Мислење на екологистите за предложените закони за рударство и геологија

Почитувани,

На 28.8.2025 до Министерството за енергетика, минерални суровини и рударство, беше испратено мислењето на 25 граѓански организации за предложените закони за рударство и геологија, кои се поставени на ЕНЕР. Законите се анализирани од аспект на заштита на животната средина, биодиверзитетот и здравјето на луѓето.

Како сублимат на поединечните реакции на повеќе граѓански здруженија дадени се ПРЕДЛОЗИ, кои се базираат врз ЗАБЕЛЕШКИТЕ по текстот на законите, со фокус на Законот за рударство.

„ПРЕДЛОЗИ:

1. Предлагаме Законите да имаат јасен екологистички пристап, а  Министерството да го проектира развојот на оваа гранка УМЕРЕНО за неметалични суровини, додека за металични суровини да се стави МОРАТОРИУМ. Така, Македонија ќе биде заштитена од нови хаварии и загадувања, на кои сме сведоци, а ќе се осигура ИДНИНАТА на идните поколенија.

2. Македонија ДА ЈА КОМПЛЕТИРА РЕГУЛАТИВАТА за заштита на животната средина во сите области, според последните највисоки стандарди на ЕУ.

3. ДА ГИ РЕШИ ПОСТОЈНИТЕ ЕКОЛОШКИ ПРОБЛЕМИ во рударството и металургијата, но и во целокупната индустрија, преку ревизија на еколошките дозволи и концесии (со сите постојни јаловишта и хидројаловишта), во соработка со бизнис секторот, заради унапредување и екологизирање на технолошките процеси.

4. ДА ГИ ЗАЈАКНЕ ИНСПЕКЦИИТЕ задолжени за рударството и индустријата (за технички работи, за рударство, за животна средина, за градежништво), со акцент на Државниот инспекторат за животна средина и да се воспостави независен систем за еко-мониторинг на влијанијата врз почвата, водата и воздухот, со обврска за јавно објавување на резултатите.

5. ДА СЕ ДОНЕСЕ ПРВО СТРАТЕГИЈАТА за рударство со СЕРИОЗНИ И ТРАЈНИ КРИТЕРИУМИ за тоа каде и какви рудници би можеле, а каде и какви НЕ БИ МОЖЕЛЕ да се отворат, под никакви околности и при никаква промена на властите.

6. Да се обезбедат правата од АРХУСКАТА КОНВЕНЦИЈА: пристап до информации за сите фази од рударските постапки, учество на јавноста во одлуките за отворање и продолжување концесии, пристап до правда за граѓаните и граѓанските организации во случаи на повреда на еколошките стандарди.

На ваков начин, Македонија може да се развива стратешки обмислено и стабилно, со граѓани кои ќе живеат квалитетен живот во здрава животна средина, без фрустрации и стресови поради можен рудник како тешка Г1 загадувачка индустрија во нивниот двор.