацепција, недостигот од финансиски средства, стравот од осудувачкиот однос на медицинскиот персонал, како и недоволно фукционалните центри за јавно здравје во кои младите треба да се информираат за своето сексуално и репродуктивно здравје.

И уште еднаш би сакале да се потсетиме на препораките што ги донесе Комитетот на ОН за економски, социјални и културни права за Македонија во 2016 година:

  • Информациите за сексуално и репродуктивно здравје да бидат достапни за јавноста, најмногу за младите; да се подобри едукацијата во училиштата од областа на сексуалното и репродуктивното здравје – базирано на најнови информации, соодветно за возраста и базирано на почитување на човековите права
  • Модерната контрацепција да биде достапна и пристапна за сите, што значи и додавање на контрацептивните средства на позитивната листа на лекови опфатени од Фондот за здравствено осигурување.

Затоа, ние младите, од новата Влада,  бараме да го добиеме тоа што ни следува – пристап до услуги за сексуално и репродуктивно здравје!

Ние, младите, бараме орална контрацепција на позитивната листа и пристап до бесплатни кондоми!

Ние, младите, бараме сеопфатно сексуално образование во училиштата!

Ние, младите, бараме младински пријателски центри за сексуално и репродуктивно здравје!

 

ХЕРА Млади

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор