NSPDU Highschool students2

Зошто ни е потребен национален систем за превенција од употреба на дроги во училиштата?

ОдХОПС – Опции за здрав живот Скопје

Податоците јасно ни укажуваат дека учениците во Македонија се соочуваат со ризици кои не смеат да останат занемарени.

Според ESPAD, европското истражување спроведено кај ученици на возраст 15–16 години (ESPAD Report 2019):

  • 7% од учениците во Северна Македонија пробале канабис барем еднаш
  • 4% го користеле во изминатата година
  • 9% користеле инхаланти
  • 5% земале рецептурни лекови без медицинска потреба

Извор: ESPAD Report 2019 – North Macedonia

Ова се деца на 15–16 години.

Според податоците од Институтот за јавно здравје (National Drug Situation Overview – North Macedonia, 2022), првото експериментирање со супстанции — алкохол, цигари, канабис — најчесто се случува на возраст од 13 до 15 години, што е токму периодот кога училиштата имаат најголема можност за рана интервенција.
Извор: NDSO 2022 (МЗ & ИЈЗ)

Сепак нашата држава сѐ уште нема национален систем за превенција:

  • нема унифицирани стандарди,
  • нема системска програма,
  • нема обука за наставниците и стручните служби,
  • нема координација меѓу образованието и здравството,
  • нема редовен мониторинг на трендовите кај младите.

Според EUDA – European Union Drugs Agency (2024 Data Sheet), Северна Македонија не располага со целосно воспоставен национален систем за следење на податоци поврзани со дроги кај младите.
Извор: EUDA North Macedonia Data Sheet 2024

Во неколку основни училишта се спроведуваат одредени програми , што е позитивно и корисно, но тоа не претставува национален систем — ниту е усогласено решение за сите училишта, ниту покрива средни училишта.
Тоа значи дека поголемиот дел од училиштата и понатаму немаат стандарди, алатки, ниту институционална поддршка.

Во Европа, најуспешните држави применуваат модел каде што превенцијата е:

  • системски организирана,
  • заснована на докази,
  • поддржана со стандарди и програми,
  • со обучен кадар и редовен мониторинг.

Ова се принципите препорачани од WHO и UNODC, во документот International Standards on Drug Use Prevention (2018), кој ја дефинира превенцијата како долгорочен, структуриран процес.

Извор: WHO & UNODC International Standards (2018)

Затоа во Македонија има потреба од национален систем за превенција во училиштата.

Систем кој ќе обезбеди:

  • јасни стандарди
  • алатки за наставниците
  • поддршка за стручните служби
  • усогласен пристап на сите институции

Тоа значи реална заштита за младите.

Превенцијата не е еднократен настан, туку квалитетна долгорочна институционална работа.
Затоа треба да биде систем, а системот треба да биде национален.

ХОПС работи на воспоставување на првиот национален модел за превенција во средните училишта, со цел секое дете да расте во средина која обезбедува можности, знаење и поддршка за здрави избори.

Проектот „Воспоставување на национален систем за превенција на употреба на дрога во средните училишта“ е ко-финансиран од Европската Унија преку Европскиот инструмент за демократија и човекови права (ЕИДХР).
Содржината на оваа објава е единствена одговорност на ХОПС – Опции за здрав живот и не ја одразува нужно гледната точка на Европската Унија.

The post Зошто ни е потребен национален систем за превенција од употреба на дроги во училиштата? appeared first on ХОПС.

This post was originally published on this site

Продолжи со читање

  • МЦМС ја започна новата антикорупциска програма

    Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) го започна спроведувањето на програмата „Градење општество отпорно на корупција“, која ќе се реализира во периодот од 1 јануари 2026 до 30 јуни 2028 година со финансиска поддршка од Делегацијата на ЕУ во Северна Македонија.

  • Потврда на долгогодишното македонско-холандско пријателство

    Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП) и Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) на 16 јануари 2026 година беа домаќини на Н.Е. Узлем Џанел (Özlem Canel), Амбасадорка на Кралството Холандија во Република Северна Македонија и Иван Илиев, советник за економија и трговија во Амбасадата.

    „Денес беше убава прилика за освежување на долгото пријателство меѓу МРФП и Амбасадата на Кралството Холандија“, истакна Лазар Неданоски, извршен директор на МРФП.На средбата, која помина во пријатна и отворена атмосфера, директорот на МЦМС, Александар Кржаловски, потсети на почетоците на соработката со Холандија и на клучните поединци кои придонеле за развојот на организацијата. МЦМС како организација е основана во 1993 година, како потфат на домашни иницијативи поддржани од Холандската меѓуцрковна помош (ХМП) и агенциите на Светскиот совет на црквите (ССЦ). Пет години подоцна, во 1998 година, МЦМС ја основаше Македонската развојна фондација за претпријатија (МРФП), фокусирана на развој на малите претпријатија, преку пристап до финансиски услуги и промоција на претприемништво.

    Директорот на МРФП, Неданоски, даде хронолошки приказ на развојот на Фондацијата, нагласувајќи дека поддршката од Кралството Холандија била од клучно значење во првите години од нејзиното работење. Според него, таа поддршка не била важна само од финансиски аспект, туку имала значително влијание и врз организацискиот развој на МРФП, како и врз пошироката заедница мултиплицирајќи го ефектот во развојот на институциите, организациите и нивните лидери.
    Амбасадорката Џанел изрази задоволство што поддршката од Кралството Холандија резултирала со одржливи организации кои успешно работат и го пренесуваат своето искуство на други организации и институции. На средбата беше разговарано и за можностите за идна соработка.
     

  • Презентиран Индексот на политички интегритет

    На 27 ноември 2025 година во Клубот на пратеници се одржа презентацијата на првиот Индекс за политички интегритет (ИПИ) во земјата – инструмент создаден да ја измери, поттикне и промовира културата на интегритет во политичкиот и јавниот живот. Настанот беше проследен од голем број претставници на институции, медиуми, граѓански организации. Во своето…

  • Bure-Cycle: Од отпад до иновативен велосипедски паркинг

    Во светот каде ресурсите се ограничени, а отпадот се зголемува, секоја мала идеја за реупотреба има големо значење. Еко Логик со својот проект Bure-Cycle го покажува токму тоа – како старите метални буриња можат да добијат нов живот и да станат функционални, визуелно привлечни и одржливи велосипедски паркинзи за јавни простори. Иницијативата се роди од […]

  • Младите уметници го освојуваат јавниот простор: PATS – Уметност за активизам и општествени промени

    Европскиот проект „Младите уметници го освојуваат јавниот простор – PATS“ (Performance Artists Take The Streets – PATS) официјално започнува со јасна и силна мисија: да им овозможи на младите уметници нови простори, алатки и можности за креативно изразување и општествен ангажман. Уметноста како глас на промената PATS е проект финансиран преку Erasmus+ програмата на Европската […]

  • Високите цени ја истиснаа корупцијата од првото место, но таа и понатаму е меѓу најголемите општествени предизвици

    За разлика од 2021 и 2023 година, кога корупцијата беше препознаена како најголем општествен проблем, во 2025 година граѓаните на прво место ги издвојуваат високите цени (46,6%), додека корупцијата е веднаш зад нив (40,1%). Ова укажува дека инфлацијата, растечките трошоци за живот и намалената куповна моќ ја зголемуваат економската несигурност, но и дека корупцијата останува еден од клучните општествени предизвици.

Адресар на граѓански организации

Ресурси од граѓански организации

Магазин „Граѓаните за промена“

Вести од граѓански организации

Граѓански стории

Граѓански импулс

Civica Mobilitas Community

Регистрирај се и добивај новости, информации и можности од Цивика мобилитас. Испраќаме не повеќе од 1 до 2 пораки месечно.

Регистрирај се за информатор