ЦИВИЛ повика на будење: Култот кон оружјето е застрашувачки присутен во секоја пора на балканските општества

ОдЗдружение на граѓани ЦИВИЛ - Центар за слобода Скопје 04/05/202307/06/2024

ЦИВИЛ – Центар за слобода изразува крајна загриженост и сочувство по трагичните настани во Србија.

Во само два дена, во два одделни трагични инциденти, животот го загубија 17, а ранети се 20 лица во Србија – од огнено оружје. Во мирнодопски услови! На 4 мај, со автоматско оружје, 21-годишниот Урош Б. уби осум, и рани 13 луѓе во селото Дубона кај Младеновац. На 3 мај во Србија, 13-годишен ученик од седмо одделение со пиштол уби осум свои школски другар(к)и и член од обезбедувањето, а шест ученици и една наставничка по историја се тешко повредени и сè уште се во болница.

Живееме во свет во кој насилството и култот кон оружјето се поттикнати, пред сè, од медиумите и индустријата за филм и видео игри, како и од крајно несоодветните политики за заштита на децата и младите од оваа болест на современото општество. Воедно, не смее да се занемари трагичниот факт дека оруженото насилство е овозможено токму од распространетоста и достапноста на огненото оружје.

Како организација ветеран во меѓународните движења и организации за борба против оружјето и оруженото насилство, нелегалната трговија и култот кон оружјето, ЦИВИЛ уште еднаш ги алармира јавноста и институциите и ги повикува на сеопфатна акција за превенција од вакви трагични насилни инциденти.

Ова е време кога целото општество е повикано да преземе итни и решителни чекори да му застане на патот на оружјето и да го напушти култот кон оружјето кој е длабоко вткаен во балканските општества.

Долга е низата на предизвици поврзани со оружјето на Балканот, но тоа мора да биде причина повеќе за итна и сеопфатна акција на национално и регионално ниво. Политичарите, институциите, медиумите и јавноста мора да престанат да покажуваат со прст кон другите и да ја префрлуваат одговорноста едни на други, туку да почнат со осовременување и спроведување на постојните планови и програми.

Повеќе од две децении, ЦИВИЛ речиси секоја година упатува препораки за борба против нелегалното оружје, против култот кон оружјето и контролата на регистрираното оружје. Слични организации во регионот, вклучително и во Србија, се обидуваат да учествуваат во процесите поврзани со контролата на оружјето, што е глобален повеќедецениски напор на меѓународните мрежи во кои се и споменатите организации.

Сепак, како на Балканот, така и во светот, успехот на овие движења и организации не е голем, особено затоа што култот кон оружјето е поттикнат и од политичките и од лоби структурите кои на различни начини профитираат од распространувањето на оружјето.

Култот кон оружјето е застрашувачки присутен во секоја пора на балканските општества, а напорите да се искорени се исклучително мали, ако воопшто ги има. Затоа, ЦИВИЛ повикува на будење!

Родителите, медиумите, образовните и социјалните установи, граѓанските организации, безбедносните, политичките и законодавните структури, стопанските, спортските и низа други ентитети имаат и можност и обврска да се справуваат со култот кон оружјето.

Законската регулатива, како за санкционирање и искоренување на нелегалната трговија, така и со контрола на легалното оружје, мора постојано да се зајакнува, а имплементацијата не смее да биде кампањска, недоследна и нецелосна. Потребно е целиот систем да се ангажира во изнаоѓање ефикасни и трајни решенија за максимално ограничување на протокот на оружјето и неговата пожелност во било која област на животот.

Тоа се само дел од препораките што ЦИВИЛ ги упатува до јавноста и до институциите со години наназад. Време е тие препораки да бидат и слушнати!

ЦИВИЛ

МЦМС ја започна новата антикорупциска програма
21/01/202622/01/2026
Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) го започна спроведувањето на програмата „Градење општество отпорно на корупција“, која ќе се реализира во периодот од 1 јануари 2026 до 30 јуни 2028 година со финансиска поддршка од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија.
Потврда на долгогодишното македонско-холандско пријателство
20/01/202621/01/2026
Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП) и Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) на 16 јануари 2026 година беа домаќини на Н.Е. Узлем Џанел (Özlem Canel), Амбасадорка на Кралството Холандија во Република Северна Македонија и Иван Илиев, советник за економија и трговија во Амбасадата.
„Денес беше убава прилика за освежување на долгото пријателство меѓу МРФП и Амбасадата на Кралството Холандија“, истакна Лазар Неданоски, извршен директор на МРФП.На средбата, која помина во пријатна и отворена атмосфера, директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, потсети на почетоците на соработката со Холандија и на клучните поединци кои придонеле за развојот на организацијата. МЦМС како организација е основана во 1993 година, како потфат на домашни иницијативи поддржани од Холандската меѓуцрковна помош (ХМП) и агенциите на Светскиот совет на црквите (ССЦ). Пет години подоцна, во 1998 година, МЦМС ја основаше Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП), фокусирана на развој на малите претпријатија, преку пристап до финансиски услуги и промоција на претприемништво.
Директорот на МРФП, Неданоски, даде хронолошки приказ на развојот на Фондацијата, нагласувајќи дека поддршката од Кралството Холандија била од клучно значење во првите години од нејзиното работење. Според него, таа поддршка не била важна само од финансиски аспект, туку имала значително влијание и врз организацискиот развој на МРФП, како и врз пошироката заедница мултиплицирајќи го ефектот во развојот на институциите, организациите и нивните лидери.
Амбасадорката Џанел изрази задоволство што поддршката од Кралството Холандија резултирала со одржливи организации кои успешно работат и го пренесуваат своето искуство на други организации и институции. На средбата беше разговарано и за можностите за идна соработка.
Презентиран Индексот на политички интегритет
19/01/202621/01/2026
На 27 ноември 2025 година во Клубот на пратеници се одржа презентацијата на првиот Индекс за политички интегритет (ИПИ) во земјата – инструмент создаден да ја измери, поттикне и промовира културата на интегритет во политичкиот и јавниот живот. Настанот беше проследен од голем број претставници на институции, медиуми, граѓански организации. Во своето…
Bure-Cycle: Од отпад до иновативен велосипедски паркинг
18/01/202620/01/2026
Во светот каде ресурсите се ограничени, а отпадот се зголемува, секоја мала идеја за реупотреба има големо значење. Еко Логик со својот проект Bure-Cycle го покажува токму тоа – како старите метални буриња можат да добијат нов живот и да станат функционални, визуелно привлечни и одржливи велосипедски паркинзи за јавни простори. Иницијативата се роди од […]
Младите уметници го освојуваат јавниот простор: PATS – Уметност за активизам и општествени промени
18/01/202620/01/2026
Европскиот проект „Младите уметници го освојуваат јавниот простор – PATS“ (Performance Artists Take The Streets – PATS) официјално започнува со јасна и силна мисија: да им овозможи на младите уметници нови простори, алатки и можности за креативно изразување и општествен ангажман. Уметноста како глас на промената PATS е проект финансиран преку Erasmus+ програмата на Европската […]
Високите цени ја истиснаа корупцијата од првото место, но таа и понатаму е меѓу најголемите општествени предизвици
14/01/202615/01/2026
За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше препознаена како најголем општествен проблем, во 2025 година граѓаните на прво место ги издвојуваат високите цени (46,6%), додека корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, растечките трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, но и дека корупцијата останува еден од клучните општествени предизвици.