bitola tribina

Битолските новинари задоволни од работата на судот, но не и од затвореноста на обвинителството

ОдCivica Mobilitas

bitola tribinaЗдружението на граѓани „Сведок“ – веб порталот Сведок и Здружението на новинарите на Македонија – ЗНМ, во Битола организираа работилница за новинари на тема „Јавноста во кривичната постапка“, како дел од проектот „Мониторирај и известувај, фаза 1 Истрага“, поддржан од Цивика мобилитас, што го спроведува „Сведок“.

На работилницата присуствуваа новинарите од Пелагонискиот регион, локалните медиуми и дописниците за националните медиуми, кои активно дискутираа за проблемите со кои се соочуваат во текот на известувањето од судските постапки и од можноста да добијат информации.

Саше Димовски од здружението на граѓани „Сведок“ – веб порталот „Сведок“ (www.svedok.org.mk) објасни дека во серија постапки од кои јавноста намерно или ненамерно се исклучува и затоа новинарите треба да ги познаваат прописите и правата кои ги уживаат за правилно информирање од настани што се во надлежност на судството.

Rabotilnica SVEDOK

Работилницата со новинарите се одржа само ден по одлуката на Уставниот суд да ги исклучи новинарите од седницата или претходниот случај за следење на предметот „Диво насеље“ кога новинарите останаа пред судот бидејќи немало доволно место.

Преку овие примери и новините на Законот за кривична постапка на новинарите им беа презентирани можностите кои треба да ги користат, но во исто време да ги познаваат и ограничувањата при известувањето во случаи каде што судењата се тајни според закон (малолетници, заштитен сведок, развод, лични и семејни прилики) како и да знаат со какви санкции може да се соочат.

На битолските новинари за време на работилницата им беа подарени книгите „Јавност во кривичната постапка“ и „Заштитениот сведок како инструмент во македонскиот правен систем“ во кои се објаснети судските постапки.

На работилницата, свое излагање имаше и Милка Бизеска, судија и портпарол на Основниот Суд во Битола, која рече дека за присуството на медиумите во судски процеси има постапка уредена со судскиот Деловник, а дозвола за снимање со решение дава Врховниот суд, кој определува кои делови може да се снимаат.

– Судијата има право да каже дека одредени делови не може да се снимаат, и ако оцени, да ја исклучи јавноста. За присуство на медиумите има позната постапка уредена со судскиот Деловник, дозвола за снимање со решение дава Врховниот суд кој определува кои делови може да се снимаат. Судијата може да донесе одлука дали може да биде сниман иако тоа некому може да пречи, а некому не. Моето лично искуство од досегашната пракса е позитивно во однос на контактите со новинарите, субјективни пречки кај судиите не постојат, а објективните пречки поврзани со просторот постојат и во Основен Суд-Битола бидејќи ние имаме само една голема судница во која може да присуствуваат 50 луѓе и тоа не е вина на Судот во однос на бројот на присутни заинтересирани лица и новинари. Генерално мислам дека станавме транспарентни и отворени, имаме Канцеларија за односи со јавност и веб страница на која секојдневно даваме информации за сите случувања во Судот, нагласи судијата Бизеска.

Според Насер Селмани, претседател на ЗНМ, работилницата ќе придонесе за подобра информираност на новинарите, односно известувајќи за одредени настани да не направат грешка заради непознавање на одредени законски прописи и регулативи од темата чиј фокус беше јавноста во кривичната постапка.

Новинарите констатираа дека имаат добра соработка со Основниот суд во Битола, додека обвинителството е целосно затворено за соработка. Пред Апелациониот суд во Битола речиси и да не следеле судски постапки.

Сведок, во соработка со ЗНМ планира да ги интензивира овие трибини и да дискутира со новинарите од сите региони во РМ за следењето на судските постапки и начинот на информирање од нив, бидејќи во периодов се очекува зголемен број на судења по постапките што се покренати од Специјалното јавно обвинителство.

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор