Вести од граѓанските организации

Документот за политики за дигитална писменост и кибербезбедност во Република Северна Македонија е развиен со поддршка на регионалниот проект СМАРТ Балкан – Граѓанско општество за поврзан Западен Балкан имплементиран од Centar za promociju civilnog društva (CPCD), Центар за истражување и креирање политики (ЦИКП) и Институт за демократија и медијација (ИДМ), а финансиски е поддржан од Министерството за надворешни работи на Кралството Норвешка. Содржината на документот е единствена одговорност на имплементаторите на проектот и не ги одразува ставовите на Кралството Норвешка.

Во денешниот меѓусебно поврзан свет, во кој дигиталните технологии ги оформуваат нашите секојдневни интеракции и протокот на информации со невидена брзина, суштински неопходно е младите луѓе да ја разберат важноста на заштитата на личните податоци, правото на приватност, човековите права идигиталните права, медиумската писменост, кибернасилството и дигиталното родово насилство. Затоа, целта на овој документ за политики е да даде препораки за вклучените чинители – Министерството за образование и наука, средните училишта и различните тела (Државен испитен центар, Центар за стручно средно образование, Биро за развој на образованието) – да пристапат кон:
Клучни пораки и препораки:
Развој на национална рамка за подобрување на формалното образование во делот на дигиталните права
Обука и професионален развој на наставниците
Развој на инфраструктурата
Образовни ресурси
Следење и евалуација

На 24 декември 2024 во Ресурсниот центар во Гостивар се одржа регионална средба за вмрежување организирана од страна на тимот на проектот „ЕУ поддршка за Граѓанскиот ресурсен центар – фаза 2”. Средбата претставуваше можност за граѓанските организации од регионот да разменат искуства, да ги споделат достигањата во 2024 година, да разговараат за идни иницијативи но и да градат партнерства и да соработуваат за зајакнато граѓанско општество во Полошкиот регион.

„Граѓанскиот сектор бележи значајни успеси и добро е кога можеме тие успеси да ги споделуваме и да учиме едни од други. Во текот на оваа година, во просториите на Ресурсниот центар во Гостивар беа организирани 225 настани со вкупно 2.350 учесници. Самиот центар се позиционира како дом за граѓанските организации во Гостивар, место каде тие можат да добијат поддршка за своите идеи, активности и партнерства. Сето тоа придонесува за зајакнување на секторот во регионот“ сподели Лулзим Хазири извршен директор на Асоцијацијата за демократски иницијатив АДИ, Гостивар, организација што го раководи Ресурсниот центар во Гостивар.

Валентина Величковска, извршна директорка на Граѓанскиот ресурсен центар (ГРЦ) ги сподели постигнувањата во 2024 и услугите кои ГРЦ ги обезбедува како што се Академија за граѓанските организации, Инструмент за самооценка на организациските капацитети, Онлајн база на иницијативи за застапување на граѓанските организации, обуки, работилници, советодавна, финансика поддршка и обезбедување на простор.
Средбата ја поддржаа голем број организации кои досега соработувале со ГРЦ, но привлече и нови кои изразија желба за идна соработка, што дополнително го потврдува значењето на ваквите иницијативи за граѓанскиот сектор. Еден од учесниците, Кајл Карл од Центарот за млади и заедницата – Гостивар ја истакна важноста на ваквите средби. По завршувањето на студиите во Соединети Американски Држави, тој започнал со волонтирање во Македонија, препознавајќи го големиот потенцијал и можности, поради што решил да продолжи да работи и живее во земјата.
„Вмрежувањето е од огромно значење за граѓанските организации. Споделувањето на предизвиците често раѓа креативни идеи и отвора можности за нови соработки“ изјави Кајл.

Граѓанскиот ресурсен центар останува посветен на зајакнување на капацитетите и отпорноста на граѓанските организации, создавајќи поволна средина за нивната ефикасност, отчетност и независност, како и за вклучување на граѓаните и државните институции во градењето на поодржливо граѓанско општество.
Настанот беше организирана во рамки на проектот „ЕУ поддршка за Граѓански ресурсен центар – фаза 2” финансиран од Европската Унија. Спроведуван е од Националната фондација за развој на граѓанското општество „Граѓански ресурсен центар“, Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС), Асоцијацијата за демократски иницијативи – АДИ, Гостивар и Медиа плус, Штип.

< Пред   Следно >

Поврзани:

Од 65,360 милиони денари, колку што изнесува буџетот за Програмата за партиципација за 2024 година, само 10 милиони денари се алоцирани за партиципација за породување и партиципација за специјалистичко-консултативно и болничко лекување на доенчиња. Притоа за родилки единствено е вклучена партиципација за породување (6 милиони денари), додека за доенчињата се…

Институтот за развој на електронски комуникации ИНРЕКОМ Скопје пред сѐ ја поздравува иницијативата за унапредување на заштитата од кибер напади врз комуникациските и информациските мрежи и системи во Македонија. Со донесување на ваков закон ќе се транспонираат европските NIS 1 и NIS2 директиви и ќе се зацврсти правната сигурност во дигиталниот простор во Македонија.
Сублимирано, ИНРЕКОМ смета дека новоформираното Министерството за дигитална трансформација треба да покаже кооперативност во насока на прифаќање на овие забелешки содржани во коментарот на Законот, а во насока на негово подобрување. Особено што ова е одлична можност Министерството на дело да ја покаже својата решителност да ја послуша стручната јавност и невладиниот сектор, вклучително и ИНРЕКОМ како институт со стручност и компетентност во македонското граѓанско општество, кој има особени познавања на предметната проблематика.
Целиот коментар може да го прочитате подолу:
Коментар на извештајот од ЕК 2024

Од 17 декември, Еко Логик официјално е дел од коалицијата посветена на борбата против злоупотребата на урбаното зеленило. Оваа иницијатива обединува граѓански организации, активисти и граѓани, со цел да се обезбеди достапно зеленило во секое соседство и општина, како и да се создадат услови за транспарентност и одговорност во неговото управување.Коалицијата ќе работи на застапување за зелени јавни простори, заедно со механизми за пријавување случаи на корупција кои се однесуваат на злоупотреба на урбаното зеленило. На граѓаните ќе им биде достапна и поддршка од стручен тим за решавање на овие случаи.За првите чекори во оваа иницијатива, имавме можност да учествуваме на јавна дебата на тема заштита на урбаното зеленило, каде се разговараше за предизвиците и можностите за подобрување на состојбата во урбаните средини.Оваа активност е дел од поширока рамка на проектот “Граѓаните против корупцијата во животната средина,” кој е финансиран со цел поддршка на транспарентноста и инклузијата во процесите поврзани со управувањето на природните ресурси.Соработката и отворениот дијалог меѓу граѓанските организации и институциите се клучен чекор кон создавање одржливи и зелени урбани простори. Еко Логик ќе продолжи активно да се ангажира во заштитата на природните вредности и промоцијата на еколошките принципи во урбаните заедници.

Придонесот на Living Labs во Поттикнувањето на Одржливост, Инклузивност и Естетика: Искуства од Проектот UP2NEBLiving Labs претставуваат иновативен пристап кој ги вклучува локалните заедници во заедничко креирање решенија за актуелните општествени и еколошки предизвици. Во рамките на проектот UP2NEB, овие лаборатории беа дизајнирани да ги истражат и зајакнат трите клучни принципи на иницијативата Нова Европска Баухаус: одржливост, инклузивност и естетика.Методологија и ПристапМетодологијата за Living Labs беше развиена преку соработка со сите партнери во проектот, со посебен акцент на активно вклучување на младите. Активностите вклучуваа интерактивни работилници, дискусии водени од експерти и креативни методи, кои овозможија учесниците да ги изразат своите идеи и приоритети.Клучните алатки вклучуваа дигитални материјали, интерактивни предавања, како и практични активности како што се „Писмо до иднината“ и „Синхрони аплаузи“. Оваа пристапна рамка обезбеди подеднакво учество и вклученост на сите учесници, без разлика на нивната возраст, професионална позадина или искуство.Резултати од Living Labs во МакедонијаВо Македонија, Living Lab-от беше организиран од страна на Eco Logic на 5 август 2024 година и опфати три главни теми:ОдржливостУчесниците работеа на концепт за мини-град кој промовира фер и одржлива заедница. Градот беше дизајниран со обновливи извори на енергија, интегриран систем за рециклирање и поддршка на одржливо производство. Зелените зони, парковите и јавните простори беа планирани со цел зачувување на биодиверзитетот и промовирање на климатска правда.ЕстетикаЕстетиката беше инспирирана од традиционалните прилепски куќи, кои ги спојуваат културните темели со современите архитектонски елементи. Учесниците користеа локални материјали, како прилепскиот мермер, за да создадат дизајн што ја нагласува културната историја и уметноста на регионот.ИнклузивностРаботната група дизајнираше парк кој е отворен и достапен за сите, независно од возраста или способностите. Преку внимателно планирање, паркот беше замислен како простор за социјална интеракција и заедничко дружење, што го поттикнува чувството на припаѓање и заедништво.Клучни ЗаклучоциLiving Labs активностите во рамките на проектот UP2NEB успешно ги агажираа младите и ги мотивираа да размислуваат за иднината на своите заедници. Нивните идеи и придонеси обезбедија вредни податоци кои ќе се искористат за создавање на обука за млади, прилагодена на потребите на локалното население, во согласност со принципите на Новата Европска Баухаус иницијатива.Овие активности покажаа дека кога младите се вклучени, нивната креативност и енергија можат да доведат до значајни и позитивни промени во заедницата.Иднината ја градиме заедно – одржливо, естетски и инклузивно.

На 20.12.2024 година, во општина Кочани се одржа значаен настан кој го обележа завршувањето на обуките за фризери кои ги организиравме. Свеченото доделување на Сертификати беше момент на гордост и радост за 7-те жени од општината, кои успешно ги завршија курсевите.

Курсистките кои успешно го завршиа курсот со задоволство и гордост ги примија своите Сертификати. Овие обуки не само што им обезбедија нови вештини, туку и ја отворија вратата за економско јакнење преку можности за самовработување и нови кариерни перспективи.

Секој Сертификат беше потврда за трудот, посветеноста и стремежот на овие курсистки да направат позитивна промена во својот живот. Настанот беше исполнет со инспиративни зборови и искрена благодарност.Понатаму остануваме посветено на создавање можности за развој и унапредување на жените, верувајќи дека ваквите иницијативи ќе донесат долготрајни придобивки за заедницата.

Настанот се реализира во рамките на партнерскиот проект „Гласот и учеството на жените и младите во: Креирање јавни политики и овозможувачка средина за граѓанско учество.“ се спроведува од „Женска граѓанска иницијатива АНТИКО“, Скопје и проектните партнери Здружението „СЕКОГАШ СОЖИВОТ“– с. Канатларци – Прилеп и „ЗОК АДРИОН“, Желино. Поддржан од Владата на Швајцарија преку Civica Mobilitas.

Цивика мобилитас е проект на Владата на Швајцарија, кој го спроведуваат МЦМС,НИРАС и ФЦГ. Мислењата кои се изразени овде се на Здружението “Секогаш Соживот не нужно ги одразуваат ставовите на Швајцарската Влада, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.

Finance Think ја публикуваше студијата „Зајакнување на економиите од Западен Балкан: Атрактивност и транспарентност на државната помош во регионот“. Линкот до целата анализа е тука.
Целта на оваа студија е да се истражат видовите, износите и мерките на државна помош што Владите од шесте земји на Западен Балкан им ги нудат на домашните и странските компании, со цел поттикнување на иновативноста, технолошкиот напредок, продуктивноста и сл.
Државната помош во земјите од Западен Балкан се движи од под 0,5% од БДП во Косово и Албанија, до 5,9 % од БДП во Србија (податоци од 2022). Северна Македонија доделува државна помош од 1,9% од БДП или 253 милиони евра (Графикон 1).

Генерално, во сите земји постојат голем број мерки на државна помош насочени кон три сегменти: земјоделци, домашни компании и странски компании. Во одредена мера, мерките се слични помеѓу земјите, особено оние што се насочени кон земјоделци и кон странските компании што оперираат во слободните економски зони. Ниската транспарентност, недостигот од информации поврзани со мерките и за износот на доделена помош е уште една сличност помеѓу анализираните земји.
Подетално, резултатите покажуваат дека државната помош доделена на земјоделците опфаќа повеќе од половина од вкупниот износ на државна помош во 4 земји (Косово, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Северна Македонија). Од друга страна, доделената државна помош не може да се поврзе со зголемено растително и сточарско производство, што укажува на потребата да се преиспита целта, моделот и начинот на распределба на овој вид државна помош. На пример, во земјава, во последните две години е забележано значително намалување во износот на помош за сточарско производство, а количината на произведено месо константно се зголемува. Иако помошта за поддршка на растителното производство варира од година во година, производството на градинарски култури е релативно стабилно.
Државната помош за поддршка на домашните компании се разликува помеѓу земјите, особено од аспект на секторот што се таргетира. Над половина од помошта за домашните компании во Албанија е насочена кон преработувачката индустрија и туризмот. Србија е единствена земја што издвојува поголем дел од државната помош за поддршка на развојот на мали и средни претпријатија. Во Северна Македонија, над 90% од помошта е наменета за сите сектори, а остатокот е насочен кон преработувачката индустрија, енергетскиот сектор и туризмот. Слично е и во Босна и Херцеговина и Косово.
Доделената државна помош не треба да биде социјална помош за компаниите. Таа треба да води кон зголемена продуктивност, иновативност, конкурентност, работни места, технолошки развој на компанијата примател и на економијата во целина. Зголемениот износ на државна помош доделена за иновации е поврзан со подобар ранг на Македонската економија на Глобалниот индекс на иновации. Воведувањето помош за нови старт-ап и спин-оф компании е поврзано со зголемен број новоосновани компании. Од друга страна, иако помошта за нови вработувања и обука и специјализација на вработените контирнуирано се зголемува, продуктивноста на трудот во земјава не се подобрува.
Сите земји од Западен Балкан, со исклучок на Косово, нудат широка лепеза на атрактивни мерки за привлекување и поддршка на странски инвеститори. Шемата за државна помош на странските инвеститори во Северна Македонија е оценета како најтранспарентна, едноставна и атрактивна, во споредба со останатите земји. Сите странски компании, без разлика на локацијата, може да ги користат мерките предвидени во Законот за финансиска поддршка на инвестициите, кои според анализата опфаќаат две третини од државната помош доделена на странските инвеститори. За другите анализирани земји, податоци за доделената помош на странски инвеститори се нецелосни (Србија и Албанија) или не постојат (Босна и Херцеговина и Црна Гора) што укажува на потребата од зголемување на транспарентноста на институциите задолжени за менацмент и контрола на овој вид помош.
Препораките од анализата се насочени кон три сегменти: 1) Подобрување на регионалната соработка, со цел усогласување на политиките за државна помош, овозможувајќи поинтегриран пазар кој може да привлече прекугранични инвестиции и да го стимулира регионалниот развој. Ова може да се постигне преку заеднички иницијативи, размена на најдобри практики и создавање регионални фондови насочени кон заеднички предизвици; 2) Фокусирање на државната помош кон стратешки сектори, преку промовирање иновации, дигитализација и одржливост. Во иднина, помошта треба да се насочи кон сектори како зелени технологии, обновлива енергија и дигитална инфраструктура, со цел позиционирање на земјите како конкурентни играчи на глобалниот пазар; и 3) Зголемување на транспареноста и отчетноста на надлежните институции преку воведување поробустни механизми за мониторинг и известување за видовите и износите на доделена државна помош.

Во Република Северна Македонија постои широка национална стратешка и законска рамка за воспоставување и промовирање на родовата еднаквост во општеството: Закон за еднакви можности на жените и мажите, Стратегија за родова еднаквост 2022 – 2027, Национален план за родова еднаквост 2022 – 2024, Национална стратегија за еднаквост и недискриминација 2022 – 2026  и др. Сите овие документи ги артикулираат прашањата за родовата еднаквост, преку низа институционални заложби, мерки и активности. Покрај институциите на национално ниво и општините имаат обврска да реализираат активности за унапредување на родовата еднаквост на локално ниво.
Според Законот за еднакви можности на жените и мажите, единиците на локалната самоуправа се обврзани, во рамките на своите надлежности, да го почитуваат и применуваат принципот на еднакви можности. Ова подразбира промовирање и унапредување на еднаквите можности меѓу жените и мажите преку преземање основни и посебни мерки, како и изготвување на годишен план за нивна реализација. Дополнително, општините се должни да го инкорпорираат принципот на еднакви можности во своите стратешки планови и буџети, да ги следат ефектите и влијанието на своите програми врз жените и мажите, и редовно да известуваат преку годишните извештаи. Тие, исто така, треба активно да учествуваат во подготовката на стратегијата за родова еднаквост, особено во делот што се однесува на единиците на локалната самоуправа. Покрај тоа, општините се обврзани да формираат комисии за еднакви можности и да назначат координатори за оваа област.
Во последните две години, под влијание на анти-родовите здруженија и активисти, дел од општините направија измени и дополнувања во своите годишни програми за еднакви можности и интервенираа во родовата терминологија. Притоа, родовите концепти и терминологија се сведени исклучиво на половата димензија, што значително го ограничува поширокото значење и примената на концептот на родова еднаквост.
Имајќи го предвид ова, НВО Инфоцентарот, со партнерските организации (Спектар од Крива Паланка, Организација на жените од Струмица, Граѓанската иницијатива на жени од Свети Николе и Активо од Велес) спроведе мониторинг за да провери дали општините имаат годишни програми и стратешка рамка за родова еднаквост, како и дали се направени измени во програмите од аспект на родовите концепти и терминологија. Мониторингот го опфати периодот од 2022 до 2024 година (заклучно со септември), а се реализираше во осум општини – Крива Паланка, Куманово, Велес, Струмица, Свети Николе, Лозово, Босилово и Ново Село. До сите општини беа доставени барања за пристап до информации од јавен карактер, а дополнително беа истражени и интернет-страниците на општините, како и објавите во медиумите кои се однесуваат на темите поврзани со мониторингот и мониторираните општини.
Оваа активност е реализирана во рамки на проектот „Активни граѓани и партиципативна демократија на локално ниво“, поддржана од меѓународниот центар Улоф Палме од Шведска.

