цивил

Граѓански иницијативи на ЦИВИЛ

Улогата на граѓанките и граѓаните секогаш има круцијална важност и влијание во спроведувањето на општествените и политичките процеси во нашата земја. Независно од сферата на делување, креирањето на политики што се првенствено од најголемо значење за граѓанки и граѓаните го трасира патот во какво општество ќе живееме и колку доброто владеење ќе го дефинира политичкото уредување во нашата држава.

Секогаш тргнувајќи од фундаменталните човекови права и слободи, проширувајќи го корпусот на делувањето во специфични области кои, исто така, се дел од човековите права и слободи, ЦИВИЛ 2020 година ја обележа со повеќе  граѓански иницијативи со повик на активно граѓанско учество во креирањето на општествено –политичките состојби во нашата земја.

Затоа, независно дали станува збор за воспоставување, негување и промоција на мирот и контролата на оружјето, гласачкото право, родовите прашања, зелените вредности, европските вредности, антинационализмот, социјална правда, антикорупција, борба против лажните вести, дезинформации и говорот на омраза,  граѓанското учество и делување ја има најважната задача во демократизацијата на една држава, на едно општество.

ГРАЃАНСКО УЧЕСТВО ВО КРЕИРАЊЕ НА ВЛАДИНИТЕ ПОЛИТИКИ

Повикот на ЦИВИЛ до своите членови, поддржувачи, соработници и сите заинтересирани граѓанки и граѓани да учествуваат во новата акција: Граѓански форум за учество во креирање на владините политики допре до голем број граѓанки и граѓани, активисти и поддржувачи на организацијата. На нашите електронски адреси секојдневно пристигнауваа голем број пораки со препораки и барања до идната влада, коишто се објавуваа на медиумската платформа на ЦИВИЛ.

ДЕН НА ГРАЃАНСКИОТ ПРКОС

Почетокот на Шарената револуција е денот кој ќе остане запаметен во историјата како симбол на борбата против режимот и диктатурата на една власт која никогаш повторно не смее да му се случи на македонското општество. Овој датум е замислен како ден на кој ќе се сеќаваме на сите прогресивни граѓански иницијативи и кампањи, на граѓанските протести низ годините против недемократските политики и практики.

Со цел да ги одбележи сите граѓански протести за човекови права, слобода, правда и еднаквост, ЦИВИЛ во 2018 година започна иницијатива за одбележување на 12 април како Ден на граѓанскиот пркос. Иницијативата е доставена и до Собранието на РСМ, но таа најмногу се однесува на граѓанките и граѓаните, без оглед на тоа дали овој датум ќе биде прифатен и признаен од политичарите и институциите. Оваа иницијатива ја поддржа и претседателот Стево Пендаровски.

ДЕН НА МИРОТ

Меѓународниот ден на мирот, 21 септември, е посветен на борбата против омраза, предрасуди, насилство, национализам, култ кон оружјето и вооружени конфликти, како и на промоција на демократијата и на просперитетот за сите подеднакво.

На 19 септември 2013, ЦИВИЛ поднесе иницијатива до Собранието на Македонија, 21 Септември – Меѓународниот ден на мирот и 10 Декември – Меѓународниот ден на човековите права, да бидат прогласени за национални празници. Оваа година ЦИВИЛ започна и интензивна кампања во борба против говор на омраза и дела од омраза, повикувајќи ги сите засегнати страни во општеството за конструктивен дијалог и мирен и ненасилен начин на решавање на конфликтни ситуации поттикнати од различностите.

ЦИВИЛ апелира дека мирот, слободата, единството се вредности кои Северна Македонија ги има и треба секојдневно да ги вреднува и промовира. Токму затоа за постигнување и одржување на мирот се потребни сите чинители во општеството подеднакво да дадат свој придонес меѓусебно почитување и надминување на меѓусебните недоразбирања, за промовирање на човековите права и слободи и за подобрување на условите за живот во мир и достоинство.

ДЕН НА ЧОВЕКОВИТЕ ПРАВА

Еден од клучните документи по кои се води ЦИВИЛ е Универзалната декларација за човекови права, усвоена од ОН во 1948 година, која произлезе од искуството во Втората светска војна и потребата за заштита на основните права на човекот насекаде во светот. Првиот член на Декларацијата „сите луѓе се раѓаат слободни и рамноправни во достоинството и правата“ ги гарантира правата и слободите на секој човек без оглед на неговата припадност или потекло.

Не случајно во областа на граѓанските и политички права ЦИВИЛ поведе иницијатива за прогласување на 10 декември, Меѓународниот ден на човековите права, како Ден на човековите права во нашата земја кој нема само пригодно да се одбележува од граѓанските организации, туку ќе биде ден на промоција и отчет на институциите и политичките структури за нивните напори и активности за подобрување и промоција, како и активно делување во духот на почитувањето  на човековите права и слободи.

УКИНУВАЊЕ НА ПРИВИЛЕГИИТЕ НА ФУНКЦИОНЕРИТЕ

Иницијатива за укинување на привилегиите на функционерите која ја поддржаа илјадници граѓани пред една година, на 17 мај 2019 година беше преточено во барања кои организацијата ги достави до Собранието и се однесува на укинувањето на привилегиите на поранешните и сегашните функционери. По конституирањето на Парламентот на 4 август, организацијата повторно ја актуелизише Иницијативата.

