Lorik idrizi 1536x1024 1 1230x767

УРБАНИ ПРИКАЗНИ: ОПШТЕСТВЕНАТА СВЕСТ И РАБОТНАТА КУЛТУРА

ОдBirc

Поради недостигот на можности да се излезе од државата, но и поради многу други околности, нашите бизниси со години се соочуваа со група луѓе кои немаа големи барања на работното место, бидејќи немаа алтернатива. Дури, во многу компании, слободно може да се каже дека човечкото достоинство било нарушувано. Но денес имаме нова генерација која не прифаќа, ниту во најмала мера, да биде повредено нивното достоинство. Напротив, тие имаат барања што често се перцепираат како „луксузни“ – тие сакаат работата да биде атрактивно искуство, а не само средство за преживување.


Пишува: Лорик Идризи

Ако разговарате со младите генерации, кај дел од нив ќе забележите дека прашањето на вработувањето веќе не го гледаат како прашање на преживување, како што беше културолошки наметнато во земјите од Западен Балкан од страна на многу бизниси, каде што често се слушаше наративот упатен кон работниците: „Јас те хранам“.

Интересниот дел е што младите веќе го имаат надминато тој стадиум на концептот на преживување и се наоѓаат во ново ниво – каде над сè стои зачувувањето на човечкото достоинство и барањето работата да биде атрактивна и смислена.

Поради недостигот на можности да се излезе надвор од земјата, но и поради други околности, бизнисите со години имаа работници кои немаа многу барања, затоа што немаа излез. Дури и повеќе: во многу компании достоинството на работниците беше нарушено. Денес, меѓутоа, постои нова генерација што не прифаќа ништо од тоа – ниту во најмалата доза. Напротив, тие имаат барања што често се сметаат за „луксузни“: тие сакаат работата да биде привлечно искуство, а не само средство за преживување.

Овој импулс е исклучително позитивен и ќе има големо општествено влијание. Конечно, димензијата на достоинството на работното место ќе стане неконтестабилна, а ќе може да се премине во нови еманципаторски фази, каде компаниите навистина ќе ја манифестираат онаа општествена одговорност што ја споменуваат.

И државата, можеби, треба да креира политики што ќе го поттикнат бизнисот да има поголема општествена одговорност во овој сегмент – преку даночни олеснувања или преку различни владини програми. Ова е неопходно бидејќи сè уште постои недостаток од волја кај многу компании кои избираат да останат апатични кон општествената одговорност што ја имаат кон заедницата.

Во еден разговор со пријател кој живее во една скандинавска земја, ми раскажа дека неговата компанија, покрај платата, нуди три ваучери: за фитнес, за театар и за кино. Тој призна дека токму тие ваучери му помогнале да создаде нови навики: редовно да оди во теретана и да гледа филмови со семејството.

Во овој времепросторен контекст, во многу земји во светот не само што е целосно заштитен интегритетот на работниците, туку се стимулираат и човечките и едукативните доблести. Вака се манифестира општествената одговорност, затоа што бизнисот функционира токму од таа заедница. А не само тоа – секој индивидуален успех автоматски генерира позитивни импулси во општеството, било преку вакви ваучери, преку стипендии за одлични студенти или преку поддршка на локалните клубови и општествениот живот.

Текстот е работен во рамки на проектот „Застапување за инклузивен развој“, финансиски поддржан од Владата на Швајцарија преку програмата Цивика мобилитас.  

Содржината на овој текст е единствена одговорност на Форум за разумни политики, ИОХН и БИРС и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас, или организациите што ја спроведуваат.

This post was originally published on this site

Продолжи со читање

  • Елаборат за четириесетите – XL Средби на извидници Велес 2026

    Почитувани извидници, извидничкиот одред “Димитар Влахов” од Велес одбележувајќи ја седмата деценија на постоење на извидништвото во Велес и Денот на Државноста на Македонија, Ве поканува на традиционалните XL Средби на извидници 2026. Во периодот од 1975 до 2026 година, успевaме да организираме четириесет Средби на извидници од кои последните…

  • Ново регионално партнерство: Здружението започнува проект поддржан од Western Balkans Fund и Европската Унија

     Со голема чест и задоволство споделуваме дека Здружение на лица со церебрална парализа и други попречености е добитник на грант од Фондот за Западен Балкан (Western Balkans Fund), кофинансиран од Европската Унија! На 24 и 25 јуни 2026 година во Тирана, Албанија, присуствувавме на дводневната партнерска работилница и свечената церемонија…

  • Успешно реализирана XXVI Вардарска регата “Гемиџии 2026“

    Иако регатата се одвива по 26-ти пат, ова е трета година во која пловидбата заврши во Солун, идентично како онаа на велешките трговци во минатото. Чамците растоварени, пловењето успешно завршено, се сумираат впечатоците од Вардарска регата „Гемиџии“ која по 26-ти пат ја оживеа традицијата и патшествието на велешките трговци во…

  • Од отпад до производ: Како био-отпадот станува дел од нашето секојдневие

    Био-отпадот претставува органски отпад кој потекнува од домаќинствата, пазарите, градините и прехранбената индустрија. Во оваа категорија спаѓаат остатоци од овошје и зеленчук, талог од кафе, лушпи од јајца, лисја и трева.
    Иако најчесто се третира како отпад, био-отпадот претставува вреден ресурс. Во контекст на циркуларната економија, тој се користи како суровина за создавање нови материјали, енергија и производи што повторно се враќаат во економскиот циклус.

    https://unsplash.com/photos/person-holding-eco-not-ego-signage-_kB9NKpErH4
    Во традиционалниот модел, био-отпадот најчесто завршува на депонии, каде што при разградување без кислород се создава метан – силен стакленички гас кој придонесува за климатските промени. Во циркуларниот пристап, истиот отпад се третира како ресурс и се трансформира во компост, биоматеријали, природни ѓубрива и иновативни производи. На овој начин се намалува количината на отпад, се намалуваат емисиите и се поттикнува развој на зелени технологии и локални бизниси.
    Овој пристап е тесно поврзан со пораката „Eco, not ego“, која потсетува дека одржливите избори ја ставаат еколошката одговорност пред краткорочната индивидуална удобност. Со тоа, био-отпадот се гледа не како проблем, туку како почеток на нов циклус на вредност, обновување и одржлив развој.

    Примери на продукти изработени од био-отпад

    Биопластика и дизајн-предмети од талог од кафе – Coffeefrom (Италија): Италијанскиот стартап Coffeefrom го претвора искористениот талог од кафе во биопластика и композитни материјали кои се користат за дизајнерски производи, пакување и индустриска примена, покажувајќи дека дури и секојдневниот отпад може да добие нова вредност.

    (Извор: EU-Startups, август 2025 – eu-startups.com | Renewable Matter – renewablematter.eu)

    Биоразградливо пакување од мицелиум и земјоделски отпад – Grown.bio (Холандија): Компанијата Grown.bio користи мицелиум и земјоделски отпад за производство на целосно биоразградливи пакувања и изолациски материјали кои нудат одржлива алтернатива на пластиката и стиропорот.

    (Извор: European Circular Economy Stakeholder Platform – circulareconomy.europa.eu | Saladplate, октомври 2025 – saladplate.com)

    Еко-кожа од манго отпад – Fruitleather Rotterdam (Холандија): Fruitleather Rotterdam го рециклира отпадот од манго што не ги исполнува пазарните стандарди и го претвора во издржлив вегански материјал кој се користи за изработка на чанти, паричници и други модни производи.

    (Извор: Plant Based News, мај 2025 – plantbasednews.org | Nature Biotechnology, 2025 – nature.com)

    Фото:https://unsplash.com/photos/a-pile-of-garbage-sitting-on-top-of-a-grass-covered-field-pprCuLQopHw
    Овие примери покажуваат дека отпадот не мора да биде проблем кој треба да се отстрани. Со соодветна креативност, технологија и визија, тој може да стане вреден ресурс кој создава нови производи, нови работни места и помало влијание врз природата.
    Циркуларната економија нè учи дека секој материјал има потенцијал за нов живот. Наместо да гледаме на био-отпадот како нешто без вредност, можеме да го препознаеме како можност за иновации и одржлив развој. Токму во оваа промена на перспективата лежи клучот кон поодржлива иднина.
     
    Оваа статија е подготвена во рамките на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управувањето со органски отпад“, спроведуван од Центарот за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија, со поддршка од Владата на Швајцарија преку Цивика мобилитас.
    Содржината на оваа статија е единствена одговорност на Центар за ресурси во животна средина (РЕЦ) – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон – Центар за еколошка демократија и на ниту еден начин не може да се смета дека ги одразува гледиштата на Владата на Швајцарија, Цивика мобилитас или организациите што ја спроведуваат.
    Автори: Јасмина Петровска, Еко Логик и Ана Серафимова, Еко Логик

  • Успешно заврши тркалезната маса за зелена транзиција и CBAM

    На тркалезната маса „Зајакнување на конкурентноста: Енергетската транзиција, CBAM и иднината на македонската индустрија“, Finance Think ја промовираше студијата „Подготвеност за CBAM и зелената индустриска транзиција во Северна Македонија“. Студијата покажува дека подготвеноста за CBAM ќе биде клучен фактор за одржување на конкурентноста на домашните производители на пазарот на Европската Унија. Во 2025 година, извозот […]
    The post Успешно заврши тркалезната маса за зелена транзиција и CBAM first appeared on Finance Think.
    The post Успешно заврши тркалезната маса за зелена транзиција и CBAM appeared first on Finance Think.

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор