Zgjedhjet te rinjte

ИЗБИРАЧКИТЕ ЛИСТИ ВО ПОЛОШКИОТ РЕГИОН, ЖЕНИТЕ И МЛАДИТЕ ВО ТРКАТА ЗА ОПШТИНСКИ СОВЕТНИЦИ

Локалните избори што треба да се одржат на 19 октомври оваа година, во Полошкиот регион донесоа посебен фокус на листите за општински советници, насочувајќи го вниманието кон родовата застапеност и кон младите. Анализата на податоците објавени од Државната изборна комисија прикажува разновидна слика од една општина до друга. Иако застапеноста на жените бележи високи проценти во некои случаи, присуството на младите како кандидати на листите за општински советници останува значаен елемент за идната политичка динамика во овие општини.

🖊 Подготви: Enis Shaqiri

Во Општина Тетово, вклученоста на жените на листите за советници изнесува 45.25 проценти, што претставува важен чекор кон родова еднаквост во локалната политика. Од вкупно 316 кандидати за општински советници, 68 се млади, односно 21.5 проценти, процент што ја одразува живоста на листите и потенцијалот за нова енергија во Општинскиот совет.

Во Гостивар, жените сочинуваат 43.62 проценти од кандидатите, што покажува нивна консолидирана застапеност на изборните листи. Од вкупно 188 кандидати за општински советници, 44 се млади, односно 23.4 проценти, што реално укажува на зајакнување на учеството на младите на изборните листи.

Во Теарце, застапеноста на жените изнесува 40.22 проценти, задржувајќи го законскиот минимум за родова еднаквост. Од вкупно 92 кандидати, 25 се млади, односно 27 проценти, значителен удел во однос на вкупниот број. Ова вклучување на младата генерација ветува нов дух во политичкиот живот на оваа општина.

Општина Врапчиште бележи родова застапеност на изборните листи од 39.13 проценти, што е малку под регионалниот просек. Дополнително, само 9 од вкупно 46 кандидати се млади, односно 19.6 проценти. Овој податок покажува дека просторот за учество на младите сè уште е тесен, што ја нагласува потребата за нивно поголемо вклучување во иднина.

Во Јегуновце, застапеноста на жените е 43.10 проценти, додека од вкупно 58 кандидати, 24 се млади, односно 41.4 проценти. Ова голема вклученост на младите ја става општината меѓу најистакнатите за новата генерација, покажувајќи потенцијал за прогресивни промени во одлучувачките структури.

Боговиње има 40.68 проценти жени на листите, почитувајќи го законскиот минимум за застапеност. Сепак, од вкупно 59 кандидати, само 6 се млади, односно 10.1 проценти, што ја прави една од општините со најниско учество на оваа категорија.

Во Брвеница, застапеноста на жените на листите за општински советници е 41.13 проценти, додека младите се 32, односно 25.8 проценти од вкупно 124 кандидати, што претставува значително присуство на новата генерација во политичката трка.

Во општината Маврово и Ростуше, родовата застапеност достигнува 43.48 проценти, висок процент за општина со помала изборна база. Од вкупно 46 кандидати, само 13 се млади, односно 28 проценти, релативно стабилно ниво.

Желино има родова застапеност од 40.43 проценти на листите за општински советници, додека од вкупно 47 кандидати, 22 се млади, односно 46.8 проценти. Овој процент е меѓу највисоките во регионот во однос на младите, позиционирајќи ја оваа општина како пример за новата генерација што силно влегува на политичката сцена.

Податоците на Државната изборна комисија за локалните избори во октомври оваа година ја прикажуваат динамичната слика на застапеноста на жените и младите на изборните листи за општински советници во општините од Полошкиот регион. Во целина, Полошкиот регион покажува позитивен тренд кон консолидирање на родовата еднаквост и вклучување на новата генерација во одлучувачките структури, иако разликите меѓу општините остануваат изразени.

На регионално ниво, процентот на жените на листите за општински советници се движи меѓу 39 и 45 проценти, главно почитувајќи ја законската квота од 40 проценти. Општини како Тетово (45.25%), Гостивар (43.62%), Јегуновце (43.10%) и Маврово-Ростуше (43.48%) се издвојуваат со високи проценти, што укажува на видливо консолидирано присуство на жените на изборните листи. Од друга страна, Врапчиште (39.13%) останува под законскиот минимум, што укажува дека родовата еднаквост во оваа општина сè уште не е консолидирана како одржлива практика.

Димензијата на младите е повеќе хетерогена. Општините Желино (46.8%) и Јегуновце (41.4%) бележат највисоки проценти на млади на листите, што покажува силен тренд на нивно вклучување во изборните процеси. Овој висок процент ги позиционира овие општини како примери на интеграција на новата генерација во процесите на одлучување. Спротивно на тоа, Боговиње (10.1%) и Врапчиште (19.6%) се соочуваат со многу ниско учество на младите, што укажува на недостаток на простор и механизми за нивно инкорпорирање. Другите општини, како Тетово (21.5%), Гостивар (23.4%) и Брвеница (25.8%), одржуваат солидно присуство на младите, додека Теарце (27%) и Маврово-Ростуше (28%) нудат стабилно ниво.

Од анализата на податоците произлегува дека Полошкиот регион постепено ја прифаќа родовата еднаквост како дел од политичката трка, додека застапеноста на младите останува отворен предизвик кој зависи од подготвеноста на партиите и локалните структури да понудат реален простор.

Сепак, октомвриските избори се очекува да бидат важен тест за да се види не само колку ќе се рефлектира оваа родова еднаквост во конечната застапеност, туку и како ќе се афирмира енергијата на младите во општинските совети на Полошкиот регион, поставувајќи ги темелите за одржлива трансформација на политичката култура во регионот.

Оваа анализа е финансирана од Европската Унија во рамки на проектот „Гласови на еднаквост, демократија за сите“, спроведуван од Балканскиот институт за регионална соработка – БИРС Тетово. Овој проект е субгрант добиен во рамки на „ЕУ поддршка за Граѓански ресурсен центар – фаза 2” финансиран од Европската Унија. Содржината на анализата е единствена одговорност на авторот  и не мора да ги одразува ставовите на Европската Унија и на Граѓанскиот ресурсен центар.

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Балкански институт за регионална соработка (БИРЦ)

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор