Отчетност под притисок: Повик за одговорност на носителите на моќ во борбата против корупцијата

СЕЛДИ билтен за анти-корупција #85: август-септември 2026

Иако напорите на Европската комисија за постепена интеграција, поддржани со значителни финансиски средства во рамките на Инструментот за реформи и раст за Западен Балкан, им нудат на државите од регионот структуриран пат кон Единствениот пазар на ЕУ, законодавниот напредок на хартија е во остар контраст со реалноста на терен.

Независните институции кои постигнуваат резултати во борбата против корупцијата се соочуваат со политички реакции и притисоци. Во Албанија, предлозите за измени на Законот за кривична постапка, поддржани од владата, се закана за попречување на истрагите на СПАК за јавните набавки во ИТ-секторот на високо политичко ниво и за зголемување на судските пречки при замрзнувањето на имотот.

Овој законодавен притисок се одвива паралелно со растечкото разочарување во општеството. Во средината на октомври, во Тирана дојде до значителна ескалација на незадоволството, кога протестите предводени од студенти против високите универзитетски такси и недостигот од можности за вработување брзо прераснаа во масовни антикорупциски и антивладини протести.

Законодавните иницијативи во Косово продолжуваат да бидат насочени кон Специјализираните совети, со цел ограничување на нивниот мандат за повикување на одговорност на поранешните лидери на Ослободителната војска на Косово (ОВК). Истовремено, Северна Македонија и натаму се соочува со последиците од измените на Кривичниот законик од 2023 година, со кои беа ублажени одредени казнени одредби, додека новата национална стратегија за борба против корупцијата останува блокирана во Собранието. Црна Гора, пак, сè уште нема изградено институционални капацитети за спроведување на ажурираната рамка за конфискација на имот.

Политичката инертност и длабоко вкоренетите односи на моќ дополнително ги усложнуваат овие институционални предизвици. Неодамнешните избори во Босна и Херцеговина, заедно со предвремените избори во Србија, закажани за 25 октомври, ја потврдуваат постојаната доминација на националистичките политички сили низ регионот. Во крајна линија, постепената интеграција во ЕУ и исплатата на финансиската поддршка ќе доведат до вистински демократски реформи само доколку ЕУ и граѓанското општество активно ги бранат независните институции токму во моментите кога нивната работа претставува закана за политичките елити.

Прочитајте го билтенот