Зајакнување на улогата на жените во контролата на мало и лесно оружје и спречувањето на родовото насилство во Западен Балкан – регионална работилница

Препознавајќи ја клучната улога на женските организации во застапувањето за одржување на мирот, разоружувањето и борбата против родовото и семејното насилство, SEESAC* собра претставници од 18 женски организации од Западен Балкан на работилница за род и мало и лесно оружје, одржана во Тирана на 1-2 јули 2025 година. Весна Шапкоски, извршна директорка на СТАНИЦА ПЕТ учествуваше на работилницата, заедно со уште две претставнички од граѓански организации од Северна Македонија.

Работилницата обезбеди опширен вовед во контролата на малото и лесно оружје (МЛО), запознавајќи ги учесниците со клучните концепти, инструменти и увиди во актуелните трендови, развојот на политиките и институционалните механизми во регионот. Учесниците беа запознаени со релевантните нормативни и политички рамки на ООН и ЕУ, со посебен фокус на спроведувањето и следењето на Патоказот за контрола на МЛО во Западен Балкан.

Дискусиите, исто така, ја истражија улогата на контролата на МЛО во спречувањето на вооружено насилство и растечката конвергенција помеѓу рамките за родова еднаквост и контрола на МЛО. Понатаму, работилницата се осврна на улогата на огненото оружје во семејното насилство и врската помеѓу родот, специфичните поими за машкост и побарувачката за или злоупотреба на огнено оружје.

Во текот на два дена, претставници на женските организации во регионот се вклучија во дискусија за тоа како дополнително да се унапреди родовата одговорност во контролата на МЛО и да се зголеми учеството на жените. Работилницата придонесе за проширување на вклученоста на женските организации во креирањето политики за контрола на МЛО и овозможи размена на знаење.

Настанот беше отворен со поздравни говори од г-дин Бесфорт Ламалари, заменик-министер за внатрешни работи и раководител на Комисијата за МЛО во Албанија, г-ѓа Софија Евангелу, претставник на Делегацијата на Европската Унија во Албанија и г-ѓа Ранди Дејвис, постојан претставник на УНДП во Албанија.

Работилницата заврши со потврдена заедничка посветеност за понатамошно зајакнување на улогата на женските организации на граѓанското општество во контролата на МЛО и справувањето со родово базираното насилство во Западен Балкан.

Регионалната работилница беше организирана во рамките на регионалниот проект „Поддршка за зајакнување на борбата против нелегалното поседување, злоупотреба и трговија со мало и лесно оружје (МЛО) во Западен Балкан“, финансиран од Европската комисија, Генерален директорат за соседство и преговори за проширување, преку Инструментот за претпристапна помош (IPA II). Преку овој проект, SEESAC им обезбедува поддршка на властите во Западен Балкан за вклучување на родовата перспектива во мерките за контрола на МЛО и, особено, за спречување и борба против злоупотребата на огнено оружје во семејно насилство.

*Клириншката куќа за контрола на мало и лесно оружје во Југоисточна и Источна Европа (South Eastern and Eastern Europe Clearinghouse for the Control of Small Arms and Light Weapons – SEESAC) работи на зајакнување на капацитетите на националните и регионалните засегнати страни за контрола и намалување на пролиферацијата и злоупотребата на мало и лесно оружје, унапредување на родовата еднаквост, олеснување на регионалната соработка и со тоа придонесување за подобрена стабилност, безбедност и развој во Југоисточна и Источна Европа. SEESAC функционира како заедничка иницијатива на Програмата за развој на Обединетите нации (УНДП) и Советот за регионална соработка (RCC). SEESAC тесно соработува со владите во Југоисточна и Источна Европа и е поддржан од Европската Унија, Германија, Франција, Соединетите Американски Држави, Норвешка, Словачка, Обединетото Кралство, Шведска и Холандија.