Клучни наоди
Иако, сите општини имаат обврска да ја интегрираат родовата еднаквост, во согласност со законот за еднакви можности и релевантните стратешки документи, мониторингот покажа дека реализацијата на локално ниво е нерамномерна и со значителни разлики меѓу општините.
Повеќето од мониторираните општини немаат сопствена стратешка рамка за унапредување на родовата еднаквост, но речиси сите имаат годишни програми за еднакви можности. Во исто време, иако во општините постојат комисии за еднакви можности, тие не се ниту многу активни, ниту доволно транспарентни. Ретко се состануваат, а ниту една општина не достави записници од нивните состаноци во изминатите три години.
Дури пет општини (Струмица, Куманово, Свети Николе, Босилово, Ново Село) во текот на 2023 година направиле измени и дополнувања во своите годишни програми и терминот „род“ го замениле со „пол“.  Овие измени не се само јазични, туку се концептуални. Ваквата промена на родовата терминологија претставува суштинска трансформација на пристапот кон политиките за еднакви можности на локално ниво. Замената на „род“ со „пол“ ја намалува и ограничува способноста на општините да се справат со комплексните родови прашања, а сето ова сериозно ја поткопува родовата еднаквост како стратешка цел. Промените го ограничуваат опфатот на мерките и ги исклучуваат пошироките аспекти на родовата еднаквост, како што се родовите улоги, родовите стереотипи и родово базираното насилство. Ова доведува до маргинализација на ранливите групи, како ЛГБТИ+ заедницата, но и ја намалува одговорноста на институциите за интеграција на родовата перспектива во јавните политики.
Прочитајте го целосниот извештај од мониторингот Општините и родовата еднаквост.

Програмата „Здружени за активно граѓанство“ на НВО Инфоцентар, поддржана од Европската Унија, континуирано соработува и ги охрабрува локалните граѓански организации (ГО) да ги развиваат нивните капацитети за мобилизација, застапување и одржлив развој. Едновремено ги поддржува нивните напори да го прошират и зајакнат своето влијание.
Користењето на алатките на вештачката интелигенција (ВИ) може да е од голема помош за граѓанските организации. Едновремено, користењето на ВИ алатките може да ја направи секојдневната работа на граѓанските организации полесна, побрза и поефикасна.
Истражете ги можностите што ви ги нуди ВИ и почнете да ги користите веднаш!
Кампања #ВИзаГО
Вештачката интелигенција – или скратено, ВИ – веќе не е само технологија на иднината, туку алатка која може да донесе големи придобивки за граѓанските организации. Со вклучувањето на ВИ во секојдневната работа, организациите може да го зголемат своето влијание во заедницата.

[embedded content]

Вештачката интелигенција му дава многу можности на граѓанскиот сектор, но исто така, носи, и голема одговорност и серозни предизвици. Како што се зголемува употребата на ВИ, така се зголемува и потребата од етички стандарди и регулација. Многу аспекти на ВИ се сѐ уште нејасни и се наоѓаат во таканаречената „сива зона“.

[embedded content]

Во време кога граѓанските организации во својата работа сè повеќе се потпираат на вештачката интелигенција, сајбер-безбедноста станува сè поважна. Кога користите ВИ алатки, треба да внимавате што внесувате како податоци и како ги користите.

[embedded content]

Вештачката интелигенција е интегрирана во многу алатки кои можат да бидат корисни за граѓанските организации. Во видеото се опфатени бесплатни и достапни алатки, но и некои платени, кои можат да ја зголемат ефикасноста во работењето.

[embedded content]

Социјалните мрежи се одлично место граѓанските организации да ја пренесат својата порака до поголема и разновидна публика. Адаптирањето на вашите објави за секоја платформа со помош на најразлични ВИ алатки може значително да ја зголеми видливоста и влијанието на вашите пораки.

[embedded content]

Дали знаете дека можете да ја „научите“ ВИ-алатката како да биде поефикасна за вашата организација? Ова е познато како промпт-инженерство – начин на кој ја наведувате ВИ алатката да ви даде токму тоа што ви е потребно.

[embedded content]

Кампањата #ВИзаГО е поддржана од Европската Унија. Содржината на видеата е единствена одговорност на НВО Инфоцентарот и на никаков начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Европската Унија.