Tomorrow

Хуморот како штит за менталното здравје на младите

„Хуморот е спасувачки појас на реката на животот.“
— Вилхелм Рабе

„Човечкиот род има само едно навистина ефикасно оружје, а тоа е хуморот.“
— Марк Твен

Зошто ни е потребен хуморот?

Дали некогаш сте се запрашале зошто ни е потребен хуморот? Од праисториските времиња до денес, заедничкото смеење било знак на безбедност, начин за преживување и потсетник дека не сме сами.

Хуморот има посебна моќ меѓу младите луѓе. Тој е нивниот јазик, алатка за рушење на бариерите и еден од најбрзите начини за создавање чувство на припадност. Тинејџерските години носат големи промени и притисоци, а хуморот може да делува како филтер кој ги прави тешките моменти полесни за справување, а неизвесноста помалку застрашувачка.

Освен што е привлечен, хуморот може да има и позитивно влијание врз нашата благосостојба. Тој ја намалува напнатоста, го опушта телото и ни помага да ги согледаме ситуациите од нова перспектива. Кога се смееме, исто така ја градиме емоционалната отпорност. Новите генерации имаат свој јазик, а хуморот и мемињата често служат како форма на прва помош кога се соочуваат со стрес и притисок на училиште. Ова е еден од начините на кои тие го менуваат светот околу себе.

Хуморот на младите: јазик на припадност и идентитет

Младите луѓе создале свои форми на хумор, кои често ги надминуваат границите и правилата познати на постарите генерации. Традиционалните шеги, особено оние засновани на предрасуди, сексизам, хомофобија, генерализации и стереотипи, стануваат помалку соодветни на нивниот начин на размислување бидејќи можат да придонесат кон маргинализација и поделби.

Хуморот на тинејџерите се карактеризира со креативност и бунтовнички дух. Тој е брз, автентичен и често функционира како еден вид таен код што возрасните не го разбираат. Нивниот хумор ги преиспитува правилата на светот на возрасните и им помага да го градат сопствениот идентитет. Тие се смеат на мемиња кои постарите луѓе често ги сметаат за необични и тешки за разбирање.

За средношколците, хуморот може да биде, на пример, комбинација од слика на тажна мачка, изобличен звучен ефект и краток текст за стресот пред тест по биологија. Постарите луѓе често го користат хуморот за да се опуштат, додека младите често го користат како начин за справување со притисокот. Додека возрасните се обидуваат да ја објаснат логиката на светот, тинејџерите едноставно се смеат на неговата нелогичност.

Може ли хуморот да биде штит за менталното здравје на младите?

Едукаторите и младинските работници даваат едноставен одговор:

„Да.“

Од 6 до 9 јули беше одржана обука за 50 учесници од Албанија, Босна и Херцеговина, Хрватска и Северна Македонија. По обуката беше спроведена евалуација. Со анализа на евалуациските прашалници пополнети од учесниците од Босна и Херцеговина, идентификувавме бројни интересни и инспиративни коментари.

Споделуваме некои од нивните најзначајни размислувања, предлози и ставови за проектот.

Избраните изјави потврдуваат дека хуморот може да стане вредна образовна и развојна алатка кога се користи одговорно и со почитување на границите, различностите и потребите на младите луѓе.

За безбеден и инклузивен хумор

„Секој адолесцент е различен, затоа хуморот секогаш треба да биде со почит.“

За поддршката на менталното здравје на младите

„Најмногу ме интересира да научам како хуморот може да изгради доверба и емоционална отпорност.“

За практичната примена на методологијата

„Активноста „Саботирање на планот на чудовиштето“ беше една од најкорисните активности за мене бидејќи обезбедува јасна рамка за поврзување со адолесцентите.“

За квалитетот на обуката

„Обуката беше корисна, интересна и добро организирана.“

Одговорите на учесниците покажуваат дека безбедниот хумор не се однесува само на забавата. Кога се заснова на почит, хуморот може да им помогне на младите да се поврзат со другите, полесно да ги изразат своите емоции, да ги согледаат предизвиците од нова перспектива и постепено да развиваат психолошка отпорност.

Активноста беше спроведена во рамките на проектот Joyful Minds – Програма базирана на хумор за зајакнување на психолошката отпорност кај адолесцентите, финансиран од Европската Унија преку програмата Еразмус+.