ПРАВО НА ГЛАС И ГРАЃАНСКО УЧЕСТВО

Во областа на заштитата и остварувањето на гласачкото право, ЦИВИЛ ја поведе иницијативата „Гласај / Voto“ на социјалните мрежи, за да им даде поттик на граѓанките и граѓаните да го искористат своето право на глас и да излезат на гласање на предвремените парламентарни избори што се одржаа на 15 јули. Изборите нѐ затекнаа во време на пандемија кога заштитата на јавното здравје е приоритет. Затоа, ЦИВИЛ повика на гласање, но и на максимално придржување кон мерките за заштита од коронавирусот на денот на гласањето. На иницијативата се преклучија и ја поддржаа познати јавни личности, граѓански активисти, актери, музичари, новинари ја препознаа важноста на правото на глас и зошто е потребна излезноста на 15 јули.

ЦИВИЛ ја согледува потребата од јакнење на јавната свест за правото на глас (Универзална декларација за човекови права, член 21) и спроведува долгорочни активности за граѓанска едукација за правото на глас и граѓанското учество.

ЗЕЛЕНИТЕ

Во рамки на проектот „Зелените доаѓаат“ ЦИВИЛ работи на прмоција и јакнење на свеста за зелените вредности, социјалната правда и антинационализмот.  Преку концепти што ќе придонесат за нивно разбирање и нивната поврзаност,  не само од јавноста, туку и од носителите на одлуки и засегнатите страни, ЦИВИЛ го трасира патот на вистинско зелено движење кое ќе направи значителни промени во перцепцијата, но и делувањето во областите што ги опфаќаат зелените вредности, вклучително и решавање на клучните проблеми поврзани со заштита на животната средина, урбанизмот и одржливиот развој што ќе придонесе кон подобрување на квалитетот на животот на граѓанките и граѓаните, нивната лична слобода, здравје, среќа и човечко достоинство.

ОБЕДИНЕТИ ВО РАЗЛИЧНОСТА

Иницијативата „Обединети во различноста“ на ЦИВИЛ ја нагласува цврстата определба на Организацијата да ги застапува и промовира човековите права и слободи, мултикултурата и европските вредности во македонското општество. Иницијативата започна кон средината на октомври, а по завршувањето на промотивните активности, Организацијата ќе продолжи со својата вообичаена динамика.

Бројни активисти, уметници, интелектуалци и јавни личности пишуваа, дизајнираа и говореа за различностите, мултикултурното општество и европските вредности. На медиумската платформа на ЦИВИЛ, како и на социјалните мрежи, се објавени преку 90 медиумски содржини.

Македонското општество е мултикултурно, мултиконфесионално и мултиетничко. Овој факт на реалноста ги претставува и убавината и големите потенцијали на земјата. И со овој проект, ЦИВИЛ испрати силна порака против национализмот и ги повикува граѓанките и граѓаните да продолжат со поддршката на иднината на Северна Македонија во ЕУ.

Пораката е да бидеме ,,Обединети во различноста”. Да работиме за мир и просперитет и истовремено да го осознаеме богатството што произлегува од нашите различни култури, традиции и јазици.

НАПРАВИ РАЗЛИКА: ПОЧИТУВАЈ ГИ РАЗЛИЧНОСТИТЕ

Направи разлика: Почитувај ги различностите е проект, продолжение на иницијативата Обединети во различноста. „Направи разлика: Почитувај ги различностите“ е проект за промовирање на мултикултурализмот и европските вредности. Проектот има цел да ги ублажи разорните последици од етничката омраза и антизападните кампањи, преку кампања за јакнење на јавната свест, медиумска продукција и настани што ќе се фокусираат на позитивните пораки за мултикултурализмот и европските вредности.

Во месеците што доаѓаат, ЦИВИЛ ќе покани јавни личности, креатори на јавното мислење, експерти, политичари и граѓанки и граѓани да зборуваат за различностите и европските вредности.

*

ЦИВИЛ води и низа други иницијативи и проекти во кои граѓанското учество, не само што е добредојдено, туку и пресудно за јакнење на демократијата и човековите права и слободи во земјата.

Пријави!

Со оглед дека сите иницијативи на  ЦИВИЛ како контра аргумент секогаш ги имаат мотивите што придонесуваат за кршење на човековите права и слободи во најширока смисла на зборот, говорот на омразата, лажните вести и случаите на корупција, на едно место граѓанките и граѓаните ќе можат да пријавуваат и да алармираат за истите и во самиот процес да останат анонимни.

Доволно е да се отвори веб страницата Граѓански објектив посветена на активизмот, граѓанското новинарство, човековите права, транспарентноста и одговорноста, во рубриката ПРИЈАВИ и да се одбере потребниот формулар. За да се олесни комуникацијата, во случај пријавувачите да се двоумат која пријава да ја одберат, доволно е да го отворат формуларот ЧОВЕКОВИ ПРАВА и да ги внесат податоците во категоријата „Друго“. Причината за тоа е едноставна, сите облици на повреда и злоупотреби се дел од темите во корпусот на човековите права и слободи.

Б. Ј.

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор