Меѓусекторски дијалог за доверба

Како да се применат мерките против перење пари и финансирање тероризам без да се загрози работата на НПО?

Дијалогот и соработката се клучот за градење доверба и олеснување на секојдневното работење на НПО. Во контакт со финансиските институции, непрофитните организации (НПО) понекогаш можат да се соочат со долги процедури, формулари што збунуваат, барања за дополнителни документи. Ова произлегува од мерките за спречување перење пари и финансирање тероризам. А, ваквите проверки не се секогаш потребни и треба да се применуваат во зависност од ризиците.  

18 претставници од банките во Северна Македонија, Народна банка на РСМ и Управата за финансиско разузнавање во отворен дијалог и конструктивна атмосфера ги вкрстија своите ставови на првата средба на меѓусекторската работна група банки, регулаторни институции и НПО што се одржа на 18.06.2026 година во „Јавна соба“ во Скопје.

Работната група е единствен механизам за вакви консултации во земјата. Глобално вакви примери постојат само во 16 држави, со што преку активностите во проектот „Промени за одржливост“, ја позиционираме нашата држава како дел од ретка група земји кои не само што ги следат меѓународните стандарди, туку и активно ги адаптираат во локален контекст преку дијалог меѓу сите засегнати страни.

Предизвици низ различни перспективи: НПО, банки и регулатори

Административните барања и сложените процедури често го отежнуваат функционирање на НПО:

• прикачување договори при секоја трансакција од донатори, предизвици со донации и уплати од странство;
• повторно доставување основачки акти и статути и по повеќе години како клиенти;
• административни пречки при отворање проектни потсметки и впишување на вистински сопственик.  

Предизвик идентификувавме кај впишувањето на вистински сопственик кај фондациите, каде што банките и регулаторите имаат различни толкувања, што создава несигурност и дополнителни обврски за фондациите и ова беше идентификувано како прашање кое треба да се дорегулира, со цел креирање заштита и безбеден простор за функционирање на истите.

Се осврнавме на практичните аспекти од примената на изменетата Препораката 8 од FATF, која бара мерките да бидат засновани на проценка на ризик и пропорционални – односно да штитат од злоупотреба, но да не ги ограничуваат легитимните активности на непрофитните организации.

Нова национална стратегија за спречување перење пари и финансирање тероризам за побезбеден финансиски систем

Управата за финансиско разузнавање ја презентираше новата Национална стратегија за спречување перење пари и финансирање тероризам (2026–2029),  документ кој ги дефинира врвните политики на државата во оваа област. Стратегијата е усогласена со препораките на FATF и директивите на ЕУ, како и со извештајот на Комитетот MONEYVAL за Северна Македонија. Главната цел на новата национална стратегија е да се изгради поефикасен, координиран и отпорен систем за спречување на перење пари, финансирање на тероризам, преку зајакнување на институциите, унапредување на нивната соработката и обезбедување на поголеми ефекти во откривањето и казнувањето на сторителите на кривичните дела перење пари и финансирање на тероризам и нивно лишување од нелегалните приходи. 

Поттикнавме голем интерес и дефиниравме следни чекори за работата на групата за меѓусекторски дијалог. Преку активна соработка меѓу НПО, регулаторот и банките ќе работиме на информирање на клучните чинители за новите барања од меѓународната регулатива за примена на систем базиран на реални ризици што ги намалува бариерите до финансиски услуги на НПО, едукација на кадрите на банките за зголемено разбирање на новите препораки кои овозможуваат непречен пристап до финансиски услуги и легитимна работа на ГО, стекнување на практично знаење на кадрите во банките за работа со НПО, но и едукација на НПО за нивна заштита од злоупотреби за цели на перење пари и финансирање тероризам.

Првата средба на меѓу-секторската работна група банки, регулатор и НПО се организираше во рамки на проектот „Промени за одржливост“ што го спроведува здружението Конект во партнерство со Младинска асоцијација ИМКА Битола.  Проектот е поддржан од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.