цивил

Изборен рапорт (3): Борба на живот и смрт, лаги и навреди кон граѓанските организации, рокот за аплицирање во ЦИВИЛ истекува утре

РОКОТ ЗА АПЛИЦИРАЊЕ ЗА КРАТКОРОЧНИ НАБЉУДУВАЧИ ИСТЕКУВА УТРЕ ВО 17 ЧАСОТ

Утре, на 30 септември, во 17 часот, истекува рокот за пријавување на заинтересираните да станат краткорочни изборни набљудувачи на ЦИВИЛ. Конкуренцијата е висока, апликациите се квалитетни, така што одговорните за селекција имаат навистина тешка задача да ги одберат најдобрите. Сите што аплицирале ќе добијат одговор на 3 октомври. Повеќе информации и линкови во текстуалниот дел од Изборниот рапорт што ќе биде објавен веднаш по ова видео издание.

КАМПАЊА: БОРБА НА ЖИВОТ И СМРТ

На самиот старт, може да се констатира дека изборната кампања е извонредно динамична, со жестоко темпо за сите учесници во изборната трка. Може да се констатира дека во изборната кампања се вклучени сите ресурси на политичките партии, почнувајќи од општинските партиски комитети до лидерите и високите функционери на политичките партии. Очигледно е дека локалните избори повторно добија карактер како да се води борба на живот и смрт – политичка, се разбира.

Од говорниците ширум земјата во првите два дена од кампањата се слуша остар вокабулар, но и досетки и подбив на сметка на политичките противници. Некои се духовити, некои не. Сѐ на сѐ, во првите два дена сведочиме за уште една кампања за локални избори во која доминираат политичарите и лидерите на национално ниво.

Останува препорака на ЦИВИЛ е да се намали присуството на високи владини функционери, раководителите на државните институции, партиските лидери кои не се во изборната трка за локална власт, затоа што, едноставно, се работи за локални избори.

ЈАЗИЧНА ГРЕШКА

Потсмев и критика, но и говор на омраза се бележи на социјалните мрежи и во дел од медиумите, поради јазичната грешка на главниот слоган на кампањата на ВМРО-ДПМНЕ, „Создади нова иднина“. Според лингвистите, се работи за грешка. Заповеден начин од глаголот создаде е создај/создајте. Критиката е добредојдена за сите теми, но ЦИВИЛ повикува на воздржување од говор на омраза на социјалните мрежи.

НАВРЕДИ, КЛЕВЕТИ И ГОВОР НА ОМРАЗА ВО МЕДИУМИТЕ

Наспроти сите професионални стандарди и етиката, дел од медиумите кои се познати како ноторни креатори и дистрибутери на дезинформации и говор на омраза, продолжуваат со црна кампања од која не изостануваат ниту напади и дикредитација на сметка на граѓанските организации и професионалните медиуми.

Таков е случајот со емисијата „Што не е јасно?“ на Алфа ТВ на 27 септември, каде што гостуваше Драган Павловиќ – Латас кој изнесе ноторни невистини и груби навреди на сметка на граѓанските организации и медиумите.

ЦИВИЛ ги повикува релевантните институции и саморегулаторните тела да преземат соодветни чекори за заштита на човековите права и на достоинството на луѓето кои работат во организациите на граѓанското општество.

Ова не е единствен случај во кој се бележи систематско и оркестрирано водење црна кампања против граѓанското општество, а која добива на интензитет токму во периоди кога се одвиваат важни процеси и настани во земјата.

ЗЛОУПОТРЕБА НА ДЕЦА

Во првите два дена се бележат неколку случаи на политичка злоупотреба на деца, во онлајн кампањите со фотографии и видео содржини во продукција на партиите Демократска унија за интеграција и Алијансата за Албанците.

Спотот на лидерот на ДУИ каде што тој му се обраќа на дете, како и спонзорираната содржина на Фејсбук од кандидатот за градоначалник на Гостива, Невзат Бејта, претставуваат политичка злоупотреба на децата.

Силна препорака на ЦИВИЛ е политичките партии, нивните членови и поддржувачи, да не ги инволвираат децата во политичката кампања. Да потсетиме на Законот за заштита на децата, Член 12 став 4 од Законот за заштита на децата во кој се вели: „Се забранува злоупотреба на децата поради политичко и верско организирање и дејствување“.

Ова, според нашите правни експерти, подразбира општа забрана за употреба на децата во било каква форма на политичко дејствување, вклучувајќи и политичка изборна кампања.

ПРАВНИТЕ ЕКСПЕРТИ НА ЦИВИЛ СЕ НА РАСПОЛАГАЊЕ ЗА ОДГОВОРИ НА СИТЕ ПРАШАЊА

Правните експерти во состав на Мониторинг тимот на ЦИВИЛ се на располагање да дадат одговори на прашањата, пред сѐ, од граѓанките и граѓаните, како и од други засегнати страни, како што се граѓански организации, независни кандидати, институции и политички партии.

Од прашањата кои пристигнаа на адреса на организацијата, го издвојуваме прашањето на една граѓанка која ни пишува:

Независна советничка листа сака да номинира лице за набљудувач, кое е веќе избрано во избирачки одбор. Дали ако биде пријавено како набљудувач, ќе му престане функцијата на член во избирачкиот одбор или тоа не е можно?

Нашиот правен тим излезе со одговор:

„Изборот и составот на Избирачките одбори се регулира во член 38 од Изборниот законик. Според нашето мислење, едно исто лице не може да биде и набљудувач и член на избирачки одбор во исто време. Ако е веќе член на избирачки одбор, Државната изборна комисија не треба да му издаде овластување за набљудувач на тоа лице.“

На прашањето, врз која основа се избираат членови во избирачките одбори, одговорот повторно е во истиот член 38 од Изборниот законик, односно дека тој се формира така што тројца членови се избираат по случаен избор од редовите на администрацијата, а двајца се по предлог од политичките партии кои освоиле најмногу гласови на претходните избори.

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор