Рударска дупка за ситни бизниси и загадување

ОдЗдружение за социјална правда Левичарско движење Солидарност - Скопје 07/06/2017

На 23 април оваа година граѓаните на Гевгелија излегоа на референдум и гласаа против отворање на рудник на злато во близина на градот. Излезноста од 97% на граѓаните покажа дека нивото на свеста за здрава околина е повисоко од ситните ветувања за некакви си вработувања во рудникот. Ист случај на отворање на рудник за таканаречен катоден бакар се развива и во Валандово. Забуните што се прават во медиумите за таканаречениот катоден бакар мора да се разјаснат. Бакарот во природните наоѓалишта не постои како катоден бакар туку како бакарна руда. Катодниот бакар се добива со екстракција од рудата во топилница преку многу технолошко хемиски процеси. Другите забуни и нетранспарентни процеси на издавање концесија и неинформирање на граѓаните ги зголемуваат нервозите и недовербата кон институциите. Веќе бившиот заменик министер за економија Кристијан Делев тврдеше дека кај Коњско, во околината на Гевгелија се вршат алувијални површински истражувања кои до сега донеле резултат дека има 2 грама на злато по тон ископана руда. Исплатливоста за ископување на злато во светските рударски стандарди за една долгорочна инвестиција не смее да биде помала од 9 грама злато по тон ископана руда. Системот на вадење на златото вклучува користење на цијанид што ќе донесе неописиви загадувања на околината и уништување на 29 квадратни километри шума и земјиште. Ако напоменеме дека во близина на градот се наоѓаат Негорските бањи и скијачкиот центар Кожуф, штетата ќе биде уште поголема.

Украинската фирма Сардич МЦ која ја има концесијата за рудникот Казандол кај Валандово тврди дека се уште не е отворен. Но тие веќе градат базени за сулфурна киселина која се користи за екстракција на бакарот од рудата. Оваа фирма тврди дека наоѓалиштето има 33 милиони тони рудно богатство и дека е погодно за експлоатација за следните 20 години. Но никој не кажува како земјиштето ќе се деконтаминира после тие 20 години експлоатација. Се во околината на Валандово ќе биде уништено, а земјиштето од кое живеат жителите и произведуваат калинки, грозје и јапонски јаболка ќе биде неповратно загадено како и подземните води. Инвестицијата вреди 35 милиони евра, според тврдењата на концесионерот, а тие би вработиле 100 луѓе. Прашање е дали тие вработувања и таа инвестиција за 20 години, вреди во споредба со загадувањето кое ќе се донесе со ископувањето на бакарната руда.

Најеклатантен пример за степенот на загадување од рудник за бакар во соседството може да се види во градот Бор, на исток на Србија. Градот е комплетно сив и загаден. Следна информација во редот на многуте кои побудуваат револт и сомнежи за ваквите инвестиции во Македонија е и процентот кој државата би го добила од концесионерите. А тоа се само 2%. Овој процент по рударска инвестиција се практикува во рудниците во Јужна Африка каде се работи во субстандардни услови и не се внимава на заштита на околината од загадувањето.

Дали сме ние следната Јужна Африка?

Текстот е на Соња Стојадинович и е оригинално објавен на Lupiga.

The post Рударска дупка за ситни бизниси и загадување appeared first on Солидарност.

МЦМС ја започна новата антикорупциска програма
21/01/202622/01/2026
Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) го започна спроведувањето на програмата „Градење општество отпорно на корупција“, која ќе се реализира во периодот од 1 јануари 2026 до 30 јуни 2028 година со финансиска поддршка од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија.
Потврда на долгогодишното македонско-холандско пријателство
20/01/202621/01/2026
Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП) и Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) на 16 јануари 2026 година беа домаќини на Н.Е. Узлем Џанел (Özlem Canel), Амбасадорка на Кралството Холандија во Република Северна Македонија и Иван Илиев, советник за економија и трговија во Амбасадата.
„Денес беше убава прилика за освежување на долгото пријателство меѓу МРФП и Амбасадата на Кралството Холандија“, истакна Лазар Неданоски, извршен директор на МРФП.На средбата, која помина во пријатна и отворена атмосфера, директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, потсети на почетоците на соработката со Холандија и на клучните поединци кои придонеле за развојот на организацијата. МЦМС како организација е основана во 1993 година, како потфат на домашни иницијативи поддржани од Холандската меѓуцрковна помош (ХМП) и агенциите на Светскиот совет на црквите (ССЦ). Пет години подоцна, во 1998 година, МЦМС ја основаше Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП), фокусирана на развој на малите претпријатија, преку пристап до финансиски услуги и промоција на претприемништво.
Директорот на МРФП, Неданоски, даде хронолошки приказ на развојот на Фондацијата, нагласувајќи дека поддршката од Кралството Холандија била од клучно значење во првите години од нејзиното работење. Според него, таа поддршка не била важна само од финансиски аспект, туку имала значително влијание и врз организацискиот развој на МРФП, како и врз пошироката заедница мултиплицирајќи го ефектот во развојот на институциите, организациите и нивните лидери.
Амбасадорката Џанел изрази задоволство што поддршката од Кралството Холандија резултирала со одржливи организации кои успешно работат и го пренесуваат своето искуство на други организации и институции. На средбата беше разговарано и за можностите за идна соработка.
Презентиран Индексот на политички интегритет
19/01/202621/01/2026
На 27 ноември 2025 година во Клубот на пратеници се одржа презентацијата на првиот Индекс за политички интегритет (ИПИ) во земјата – инструмент создаден да ја измери, поттикне и промовира културата на интегритет во политичкиот и јавниот живот. Настанот беше проследен од голем број претставници на институции, медиуми, граѓански организации. Во своето…
Bure-Cycle: Од отпад до иновативен велосипедски паркинг
18/01/202620/01/2026
Во светот каде ресурсите се ограничени, а отпадот се зголемува, секоја мала идеја за реупотреба има големо значење. Еко Логик со својот проект Bure-Cycle го покажува токму тоа – како старите метални буриња можат да добијат нов живот и да станат функционални, визуелно привлечни и одржливи велосипедски паркинзи за јавни простори. Иницијативата се роди од […]
Младите уметници го освојуваат јавниот простор: PATS – Уметност за активизам и општествени промени
18/01/202620/01/2026
Европскиот проект „Младите уметници го освојуваат јавниот простор – PATS“ (Performance Artists Take The Streets – PATS) официјално започнува со јасна и силна мисија: да им овозможи на младите уметници нови простори, алатки и можности за креативно изразување и општествен ангажман. Уметноста како глас на промената PATS е проект финансиран преку Erasmus+ програмата на Европската […]
Високите цени ја истиснаа корупцијата од првото место, но таа и понатаму е меѓу најголемите општествени предизвици
14/01/202615/01/2026
За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше препознаена како најголем општествен проблем, во 2025 година граѓаните на прво место ги издвојуваат високите цени (46,6%), додека корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, растечките трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, но и дека корупцијата останува еден од клучните општествени предизвици.