Финансирано од Европската Унија. Сепак, изразените ставови и мислења се само на авторот/авторите и не мора да ги одразуваат ставовите на Европската Унија или на Европската извршна агенција за образование и култура (EACEA). Ниту Европската Унија ниту EACEA не можат да бидат одговорни за нив.

Joyful Minds се спроведува од конзорциум предводен од Genesis Project, во партнерство со Forum for Freedom in Education, Младите можат и Nisma për Ndryshim Shoqëror ARSIS, со поддршка од програмата Еразмус+ на Европската Унија.

Project reference: 101243616 – ERASMUS-YOUTH-2025-CB

Оваа вест изворно е објавена на веб-страната на Младите можат

Продолжи со читање

  • До кога оваа држава ќе создава и ќе штити насилници? – реакција на Мрежа за заштита од дискриминација, Платформа за родова еднаквост и Национална мрежа против насилство врз жени и семејно насилство

    Уште колку жени треба да бидат убиени за да се демонтира овој систем поволен за насилници, а погубен за жените? Уште еднаш јавноста со ужас […]

  • Климатска акција – каде е најпотребна?

    Кога температурите растат, некои семејства можат да го разладат домот, додека други мора да избираат меѓу повисока сметка за струја и уште една ноќ во прегреана соба. За луѓето што работат на отворено, пак, жештината често е неизбежен дел од работниот ден. Истиот топлотен бран носи различен ризик, во зависност

  • Меѓу формална усогласеност и недостиг на суштински реформи

    Коментар по повод Извештајот на Европската комисија за Република Северна Македонија, од 4 ноември 2026 година Европската комисија повторно не констатира назадување во ниедна област, односно поглавје, но напредокот останува објективно незадоволителен, а македонскиот пристапен пат е во состојба на тапкање во место. Иако во однос на претходната година е забележан барем мал напредок на […]
    The post Меѓу формална усогласеност и недостиг на суштински реформи appeared first on EPI.

  • ВРАЌАЊЕ НА ПРИРОДНИТЕ СРЕДСТВА ЗА ЛАДЕЊЕ

    Со зголемениот фокус на енергетската ефикасност и заштитата на животната средина, природните средства за ладење повторно добиваат сè поголемо значење во современите системи за ладење. Строгите европски регулативи и потребата од одржливи технолошки решенија го забрзуваат преминот кон технологии кои имаат помало влијание врз животната средина, а истовремено нудат висока ефикасност и долгорочна економска исплатливост.

    На почетокот на воведувањето на првите ладилни уреди околу 1900 година, како средства за ладење се користеа природните и лесно достапни хемиски соединенија-амонијакот NH3 и јаглеродниот диоксид CO2. Во 20-тите и 30-тите години од XX век се појавуваат CFC и HCFC соединенија. Во 80-тите години беше потврдена штетноста на средствата за ладење врз озонската обвивка на земјата по што тие се заменуваат со  HFC и HFO соединенија и нивните смеси.
    HFCs, или флуорираните јаглеводороди, и покрај тоа што немаат потенцијал на осиромашување на озонската обивка, имаат значителни потенцијали на глобално затоплување, делувајќи како стакленички гасови. Токму затоа, преку Кигали Амандманот кон Монтреалскиот Протокол за супстанциите што ја осиромашуваат озонската обвивка, светот се обврза на значително намалување на нивната потрошувачка, па дури и нивно целосно исфрлање од употреба, како што се пропишува со Директивата на ЕУ 2024/573. Денес, природните флуиди за ладење се сметаат за најдолгорочно решение, бидејќи имаат минимален потенцијал на глобално затоплување – GWP (Global Warming Potential) и потенцијал на осиромашување на озонската обвивка – ODP (Ozone Depletion Potential
    Во природните флуиди спаѓаат: R-290 (пропан), R-600a (изобутан), R-744 (CO₂) и R-717 (амонијак). Поради нивната висока запалливост, употребата на првите два флуида е ограничена на мали ладилни уреди, додека јаглеродниотдвооксид и амонијакот имаат широка примена во големите системи за ладење.
    Амонијакот (NH3 или R-717), е природен флуид кој главно се користи во големи индустриски постројки или ладилници поради неговите одлични термодинамички својства кои овозможуваат постигнување многу ниски температури  Овие системи, благодарение на нивната големина, овозможуваат високи перформанси и ефикасност.
    Главните придобивки од системот за ладење со NH3 се:

    Повисоки перформанси: во споредба со други гасови, како што се R-290 и CO2, за големи индустриски ладилни системи.
    Висока енергетска ефикасност: јa намалува потрошувачката на електрична енергија и овозможува побрз поврат на инвестицијата.

    Лесно управување и безбедност: се карактеризира со сигурна работа под строги законски регулативи, при што секој дефект или протекување брзо се открива поради неговиот специфичен мирис.

    Одржливост: тоа е природен флуид со нула GWP и ODP.
    Економичност: ниската цена и широка достапност го прават најисплатлива финансиска опција.
    Оптимизиран дизајн: употребата на цевки со помал дијаметар во системот за ладење овозможува намалено полнење со средство за ладење, енергетски ефикасни компоненти и дизајн.
    Здравствена сигурност: системот не користи вода, со што целосно се елиминира ризикот од појава на бактеријата легионела.

    Суперкритичниот јаглерод двооксид (sCO2) е флуидна состојба на јаглерод двооксид кога тој се одржува на или над неговата критична температура и критичен притисок (304.128 K, 30.9780 °C, 73.773 bar).  Во оваа состојба, тој се шири како гас, но притоа има густина како течност. Системите за ладење во кои состојбата на CO2 се менува над и под критичната точка се нарекуваат транскритични CO2 (R-744) системи за ладење. Водени од строгите регулативи на ЕУ за флуорираните гасови, тие станаа доминантна, стандардна технологија за нови инсталации во супермаркетите низ цела Европа. До 2025 година, над 111.650 европски малопродажни објекти за храна користеа транскритични CO2 системи. Клучни пазарни трендови во Европа (2026):

    До 2024 година, речиси 30% од европските малопродажни места за храна ја усвоија транскритичната CO2 технологија, зголемувајќи го бројот од 68.500 во 2023 година на над 90.000 во 2024 година.
    Првично фаворизирана во земјите со поладна клима (Северна Европа), технологијата сега е стандардна низ цела Европа, вклучително и во потоплите јужни региони благодарение на подобрената ефикасност.
    Големите синџири на супермаркети забрзано ја менуваат технологијата. На пример, TESCO веќе имаше над 1.000 транскритични CO2 продавници во Велика Британија до 2022 година, а Schwarz Group (Lidl/Kaufland) има 4.800 продавници со ладилни уреди кои користат CO2 или пропан технологија од 2024 година.
    Регулативите на ЕУ дополнително го стимулираат некористењето на средства за ладење со висок GWP.

  • ГЛОБАЛНАТА ПОТРЕБА ЗА ЛАДЕЊЕ ЗАБРЗАНО РАСТЕ: ШТО ПОКАЖУВААТ ПРОГНОЗИТЕ ДО 2050?

    Поради климатските промени, порастот на температурите и зголемувањето на животниот стандард во многу земји, побарувачката за уреди за ладење бележи континуиран и значителен раст на глобално ниво. Климатизацијата повеќе не се смета само за прашање на удобност, туку сè почесто станува неопходност за безбедно и квалитетно живеење, особено во урбаните средини и регионите изложени на екстремни горештини.

    Според проценките на International Energy Agency (IEA), бројот на клима уреди во светот би можел да порасне од околу 1,5 милијарди во 2015 година на дури 5,5 милијарди до 2050 година. Истовремено, бројот на ладилници во домаќинствата се очекува да надмине 2 милијарди уреди. До 2050 година, речиси две третини од домаќинствата во светот би можеле да располагаат со некаков систем за климатизација.

    Извор: International Energy Agency (IEA), The Future of Cooling. https://www.iea.org/reports/the-future-of-cooling
    Најголемиот дел од овој раст ќе доаѓа од земјите во развој, пред сè Кина, Индија и Индонезија, каде што растечката средна класа и урбанизацијата создаваат сè поголема побарувачка за решенија за ладење. Овие три пазари заедно се очекува да претставуваат околу половина од вкупниот глобален број клима уреди до 2050 година.
    Сепак, ваквиот тренд носи и сериозни предизвици. Без значителни подобрувања во енергетската ефикасност, потребата од електрична енергија за ладење простории би можела да се зголеми повеќе од три пати до 2050 година. Тоа би значело дополнителна потрошувачка на електрична енергија еквивалентна на денешната вкупна потрошувачка на Кина и Индија заедно.
    Затоа, развојот и примената на енергетски ефикасни технологии, паметни системи за управување и еколошки прифатливи решенија за ладење ќе бидат клучни за намалување на енергетскиот притисок и постигнување на глобалните цели за одржлив развој и намалување на емисиите на стакленички гасови.

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор