ЕПИ

Кон закрепнување од КОВИД-19 засновано на темелните права

ОдИнститут за европска политика

Пандемијата на КОВИД-19 ги разоткри недостатоците во почитувањето на основните права на здравје, образование, вработување и социјална заштита. Извештајот за темелните права на ФРА, 2021, го прикажува широкото влијание на пандемијата врз правата и сугерира како најдобро да се решат зголемените нееднаквости и закани за општествената кохезија.

„КОВИД-19 ја тестираше подготвеноста на системите за заштита на темелните права низ цела ЕУ“, вели директорот на ФРА, Мајкл О’Флерти. „Владите треба да воспостават трајни структури за справување со нееднаквоста, расизмот и исклучувањето. Само пристапот заснован на права им овозможува на владите да градат инклузивни општества“.

Извештајот за темелните права на ФРА ги потенцира случувањата и недостатоците на заштитата на темелнитеправа во ЕУ во текот на изминатата година. Поглавјето кое во фокусот го има коронавирусот го разгледува влијанието на пандемијата врз темелните права врз секојдневниот живот на луѓето, особено на ранливите групи како постарите лица, лицата со попреченост, Ромите и мигрантите.

Во иднина, владите треба да се консултираат со националните тела за човекови права за да проценат како нивните мерки за заштита на јавното здравје влијаат врз темелните права. Владите, исто така, треба:

  • да ја зајакнат приспособливоста на образовниот, здравствениот и системот за социјална заштита со цел да ги задоволат потребите на сите;
  • да усвојат дигитални решенија, да го премостат дигиталниот јаз и да се справат со дезинформациите;
  • да обрнат внимание на групите од висок ризик како што се лицатакои се згрижени, притворени или бездомници;
  • да обезбедат фер и еднаков пристап до вакцини.

Другите клучни проблеми кои се издвоија во 2020 се:

  • Расизам– пандемијата ги засили дискриминацијата, делата од омраза и говорот на омраза кон малцинствата, особено кон лицата со мигрантско потекло и Ромите. Истовремено, движењето “Блек лајвс метр” (Black Lives Matter) и првиот Акциски план за анти-расизам на ЕУ мобилизираа напори за справување со расизмот во Европа. Земјите-членки на ЕУ треба да ги засилат напорите за борба сорасизмот преку национални акциски планови, казнување на криминалот од омраза, поддршка на жртвите и справување со дискриминаторската етничко профилирање во полициското работење.
  • Миграција– почитувањето на темелните права на границите останува предизвик во ЕУ. Мигрантите умираа на море, се соочуваа со насилство и одвраќање од копните граници и пренатрупаност во приемните центри. Во линија со предложениот Пакт за миграции и азил на ЕУ, земјите-членки на Унијата треба да спроведат ефективен и независен мониторинг за да се спречат прекршувањата на правата на границите. Тие исто така треба да обезбедат соодветни објекти за приемни центри
  • Права на децата– многу деца страдаа за време на пандемијата, особено тие со економски или социјално ранливо потекло. Образованието на далечина беше тешко без пристап до Интернет или компјутери. Злоупотребата и малтретирањето на децата се зголеми за време на карантините. ЕУ треба да ги поддржи иницијативите во рамки на идната Европска гаранција за деца, насочени кон областите и групите најпогодени од пандемијата. Земјите-членки на ЕУ треба да обезбедат сите деца да имаат еднаков пристап до образование и да бидат заштитени од злоупотреба и малтретирање.

Извештајот ги сумира и анализира главните случувања на полето на темелните права во ЕУ во 2020 година. Истиот содржи предлози за акција што ја покриваат Повелбата за темелните права на ЕУ и нејзината употреба од страна на земјите-членки; еднаквост и недискриминација; расизам и поврзана нетолеранција; инклузија и еднаквост на Ромите; азил; граници и миграција; информатичко општество; приватност и заштита на податоци; права на детето; пристап до правда; и имплементација на Конвенцијата на ООН за правата на лицата со попреченост.

Институтот за европска политика заедно со нашите надворешни соработнички и оваа година го изработи извештајот за Северна Македонија.

Симнете го главниот извештај
Симнете го извештајот за Северна Македонија

The post Кон закрепнување од КОВИД-19 засновано на темелните права appeared first on EPI.

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор