187 европски граѓански организации бараат одржливо финансирање на граѓанскиот сектор во здравството

Европското здружение за јавно здравје (EUPHA), заедно со уште 186 граѓански организации од различни области, повика на повторно воспоставување на стабилно, соодветно и предвидливо финансирање на граѓанските организации што работат во областа на здравството преку програмата EU4Health на Европската Унија.

Во заедничката изјава, објавена на 8 септември 2026 година, организациите бараат од Европската комисија повторно да ги обезбеди оперативните грантови во рамките на програмата EU4Health за 2026 година и во наредниот период. Тие нагласуваат дека граѓанските организации имаат важна улога во застапувањето на потребите на пациентите и граѓаните, обезбедувањето независна експертиза и учеството во креирањето на европските здравствени политики.

Прекинувањето на оперативните грантови во 2025 година веќе има сериозни последици врз работата на граѓанските организации. Според EUPHA, дел од организациите биле принудени да го намалат бројот на вработени, да затворат канцеларии и значително да ги ограничат своите активности. Со тоа се намалуваат нивните можности континуирано да ги застапуваат интересите на граѓаните и да придонесуваат кон развојот и следењето на јавните здравствени политики.

Оперативните грантови обезбедуваат поддршка за континуираното работење на организациите, за разлика од финансирањето ограничено на поединечни проекти. Тие овозможуваат задржување на стручните капацитети, консултирање на граѓаните и заедниците и независно учество во процесите на донесување одлуки. Организациите предупредуваат дека без ваква поддршка нивното учество во креирањето политики може значително да се ограничи.

Барањето за повторно воспоставување на оперативните грантови претходно добило поддршка и од 70 пратеници во Европскиот парламент и 13 земји членки на ЕУ. Иницијативата доаѓа во период кога Европската Унија ја подготвува следната повеќегодишна финансиска рамка, што дополнително го отвора прашањето за долгорочната финансиска поддршка на граѓанскиот сектор.

Организациите повикуваат заложбите на Европската Унија за поддршка на граѓанското општество да се преточат во конкретни финансиски механизми. Тие нагласуваат дека одржливото и транспарентно финансирање е неопходно за зачувување на независен, разновиден и ефективен граѓански сектор, кој може суштински да учествува во демократските процеси.

Иницијативата го отвора и поширокото прашање за финансиската одржливост на граѓанските организации, особено на оние што непосредно работат со граѓаните и ранливите заедници, ги истражуваат нивните потреби и проблеми и застапуваат за подобрување на јавните политики. Нивната улога не се ограничува на спроведување поединечни проекти, туку вклучува континуирана работа за заштита на правата на граѓаните, граѓанско учество и поголема отчетност на институциите.

Извори:

– European Public Health Association (EUPHA), 8 септември 2026 година: https://eupha.org/articles/eupha-joins-call-for-sustainable-eu-funding-for-civil-society/

– EU4Health Civil Society Alliance – Заедничка изјава и список на организации: https://eu4health.eu/support-for-health-civil-society/